Trong thời đại mà “model mới” thường đồng nghĩa với “hãy thay thiết bị cũ đi”, Cambridge Audio đã làm một điều khá khác lạ và thực tế: giúp các sản phẩm cũ vẫn tiếp tục cập nhật tính năng mới mà không bắt buộc phải thay phần cứng mới.

Điều này có nghĩa là các chủ sở hữu thiết bị như StreamMagic 6 V2, CXN, CXR, Azur 851N, CXN V2, và Edge NQ giờ đây có thể điều khiển phát nhạc trực tiếp từ ứng dụng Qobuz thông qua bản cập nhật OTA mà không cần mua thêm phần cứng mới hay bị ép phải nâng cấp. Qobuz vẫn hoạt động qua ứng dụng StreamMagic như trước đây, nhưng Connect mang đến cách điều khiển trực tiếp, gọn hơn mà nhiều người dùng ưa thích.

Qobuz Connect là gì và vì sao người dùng Cambridge Audio nên quan tâm?

Qobuz Connect là tính năng cho phép người đăng ký dịch vụ stream nhạc trực tiếp từ ứng dụng Qobuz đến các thiết bị tương thích qua Wi-Fi hoặc Ethernet, biến ứng dụng thành giao diện điều khiển chính. Thiết bị streamer của bạn hoạt động như điểm phát, trong khi điện thoại hoặc máy tính bảng chỉ là điều khiển từ xa.

Kết quả là bạn có thể phát nhạc chất lượng cao lossless và Hi-Res lên đến 24-bit/192 kHz, hoàn toàn không cần Bluetooth, không nén, và không cần trung gian ứng dụng thứ ba.

Tính năng này chính thức ra mắt vào 15 tháng 5 năm 2025, và đến nay đã được tích hợp vào hơn 100 hãng thiết bị khác nhau như receiver, streamer mạng, loa có mạng tích hợp và ampli, giúp người dùng có thêm lựa chọn trong hệ thống nghe nhạc của mình.

Tóm lại, người dùng Cambridge Audio hiện tại là người được lợi lớn nhất khi mang Qobuz Connect lên các phiên bản Gen 2 và Gen 3:

• Kéo dài tuổi thọ thiết bị cũ, vẫn theo kịp với xu hướng streaming hiện tại.
• Loại bỏ rào cản khi điều khiển phát nhạc, tối ưu trải nghiệm người dùng.
• Và giúp các sản phẩm cũ không bị “lỗi thời” ngay cả khi thị trường streaming ngày càng phát triển.

Hiện tại nền tảng StreamMagic đã là một hệ sinh thái streaming hoàn chỉnh của Cambridge, hỗ trợ nhiều dịch vụ lớn như Qobuz, TIDAL, Spotify (bao gồm Lossless), Amazon Music, QPlay, AirPlay 2, Chromecast built-in, Roon Ready và phát nhạc cục bộ qua UPnP.

Phân phối: The Expert Group.

Loa nghe nhạc hi-fi hoạt động ra sao

Dù công nghệ đã phát triển vượt bậc trong nhiều thập kỷ qua, loa vẫn là thiết bị kém “hoàn hảo” nhất trong chuỗi tái tạo âm thanh. Trong khi ampli, nguồn phát và DAC có thể đạt độ chính xác cực cao, loa vẫn bị giới hạn bởi các định luật vật lý khi phải cân bằng giữa những yếu tố mâu thuẫn nhau: kích thước, hiệu suất, độ méo, chi phí và dải tần hoạt động.

Nguyên lý cơ bản của loa

Phần lớn loa hiện đại đều hoạt động theo nguyên lý moving-coil (cuộn dây động). Theo đó thường bao gồm các thành phần: màng loa (cone hoặc diaphragm), cuộn dây (voice coil), nam châm tạo từ trường, và hệ khung treo giữ màng loa.

Khi tín hiệu âm thanh (dòng điện xoay chiều) chạy qua cuộn dây, nó tạo ra lực điện từ tương tác với từ trường của nam châm. Lực này làm cuộn dây chuyển động qua lại. Vì cuộn dây gắn với màng loa, màng loa cũng dao động theo. Sự dao động này làm nén và giãn không khí xung quanh, tạo ra sóng âm.

Nguyên lý này nghe có vẻ đơn giản, nhưng việc kiểm soát chuyển động của màng loa sao cho chính xác trên toàn dải tần số lại là một thách thức cực lớn.

Vì sao tái tạo âm trầm lại khó?

Tần số thấp có bước sóng rất dài, điều này có nghĩa là để tái tạo âm trầm sâu, loa phải di chuyển một lượng không khí lớn. Để giải quyết vấn đề này, các nhà sản xuất có hai cách tiếp cận khác nhau: một bên là tăng diện tích màng loa, bên còn lại gia tăng hành trình chuyển động của màng; tuy nhiên, cả hai giải pháp đều có nhược điểm: màng lớn thường nặng hơn và phản ứng chậm hơn còn hành trình dài dễ gây méo và mất kiểm soát.

Thêm vào đó, để hỗ trợ khả năng tái tạo bass, thùng loa thường phải có kích thước đáng kể. Điều này giải thích vì sao các mẫu loa kích thước nhỏ hiếm khi tạo được bass sâu thực sự.

Giới hạn của một củ loa duy nhất

Một củ loa (driver) đơn khó có thể tái tạo toàn bộ dải tần số nghe được của con người (khoảng 20 Hz đến 20 kHz). Nếu dùng củ loa kích thước lớn sẽ tốt cho bass nhưng lại  quá nặng để tái tạo treble chính xác. Còn củ loa nhỏ thì tốt cho treble nhưng không thể di chuyển đủ không khí cho bass.

Đây chính là lý do các thiết kế loa hiện đại thường sử dụng nhiều củ loa khác nhau, mỗi driver đảm nhiệm một phần dải tần.

Vai trò của mạch phân tần (Crossover)

Và lúc này, khi hệ thống đã có nhiều củ loa, chúng ta sẽ cần có một mạch phân tần để chia tín hiệu âm thanh thành các dải tần riêng biệt cho từng củ loa cụ thể. Đây là một công việc thật sự phức tạp vì bộ phận này không chỉ phân chia tần số mà còn phải duy trì sự đồng pha và cân bằng năng lượng giữa các driver.

Một thiết kế crossover kém có thể gây ra méo, mất chi tiết hoặc làm âm thanh thiếu tự nhiên.

Thùng loa: Thành phần không thể xem nhẹ

Nếu bạn nghĩ, thùng loa chỉ là nơi cố định các củ loa thì đó hoàn toàn là một sai lầm. Thùng loa ảnh hưởng trực tiếp đến cách loa tái tạo âm thanh, đặc biệt là dải trầm. Trên thực tế, có rất nhiều các thiết kế thùng như: thùng kín (sealed enclosure), thùng có lỗ thông hơi (bass reflex) hay thậm chí là không có thùng loa – ván hở (open baftle)…

Mỗi thiết kế đều có ưu và nhược điểm riêng về hiệu suất, độ sâu bass và độ kiểm soát… chúng ta sẽ chi tiết về cấu trúc đặc biệt này ở phần sau.

Lịch sử phát triển của loa hiện đại

Loa điện động (moving-coil loudspeaker) đã tồn tại hơn một thế kỷ và vẫn là công nghệ chủ đạo cho đến ngày nay. Các thiết kế đầu tiên sử dụng nam châm điện, nhưng sau Thế chiến II, nam châm vĩnh cửu trở nên phổ biến, giúp loa nhỏ gọn và hiệu quả hơn.

Trong suốt quá trình phát triển, các nhà thiết kế đã thử nghiệm nhiều vật liệu và cấu trúc khác nhau nhằm cải thiện độ cứng, giảm khối lượng và kiểm soát dao động của màng loa. Những cải tiến này không nhằm thay đổi nguyên lý hoạt động, mà nhằm giảm các sai lệch do giới hạn cơ học gây ra.

Dù công nghệ chế tạo và mô phỏng máy tính ngày càng tiến bộ, loa vẫn không thể đạt độ chính xác tuyệt đối. Điều này phản ánh thực tế rằng việc điều khiển chuyển động của một bề mặt cơ học trong không khí luôn phức tạp hơn việc xử lý tín hiệu điện.

Loa toàn dải (full-range)

Một số thiết kế sử dụng duy nhất một driver để tái tạo toàn bộ dải tần. Ưu điểm của cách tiếp cận này là loại bỏ mạch phân tần, từ đó tránh các sai lệch pha và tổn hao năng lượng do linh kiện điện tử gây ra.

Tuy nhiên, vì một driver phải xử lý cả tần số thấp và cao, nên nó không thể tối ưu cho cả hai nhiệm vụ. Do đó, loa toàn dải thường có dải trầm hạn chế và dải cao không mở rộng hoàn toàn. Dù khó đạt đáp tuyến tần số rộng và mức âm lượng lớn nhưng được đánh giá cao về tính liền mạch và tự nhiên của âm thanh.

Loa nhiều đường tiếng (multi-way)

Để vượt qua giới hạn của driver đơn, hầu hết loa hi-fi sử dụng nhiều driver chuyên trách các vùng tần số khác nhau. Phổ biến nhất là loa hai đường tiếng (2-way) gồm: woofer cho dải thấp và trung và tweeter cho dải cao, mang lại sự cân bằng giữa hiệu quả, kích thước và độ phức tạp.

Sau đó, hệ thống hai đường tiếng được tiến hóa thành ba đường tiếng (3-way) hoặc 2,5 đường tiếng (2,5-way); bổ sung thêm driver midrange chuyên trách dải trung. Cách chia này giúp giảm gánh nặng cho woofer và tweeter, cho phép mỗi driver hoạt động trong vùng tối ưu hơn.

Một số loa cao cấp sử dụng thêm subwoofer hoặc super-tweeter để mở rộng dải tần và tăng khả năng xử lý công suất. Tuy nhiên, càng nhiều driver thì việc đồng bộ pha và thiết kế crossover càng phức tạp.

Phân tần chủ động (active) và bị động (passive)

Trong hệ thống loa nhiều driver, tín hiệu phải được chia thành các dải tần riêng. Có hai cách thực hiện là phân tần chủ động (active) và bị động (passive).

Trong hầu hết các thiết kế loa hi-fi thông thường sẽ sử dụng phân tần thụ động (passive crossover) với mạch phân tần đặt trong thùng loa hoặc ngay bên cạnh thùng loa. Mạch phân tần sử dụng các linh kiện bao gồm cuộn cảm, tụ điện và điện trở… tuy có đơn giản nhưng vẫn có một ít tổn hao về năng lượng.

Để giải quyết triệt để vấn đề này, phân tần chủ động (active crossover) được ra đời với chức năng chính là chia tín hiệu trước khi khuếch đại. Cách làm này đòi hỏi mỗi driver cần có ampli riêng, mang lại hiệu suất cao hơn cùng khả năng kiểm soát chuyển động của từng driver tốt hơn.

Hệ thống chủ động thường được sử dụng trong môi trường chuyên nghiệp vì khả năng kiểm soát chính xác hơn, nhưng trong hi-fi gia đình, loa thụ động vẫn phổ biến hơn do tính linh hoạt khi phối ghép ampli.

Vật liệu màng loa và ảnh hưởng âm học

Về lý thuyết, màng loa lý tưởng cần: nhẹ, cứng, không bị biến dạng và có khả năng triệt tiêu các dao động dư thừa.

Nhưng trong thực tế, không vật liệu nào đáp ứng hoàn hảo mọi yêu cầu. Vì vậy, các nhà thiết kế lựa chọn vật liệu dựa trên sự cân bằng giữa độ cứng, khối lượng và đặc tính cộng hưởng.

Các vật liệu phổ biến bao gồm:

• Giấy và sợi tổng hợp
• Kim loại như nhôm hoặc titan
• Vật liệu composite
• Màng dạng dome mềm hoặc cứng

Mỗi vật liệu tạo ra đặc tính âm thanh khác nhau do cách nó chuyển động và dừng chuyển động.

Các công nghệ củ loa khác

Mặc dù của loa điện động như đã giới thiệu là phổ biến nhất, nhưng rất nhiều công nghệ khác cũng được phát triển nhằm giảm những hạn chế cơ học của màng loa truyền thống.

Loa tĩnh điện (electrostatic)

Là lựa chọn thay thế phổ biến nhất cho loa điện động dùng cuộn dây, loa tĩnh điện có cấu trúc dạng khung lớn và mỏng, bên trong chứa các tấm biến đổi tĩnh điện được cố định vào khung. Các tấm này thực chất là những lớp màng phim mỏng được căng trên một khung phụ, tương tự như cách mặt trống được căng trên thân trống. Khi hoạt động, chúng dao động theo tín hiệu âm nhạc để làm chuyển động không khí.

Loa tĩnh điện cần điện áp rất cao để vận hành, vì vậy chúng phải được cấp nguồn trực tiếp từ điện lưới AC. Khi được thiết kế tốt, chúng có thể cho âm thanh tinh tế và mượt mà hơn so với loa dynamic truyền thống với khả năng định vị âm hình tốt hơn và dải trầm gọn, sắc nét.

Tuy nhiên, chúng có chi phí sản xuất cao và khá “khó tính” trong việc bố trí phòng nghe, loại loa này thường cần không gian tương đối rộng để phát huy hết khả năng. Ngoài ra, chúng có giới hạn về khả năng chịu công suất và không tạo được dải trầm mạnh. Một số hãng như MartinLogan đã phát triển các thiết kế hybrid tĩnh điện và điện động ấn tượng, trong đó một tấm tĩnh điện lớn đảm nhiệm dải cao và trung, còn driver dynamic truyền thống đường kính 12 inch xử lý dải trầm.

Ưu điểm:

• Màng cực nhẹ
• Phản hồi rất nhanh
• Độ méo thấp

Nhược điểm:

• Khó tạo âm trầm mạnh
• Yêu cầu điện áp cao
• Thường có kích thước lớn

Loa mành (ribbon)

Loại loa này ở một số điểm khá giống loa tĩnh điện, nhưng thay vì sử dụng màng phim nhựa tích điện, nó dùng dải kim loại rất mỏng được gấp nếp ribbon vừa dẫn điện vừa là phần phát ra âm thanh. Khi được treo trong từ trường nam châm vĩnh cửu mạnh, những dải kim loại siêu mỏng và cực nhẹ, để tạo chuyển động dưới tác động của dòng điện và phát âm thanh nhờ dịch chuyển khối không khí giữa các nếp gấp.

Vì một ribbon đơn không thể di chuyển nhiều không khí, nên thường phải dùng nhiều driver hoặc kết hợp thêm một driver dynamic cho dải trầm, vốn phù hợp hơn trong việc dịch chuyển lượng không khí lớn. Do đó, phần lớn thiết kế ribbon là dạng hybrid, dù vẫn có những loa ribbon thuần túy do các hãng như Magnepan và Apogee Acoustics sản xuất.

Loa ribbon thuần túy khá hiếm và đắt, không thật sự phù hợp cho mức âm lượng nghe lớn hoặc tái tạo dải trầm mạnh, nhưng có thể mang lại chất âm tuyệt vời trong các phòng nghe nhỏ. Các thiết kế hybrid kết hợp tweeter ribbon với driver dynamic truyền thống thường hiệu quả hơn, thực tế hơn và có giá dễ tiếp cận hơn như ELAC trên các dòng sản phẩm Vela, Solano, Carina.

Ưu điểm:

• Khối lượng cực thấp
• Treble rất chi tiết
• Phản hồi nhanh

Nhược điểm:

• Công suất chịu đựng hạn chế
• Thường cần thiết kế đặc biệt để ghép với các driver khác

Loa nén (compression)

Đây là một trong những loại driver ra đời sớm nhất và vẫn phổ biến cho đến khoảng thập niên 1960. Cho đến nay, nhiều người chơi audio vẫn đặc biệt yêu thích driver nén kết hợp với họng kèn (horn waveguide), nhất là trong phân khúc cao cấp.

Một driver nén nhỏ phát âm trực tiếp ra không khí thông qua họng kèn loe, cấu trúc này hoạt động như một dạng “biến áp âm học”. Về bản chất, nó giúp phối hợp trở kháng giữa màng loa có mật độ vật liệu cao với không khí có mật độ thấp hơn, từ đó làm tăng hiệu quả truyền năng lượng âm thanh.

Thiết kế này thường có hiệu suất cao hơn đáng kể so với các loại driver khác, đó là lý do nó từng rất phổ biến trong các hệ thống âm thanh công cộng như sân vận động hay rạp chiếu phim.

Ưu điểm:

• Độ nhạy cao
• Hiệu suất lớn
• Cần ít công suất ampli

Nhược điểm:

• Kích thước lớn
• Thiết kế phức tạp
• Dễ tạo màu âm nếu không tối ưu

Những công nghệ này không thay thế hoàn toàn loa điện động, mà tồn tại như các hướng tiếp cận khác nhau để giải quyết cùng một vấn đề.

Ở bài viết tiếp theo, chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu về các vật liệu chế tạo thùng loa, các kiến trúc thiết kế thùng loa nhằm tối ưu nhất dòng không khí chuyển động và hình thành nên các âm thanh chính xác nhất trong giới hạn vật lý.

Một phòng nghe chưa được kiểm soát âm học có thể làm suy giảm nghiêm trọng hiệu suất của cả một hệ thống đắt tiền. Ngược lại, chỉ cần xử lý phòng hợp lý, một dàn máy tầm trung vẫn có thể mang lại trải nghiệm vượt mong đợi.

Phòng nghe: “Thiết bị” bị lãng quên

Cần biết rằng, âm thanh bạn nghe được không chỉ đến trực tiếp từ loa, mà là tổng hòa của: Âm phản xạ từ tường hai bên, Âm dội từ sàn và trần, Âm phản xạ phía sau loa và phía sau vị trí nghe, Âm trầm cộng hưởng tích tụ ở các góc phòng…

Nếu những yếu tố này không được kiểm soát, hệ quả thường gặp là bass thiếu gọn gàng, trung âm mờ, âm hình kém rõ và sân khấu âm thanh bị thu hẹp. Đó là lý do vì sao nhiều hệ thống được đầu tư kỹ lưỡng vẫn không đạt được chất âm như kỳ vọng.

Xử lý phòng không cần phức tạp, quan trọng là đúng chỗ

Một trong những hiểu lầm phổ biến là xử lý phòng đồng nghĩa với chi phí cao và can thiệp thô bạo vào không gian sống. Thực tế, chỉ cần tập trung vào những điểm then chốt, hiệu quả mang lại đã rất rõ ràng.

BƯỚC 1: Kiểm tra nhanh phòng nghe của bạn

Trước khi mua bất cứ thứ gì, hãy tự trả lời các câu hỏi sau:

• Phòng có nhiều bề mặt cứng không? (kính, gạch, tường trống)
• Sàn nhà có thảm hay hoàn toàn trơn?
• Loa có đặt sát tường sau không?
• Hai bên tường có trống hoàn toàn không?
• Phòng có hình vuông hoặc gần vuông không?

Nếu câu trả lời là “có” cho từ 2–3 câu trở lên, phòng bạn chắc chắn đang có vấn đề âm học.

BƯỚC 2: Xử lý điểm phản xạ đầu tiên – Hiệu quả nhất, rẻ nhất

Điểm phản xạ đầu tiên là gì? Đó là nơi âm thanh từ loa đập vào tường bên rồi phản xạ trực tiếp tới tai bạn, làm mất chi tiết và làm “bẹp” sân khấu. Chỉ cần xử lý tốt 2 điểm này đã đủ để cải thiện đáng kể khả năng định vị nhạc cụ và độ rõ của giọng hát.

Cách xác định điểm phản xạ đầu tiên:

1. Ngồi đúng vị trí nghe.
2. Nhờ người khác cầm gương áp sát tường bên.
3. Khi bạn nhìn thấy hình loa trong gương → đó là điểm phản xạ đầu tiên.

Không cần tấm tiêu âm đắt tiền ngay từ đầu. Bạn có thể dùng: Kệ sách đặt sách (gia nhều ít giảm tùy kết quả nghe thử), kệ đĩa CD/Đĩa than, tranh vải, tranh canvas (tránh tranh kính)… đặt vào các điểm này và bạn sẽ nghe rõ:

• Âm hình sắc nét hơn
• Vocal đứng rõ vị trí
• Nhạc cụ tách bạch hơn

BƯỚC 3: Kiểm soát sàn nhà

Sàn gạch, đá hoặc hoa cương là “kẻ thù” của âm học. Giải pháp đơn giản là trải thảm, tuy nhiên cần lưu ý, chỉ trải thảm ở khu vực giữa loa và vị trí nghe. Nên Ưu tiên thảm dày, sợi tự nhiên (len, cotton).

Hiệu quả bạn sẽ nhận được là giảm phản xạ không mong muốn (gây chói/vang), làm trung âm dễ nghe hơn và cải thiện tổng thể độ cân bằng của hệ thống.

Lưu ý: Đừng trải thảm khắp phòng nếu phòng nhỏ, bởi quá nhiều hấp thụ sẽ làm âm thanh “chết”, không còn tính tự nhiên.

BƯỚC 4: Xử lý bass, đừng đổ lỗi cho loa

Bass lùng nhùng thường không phải do loa, mà do một số nguyên nhân phổ biến sau:

• Loa đặt quá sát tường
• Góc phòng tích tụ cộng hưởng âm trầm
• Phòng vuông gây cộng hưởng

Cách cải thiện thực tế:

• Kéo loa ra khỏi tường sau ít nhất 50–80 cm (nếu có thể)
• Dùng sofa lớn, ghế bọc nỉ, tủ gỗ đặt phía sau vị trí nghe để hấp thụ năng lượng dải trầm.

Thật ra, chỉ cần thay đổi vị trí loa vài chục cm cũng có thể thay đổi hoàn toàn chất bass.

BƯỚC 5: Tận dụng nội thất, xử lý phòng “không lộ liễu”

Không phải ai cũng muốn phòng khách/phòng nghe trông như studio chằng chịt những tấm tiêu/tán âm; Thật ra, nội thất gia đình cũng có thể làm rất tốt vai trò xử lý âm học nếu dùng đúng cách.

• Giá sách → khuếch tán & hấp thụ
• Sofa nỉ → kiểm soát trung trầm
• Bàn gỗ → phản xạ mềm (tốt hơn bàn kính)
• Rèm vải dày → giảm phản xạ từ cửa kính

Cần lưu ý, tránh sử dụng: Bàn kính, tranh kính lớn hoặc để tường trống hoàn toàn.

Nâng cấp hiệu quả nhất bắt đầu từ phòng nghe

Xử lý phòng nghe không phải là việc xa xỉ hay dành riêng cho dân chuyên nghiệp. Chỉ cần hiểu đúng và làm tốt 5 bước đơn giản trên, người chơi hoàn toàn có thể khai thác trọn vẹn khả năng của hệ thống hiện tại, tránh những nâng cấp tốn kém nhưng hiệu quả không tương xứng và đạt được chất âm cân bằng, tự nhiên.

Cùng thử xem nhé!

Sự thật phũ phàng

Bạn có biết, có một sự thật không mấy dễ chịu là phần lớn thời gian, ampli chỉ chạy ở mức… vài watt?!

Vì sao lại như vậy? Hãy trở lại với một vài thông tin cơ bản: Với một đôi loa có độ nhạy khoảng 88 dB, nghĩa là 1 watt vào loa sẽ tạo ra ~88 dB SPL ở khoảng cách 1 m. Dễ dàng nhận thấy, khi đặt trong điều kiện nghe nhạc tại gia phổ biến (phòng nghe cỡ vừa, khoảng cách nghe 2-3 mét) và mức âm lượng thoải mái quanh 70–80 dB thì ngay cả những đôi loa độ nhạy trung bình cũng chỉ cần 1 watt hoặc ít hơn để đạt mức SPL đó.

Điều này có khiến bạn giật mình không??? Bởi nhiều audiophile đang sử dụng ampli 100, 200 hay thậm chí 500 watt và lẽ dĩ nhiên gần như không bao giờ họ chạm tới giới hạn công suất đó.

Vấn đề nằm ở đây: chúng ta quen đánh giá ampli bằng chỉ số watt, trong khi tai người lại nghe bằng cách hoàn toàn khác.

Công suất lớn không chỉ để “nghe to”

Vậy tai sao ampli công suất lớn vẫn tồn tại? Thực ra, công suất ampli lớn không phải vì dùng để nghe nhạc lớn, mà vì âm nhạc có độ động.

Trong những khoảnh khắc, tiếng trống, tiếng contrabass, tiếng fortissimo của dàn nhạc diễn tấu rất nhanh và rất mạnh. Nếu ampli không đủ công suất để mở rộng headroom, sẽ dễ gây nên hiện tượng âm thanh bị nén, méo tiếng hoặc tệ hơn là clipping.

Thêm vào đó, một ampli mạnh khi vận hành ở mức thấp, thường sẽ cho âm thanh sạch hơn, ổn định hơn cũng như khả năng kiểm soát loa tốt hơn, đặc biệt ở dải trầm

Đây mới chính là lý do vì sao nhiều hệ thống “nghe nhỏ” vẫn hưởng lợi rõ rệt từ ampli công suất lớn.

Hiểu hệ thống quan trọng hơn con số

Như đã thông tin chi tiết trong bài “Công suất không nói lên tất cả”, con số watt trên thân máy là thông tin chưa hoàn toàn đầy đủ, có rất nhiều những yếu tố khác thực sự quan trọng hơn như khả năng cấp dòng (current delivery), độ ổn định khi tải trở kháng thấp, kiểu mạch, khả năng cấp nguồn của ampli…

Trong nhiều trường hợp, việc đầu tư vào chất lượng ampli thường mang lại giá trị lớn hơn so với chạy theo watt. Đó là lý do, một ampli 30 watt nhưng thiết kế tốt, cấp dòng khỏe, hoàn toàn có thể chơi nhạc thuyết phục hơn một ampli 150 watt chỉ mạnh trên giấy.

Ở một góc độ nào đó, câu hỏi “cần bao nhiêu watt?” nên được thay bằng: “Hệ thống loa cần loại ampli nào để chơi nhạc thoải mái và tự nhiên nhất?” Và đó mới là tư duy chơi audio trưởng thành; thứ mà người chơi lâu năm thường chỉ nhận ra… sau vài lần đau đớn “trả học phí” đổi loa/ampli.

Tuy nhiên, từ góc nhìn của một người đã gắn bó với nghề hơn hai thập kỷ, tôi nhận thấy một xu hướng đáng lo ngại đang dần len lỏi: Liệu chúng ta đang thực sự tìm kiếm sự tinh thông trong nghề, hay chỉ khao khát cái “mác” kỹ sư âm thanh?

Vấn đề: “Cái mác” lấn át “Nội dung”

Không phải ai cũng sẵn lòng dấn thân vào hành trình học hỏi gian nan, rèn luyện kỹ năng và đối mặt với những thách thức phức tạp của nghề. Thay vào đó, có một bộ phận chỉ muốn “đóng vai” người làm nghề, thích thú với vẻ hào nhoáng bên ngoài mà bỏ qua chiều sâu kiến thức cần có. Điều này thể hiện qua những tình huống rất thường thấy:

• Vội vàng khẳng định thành quả: Một micro vừa “có tiếng” đã vội vàng kết luận “xong việc” mà quên đi các bước quan trọng như căn chỉnh Gain hợp lý, xử lý EQ, Dynamic Processing, hay kiểm soát feedback ringing hiệu quả. Việc này không chỉ thể hiện sự thiếu chuyên nghiệp mà còn tiềm ẩn nguy cơ phá hỏng trải nghiệm âm thanh của khán giả.
• Hình ảnh vượt xa thực tế: Đăng tải hình ảnh tại vị trí FOH hay Monitor Mixer, tay đặt lên bàn trộn, nhưng thực tế chỉ là học việc và chưa nắm vững cả routing cơ bản của hệ thống.
• Nhận vơ danh xưng: Tự nhận là “kỹ sư âm thanh” chỉ sau một vài lần “đi show cho vui”, dù chưa thực sự hiểu rõ sơ đồ signal flow của hệ thống mình đang “đứng chung”.

Đây không phải là lời chỉ trích những người mới chập chững vào nghề. Ai cũng bắt đầu từ con số 0, và việc chia sẻ kinh nghiệm là hoàn toàn cần thiết. Vấn đề cốt lõi không nằm ở tuổi nghề, mà ở tâm thế học hỏi, thái độ cầu tiến và tinh thần trách nhiệm.

Thiếu trách nhiệm: Những câu chuyện thường ngày

Sự thiếu chuyên nghiệp và trách nhiệm có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, đôi khi hủy hoại cả một đêm biểu diễn. Tôi đã chứng kiến rất nhiều trường hợp:

• Thụ động trong vai trò Monitor Engineer: Được giao nhiệm vụ căn chỉnh monitor nhưng lại không biết input nào thuộc về ca sĩ, hay không chủ động gắn bodypack, đeo tai nghe để kiểm tra âm thanh trực tiếp trên sân khấu. Việc chỉ hỏi “anh/chị ca sĩ có ổn không?” mà không tự kiểm tra là một sự thiếu sót lớn. Một monitor engineer giỏi phải là “đôi tai” thứ hai của nghệ sĩ trên sân khấu.
• Bỏ bê vai trò A2: Kỹ thuật viên A2 có vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị và kiểm tra thiết bị. Việc không test dây, không kiểm tra pin micro, hay vắng mặt tại side stage trong buổi soundcheck để đi uống cà phê là biểu hiện của sự thiếu ý thức trách nhiệm.
• Đổ lỗi cho thiết bị, cho người khác: Khi mic bị hú ở FOH, thay vì tìm hiểu nguyên nhân gốc rễ (có thể do Gain, EQ, hay vị trí micro), lại vội vàng đổ lỗi cho Monitor. Khi ca sĩ không nghe rõ IEM, lại khẳng định là do “IEM hư” mà không nghĩ đến routing sai hay gain quá yếu.

“Cái gì cũng đổ thừa cho thiết bị, cho người khác. Không bao giờ nhìn lại mình làm gì sai.” Đây chính là rào cản lớn nhất ngăn cản sự tiến bộ của bất kỳ người làm nghề nào. Thiết bị dù hiện đại đến đâu – mixer DiGiCo, Yamaha, Shure Axient – cũng chỉ là công cụ. Người sử dụng công cụ mới là yếu tố quyết định chất lượng cuối cùng của buổi biểu diễn.

Tôi từng chứng kiến người đứng bàn DiGiCo không biết save scene, người chỉnh Yamaha không hiểu sự khác biệt giữa Analog Gain và Digital Trim, hay người dùng hệ thống micro Shure Axient lại nghĩ “tất cả mic đều auto không hú”. Những thiếu sót này không có gì đáng xấu hổ nếu bạn đang trong quá trình học. Nhưng nếu không chịu học, chỉ thích “đi show cho vui” hay thể hiện, thì hệ quả tiêu cực sẽ sớm xảy ra.

FOH không phải chỗ để “chơi”

Vị trí FOH không phải là nơi để thể hiện cái tôi cá nhân, hay đơn giản là “làm đại cho xong”. FOH là nơi giữ nhịp cho hàng ngàn, hàng vạn khán giả, là cầu nối cảm xúc giữa nghệ sĩ và người nghe. Một sai sót nhỏ cũng có thể làm “hỏng” cả một đêm diễn, hủy hoại cảm xúc của khán giả và làm mất niềm tin của nghệ sĩ vào đội ngũ kỹ thuật. Ca sĩ hát xong xuống không muốn nói chuyện với kỹ thuật viên, đó chính là thước đo thất bại rõ ràng nhất.

“Kỹ sư âm thanh giỏi là người làm xong show, đứng phía sau sân khấu, và mọi người chỉ nói một câu: ‘Nghe đã thiệt.’ hay ‘nghe hay quá anh’, hay chỉ đơn giản nhìn nhau cười một cái cũng là vui rồi.” Đó mới là giá trị thực sự của sự cống hiến. Làm nghề không phải để nổi bật bằng cái mác, mà để không bị nhắc tên vì sai lầm, để tạo ra trải nghiệm âm thanh tuyệt vời một cách lặng lẽ.

Lời kết: Học để hiểu sâu, làm kỹ và chịu trách nhiệm

Nếu bạn thực sự yêu nghề âm thanh, hãy học hỏi không ngừng.

• Học từ người đi trước, từ sách vở, từ các khóa đào tạo chuyên sâu.
• Học từ những lần làm sai, từ những thất bại. Đừng ngại hỏi, đừng sợ sửa lỗi.
• Học để biết Gain đúng là gì, để hiểu vì sao ca sĩ không nghe chính mình trong tai.
• Học để nhận ra rằng nếu khán giả chán nản, có thể một phần lỗi nằm ở mình.

Không ai đòi hỏi bạn phải giỏi ngay lập tức nhưng đừng lười biếng, và đừng “diễn”. Làm nghề âm thanh là một hành trình dài của việc hiểu sâu, làm kỹ, và chịu trách nhiệm đến cùng. Hãy để đam mê dẫn lối bạn đến sự tinh thông, chứ không phải chỉ là một danh xưng hào nhoáng.

Nguồn: Leo Ngo

Câu trả lời ngắn gọn là: Không. Dưới góc nhìn kỹ thuật và kinh nghiệm thực tế đây là một trong những sai lầm nguy hiểm nhất mà người chơi audio có thể mắc phải; đặc biệt với loa passive truyền thống.

Ampli không bao giờ được xem ampli khác là tải

Về bản chất điện học, ngõ ra của ampli là một nguồn điện chủ động, không phải một điểm trung tính. Khi người dùng đấu hai ampli song song vào cùng một cọc loa, ampli A không chỉ “thấy” loa mà còn thấy trực tiếp điện áp đầu ra của ampli B. Điều này dẫn đến hai tầng công suất tác động ngược lẫn nhau.

Nói cách khác, đây không còn là ampli đánh loa, mà là ampli đánh… ampli.

Hệ quả thường thấy:

• Kích mạch bảo vệ
• Méo tiếng bất thường
• Cháy transistor công suất
• Hỏng hoàn toàn ampli chỉ sau vài giây bật nguồn

Không có yếu tố “may rủi” ở đây, chỉ là sớm hay muộn bạn sẽ nhanh chóng hóa thân thành Hugo và được nghe câu nói quen thuộc: “Ôi, có khói bốc lên cao… từ ngọn núi lửa đó kia”.

Vì sao sai lầm này vẫn thường xuyên xảy ra?

Nhiều người chơi kể cả người có kinh nghiệm thường nhầm lẫn giữa Bi-amping đúng chuẩn và đấu hai ampli vào một loa.

Tại các kỳ triển lãm âm thanh, khách tham quan thường chứng kiến các thương hiệu tối đa hóa trình diễn bằng cách đánh đồng thời nhiều ampli, thậm chí là đánh ampli monoblock. Vậy tại sao, bạn không thể cải thiện đôi loa của mình bằng cách đánh đồng thời một loa – nhiều ampli?

Thật ra, nếu chiếc loa của bạn có nhiều hơn một cặp cọc loa, hoàn toàn thể tách (tháo bỏ) cầu loa để đánh bi-amp: khi đó mỗi ampli sẽ đánh riêng cho một dải tần cụ thể. Trên thực tế, bi-amping chỉ đúng và an toàn khi loa đã được tách cầu, tức là bên trong loa đã có mạch crossover thụ động chia thành hai phần độc lập, khi đó mỗi ampli chỉ “nhìn thấy” một dải tần riêng biệt và hoàn toàn không xảy ra hiện tượng ampli “đánh nhau”.

Hai ampli cho một cặp loa chỉ đúng khi?

1. Loa hỗ trợ bi-wire / bi-amp và đã tháo cầu

Trường hợp duy nhất phổ biến mà hai ampli có thể cùng phục vụ một cặp loa thụ động là loa có hai cặp cọc riêng biệt: Low (woofer) và High (mid / tweeter) được nối với nhau bằng thanh nối kim loại (hoặc một đoạn dây dẫn ngắn). Việc bạn cần làm là tháo bỏ hoàn toàn đoạn liên kết này để có thể thực hiện đấu cùng lúc hai ampli vào một chiếc loa.

Khi đó, ampli thứ nhất đảm nhiệm dải trầm còn ampli thứ hai đảm nhiệm dải trung/cao. Đây là cách đánh bi-amping thụ động, đúng kỹ thuật, an toàn và có thể mang lại nhiều lợi ích thực sự nếu triển khai chuẩn.

2. Hệ thống loa active: crossover trước ampli

Ở cấp độ cao hơn, các hệ thống loa Active speaker hay Active crossover sẽ sử dụng mạch phân tần điện tử trước ampli giúp mỗi ampli đánh trực tiếp vào từng driver và điều khiển trực tiếp driver này.

Trong trường hợp này, không tồn tại khái niệm “đấu hai ampli vào một loa thụ động” vì bản chất hệ thống đã hoàn toàn khác.

3. Thiết bị chuyển mạch chuyên dụng (amp switcher)

Trong môi trường showroom hoặc phòng thử nghiệm, tồn tại một thiết bị gọi là Amp switcher, sử dụng nguyên lý relay cách ly chỉ cho phép một ampli kết nối với loa tại một thời điểm. Đó là lý do bạn có thể trải nghiệm và so sánh chất âm của các ampli khác nhau trên cùng một cặp loa.

Cần lưu ý: Thiết bị này chỉ giúp chuyển đổi, hoàn toàn không phải đấu song song. và không có giá trị cải thiện bất cứ điều gì.

Muốn nâng cấp, hãy đi đúng hướng

Nếu mục tiêu của bạn là:

• Nhiều lực, kiểm soát tốt hơn → chọn ampli khỏe hơn hoặc power amp phù hợp
• Tinh chỉnh từng dải tần → bi-amp đúng chuẩn, đúng loa
• So sánh chất âm ampli → dùng switcher chuyên dụng

Còn nếu chỉ đơn giản là ghép hai ampli vào một loa thụ động không tách cầu – đó không phải sáng tạo, mà là phá vỡ nguyên lý cơ bản của hệ thống audio.

Khi không tách cầu, đấu hai ampli vào một loa là sai lầm nghiêm trọng về mặt kỹ thuật, nguy hiểm về mặt thiết bị và không mang lại bất kỳ lợi ích âm thanh nào.

Không chỉ “to hơn là hay hơn”

Cần biết rằng, khái niệm “loa lớn hay hơn” không nên được hiểu một cách máy móc cứng nhắc. Vấn đề cốt lõi nằm ở nguyên lý vật lý của âm thanh: diện tích màng loa, thể tích thùng và khả năng di chuyển không khí là những yếu tố nền tảng quyết định chất lượng tái tạo âm thanh.

Loa lớn, với driver có kích thước lớn hơn và thùng loa đủ thể tích, có thể tái tạo dải trầm sâu hơn mà không cần “gồng mình”, từ đó giảm méo tiếng và giữ được sự tự nhiên trong toàn dải tần.

Dải trầm, độ động và cảm giác “thoải mái” khi nghe

Theo Peter Comeau, một trong những khác biệt lớn nhất giữa loa lớn và loa nhỏ nằm ở độ động (dynamic range). Loa lớn không chỉ xuống bass sâu hơn, mà còn thể hiện được những thay đổi tinh tế về cường độ âm thanh – từ rất nhỏ đến rất lớn – một cách dễ dàng hơn.

Ngược lại, nhiều mẫu loa nhỏ hiện đại buộc phải “ép” driver hoạt động gần giới hạn để tạo cảm giác đầy đặn, dẫn đến âm thanh nghe có vẻ ấn tượng lúc đầu nhưng dễ gây mệt khi nghe lâu.

Loa nhỏ + subwoofer: Đúng nhưng khó hoàn hảo

Một trong những cách giúp cải thiện chất lượng âm thanh phổ biến hiện nay: kết hợp loa nhỏ với subwoofer. Về lý thuyết, đây là cách bù đắp dải trầm hiệu quả, nhưng trong thực tế, việc căn chỉnh subwoofer để hòa quyện mượt mà với loa chính là một thách thức lớn, đặc biệt trong không gian phòng nghe gia đình.

Trong nhiều trường hợp, một cặp loa cột kích thước lớn được thiết kế đúng chuẩn sẽ mang lại trải nghiệm liền mạch và tự nhiên hơn so với hệ thống nhỏ nhưng phức tạp.

Phòng nghe – Yếu tố không thể tách rời

Mặt khác, có một điểm quan trọng không thể bỏ qua là mối quan hệ giữa loa và không gian phòng. Loa lớn không chỉ phát âm thanh, mà còn “tương tác” với phòng nghe theo cách dễ kiểm soát hơn, giúp hình thành sân khấu âm thanh rộng, sâu và ổn định. Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với việc loa lớn cần không gian phù hợp và người chơi cần cân nhắc kỹ trước khi lựa chọn.

Kết luận

Thật vậy, người chơi không nên chỉ chạy theo kích thước, mà còn cần chú ý đến cân bằng giữa loa và phòng nghe. Khi được thiết kế và đặt trong không gian phù hợp, loa lớn có lợi thế tự nhiên về mặt vật lý để tái tạo âm nhạc một cách thoải mái, giàu nhạc tính và gần với trải nghiệm trình diễn thực tế hơn. Ngược lại, trong những không gian có kích thước hạn chế, loa nhỏ mới thật sự là sự lựa chọn phù hợp.

Với những ai đang cân nhắc nâng cấp hệ thống, Peter Comeau có một lời gợi ý đáng suy ngẫm dành cho họ: “Đôi khi, trải nghiệm âm thanh tốt hơn không đến từ công nghệ “nhỏ gọn”, mà từ việc tôn trọng những giới hạn và cả lợi thế của vật lý”.

Theo kết quả cuộc bình chọn công khai trên kênh YouTube Darko.Audio – Một trong những chuyên trang uy tín được cộng đồng người chơi đánh giá cao; có đến 32% người tham gia cho biết họ sẽ cân nhắc lại quyết định mua nếu một sản phẩm hi-fi được sản xuất tại Trung Quốc.

Thực tế này cho thấy, dù phần lớn chuỗi cung ứng toàn cầu, bao gồm cả sản xuất thiết bị audio cao cấp, đã và đang dịch chuyển mạnh mẽ về Trung Quốc để tối ưu hóa chi phí, nhân lực và quy trình, nhưng định kiến về nguồn gốc xuất xứ vẫn tồn tại và ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý, thậm chí là hành vi mua sắm của người tiêu dùng. Điều này càng trở nên rõ nét hơn trong phân khúc hi-fi và high-end, nơi yếu tố cảm xúc, câu chuyện thương hiệu và “giá trị vô hình” đóng vai trò quan trọng không kém gì hiệu năng kỹ thuật.

Chuyên gia Michael Lavorgna đã có nhận định rất thẳng thắn: hình ảnh “Made in China” thường bị gắn liền với khái niệm “giá rẻ” hoặc “chất lượng thấp”, điều này hoàn toàn mâu thuẫn với thực tế hiện tại. Nhiều thương hiệu âm thanh danh tiếng trên thế giới vẫn lựa chọn các nhà máy tại Trung Quốc không chỉ vì chi phí, mà còn vì khả năng kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt và công nghệ sản xuất tiên tiến.

Thực ra, cốt lõi của vấn đề không nằm ở quốc gia sản xuất, mà ở tiêu chuẩn kỹ thuật mà mỗi thương hiệu đặt ra, quy trình kiểm soát chất lượng nội bộ và triết lý sản phẩm độc đáo của họ. Thật đáng buồn, tiêu chuẩn này lại phụ thuộc hoàn toàn vào nhà sản xuất?!

Hi-fi reviewer: Khi sự “khen chê” trở thành một câu hỏi đạo đức

Tiếp theo là một câu hỏi đã cũ nhưng vẫn luôn thời sự và nhạy cảm: “Tại sao chúng ta hầu như không thấy các bài đánh giá tiêu cực trong thế giới hi-fi?”, liệu có phải các reviewer đang “né” những đánh giá xấu để duy trì mối quan hệ với các hãng sản xuất hay không?

Câu trả lời là có thể, tuy nhiên chúng tôi muốn chia sẽ đến các bạn một góc nhìn khách quan hơn bởi thực tế đôi khi phức tạp hơn rất nhiều so với những gì bạn nghĩ.

• Quy trình lựa chọn sản phẩm đánh giá:

Các reviewer thường lựa chọn sản phẩm để đánh giá dựa trên uy tín thương hiệu đã được khẳng định, thông số kỹ thuật được công bố và kỳ vọng từ thị trường. Việc này giống như việc một đầu bếp chuyên nghiệp sẽ không cố tình chọn nguyên liệu đã hỏng để nấu. Do đó, khả năng một sản phẩm “tệ hoàn toàn” được đưa vào vòng đánh giá là không cao.

• Điểm yếu vẫn được nêu ra:

Khi một thiết bị có những điểm yếu nghiêm trọng, ví dụ như tiếng ồn nền (noise) không thể chấp nhận được, thiết kế mắc lỗi cơ bản hoặc hiệu năng không đạt mức tối thiểu, những trường hợp này đã và đang được đề cập công khai, rõ ràng trong các bài review chuyên sâu.

• Cách tiếp cận mang tính xây dựng:

Nhiệm vụ của người đánh giá thiết bị, reviewer không phải là “chê cho đủ” hay tạo ra tranh cãi vô bổ, mà là cung cấp một góc nhìn trung thực, có ngữ cảnh và dựa trên trải nghiệm thực tế. Việc một bài review không mang tính tiêu cực gay gắt không hề đồng nghĩa với việc sản phẩm đó hoàn hảo tuyệt đối. Thay vào đó, nó phản ánh một cách tiếp cận mang tính xây dựng, hướng đến việc cung cấp thông tin hữu ích và có giá trị cho độc giả, giúp họ đưa ra quyết định mua hàng thông minh hơn.

Tư duy phản biện là chìa khóa

Tóm lại, cùng với định kiến “Made in China”, thay vì tìm kiếm những lời khen chê cực đoan hay những màn “bóc phốt” giật gân, người chơi âm thanh cần có tư duy phản biện, đặt thông tin vào đúng bối cảnh sử dụng; từ đó sáng suốt tìm ra đâu là sản phẩm thật sự hữu ích. Đây chính là kim chỉ nam không chỉ cho người làm review, mà còn cho chính những audiophile muốn trở thành người tiêu dùng thông thái.

Khi những lỗi “vô hình” phá vỡ cảm xúc hữu hình

Thực tế sản xuất cho thấy, rất ít chương trình sụp đổ vì một lỗi lớn mang tính hệ thống. Phần lớn sự cố đến từ những chi tiết nhỏ đến mức không ai chú ý:

• Một micro không có tín hiệu trong khoảnh khắc bước ra sân khấu
• Một bộ in-ear nhiễu nhẹ nhưng kéo dài
• Feedback lọt thẳng vào tai nghệ sĩ
• Một line không tới FOH chỉ vì một đầu connector lỏng

Những lỗi ấy không làm sân khấu tắt đèn, nhưng chúng làm nghệ sĩ chùn lại, làm cảm xúc đứt quãng, làm mạch trình diễn lệch nhịp. Và chỉ cần một khoảnh khắc như vậy, cả chương trình sẽ có thể trượt khỏi quỹ đạo ban đầu.

Khán giả không thấy quy trình, họ chỉ cảm nhận kết quả

Điều khắc nghiệt nhất của ngành biểu diễn là: Khán giả không quan tâm đến nguyên nhân kỹ thuật. Họ không biết tín hiệu rớt ở đâu, routing sai chỗ nào hay ai chịu trách nhiệm. Thứ họ ghi nhớ chỉ là: Cảm xúc đã không trọn vẹn như kỳ vọng.

Nghệ sĩ cũng không thể dừng lại giữa sân khấu để giải thích cho hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn người rằng họ đang gặp vấn đề âm thanh. Trong khoảnh khắc đáng lẽ phải thăng hoa, sự gián đoạn – dù rất ngắn – cũng để lại khoảng trống khó lấp đầy.

“Làm cho có” – kẻ thù lớn nhất của live sound

Phân tích sâu hơn, phần lớn sự cố không đến từ việc thiếu thiết bị, thiếu ngân sách hay thiếu công nghệ. Chúng đến từ thái độ làm việc thiếu chuẩn mực:

• Setup xong, test sơ, không rà soát toàn bộ đường tín hiệu
• FOH load showfile nhưng không kiểm tra lại gain structure, EQ, routing
• Monitor xác nhận “ổn” khi chưa thực sự hiểu nghệ sĩ cần gì
• Không bước ra đúng vị trí nghệ sĩ đứng để nghe và đánh giá bằng chính đôi tai của mình

Khi lỗi xảy ra, chuỗi phản ứng quen thuộc lập tức xuất hiện: FOH – Monitor – Thiết bị… Ai cũng có lý do, nhưng không lý do nào bù đắp được trải nghiệm đã mất.

FOH & Monitor: Người giữ nhịp tim cho show

Trong một live show chuyên nghiệp: FOH là người kiểm soát trải nghiệm âm thanh của khán giả còn Monitor là người bảo vệ sự tự tin và khả năng trình diễn của nghệ sĩ.

Cả hai không chỉ xử lý tín hiệu, họ giữ nhịp tim cho chương trình, giữ cảm xúc không bị đứt gãy, giữ cho toàn bộ guồng máy sản xuất vận hành mượt mà từ giây đầu tiên đến tiếng vỗ tay cuối cùng.

Đây là công việc không cho phép sự cẩu thả bởi hậu quả không nằm ở thiết bị hỏng, mà nằm ở niềm tin bị đánh mất. Một show có thể làm lại nhưng niềm tin và cảm xúc đã trôi qua thì không thể tua lại bằng bất cứ cách nào. Đó là lý do vì sao FOH và Monitor dù chỉ đứng trong bóng tối của sân khấu nhưng lại mang trên vai trách nhiệm lớn nhất: Đảm bảo rằng không một khoảnh khắc nào bị đánh rơi chỉ vì sự thiếu chỉn chu.

Nguồn: Leo Ngo

Ở trung tâm của hệ thống ấy là hai vị trí then chốt: A1 và A2 – những con người đứng behind the mix, quyết định trải nghiệm nghe của hàng nghìn khán giả.

A1 (Audio 1): Người điều hành toàn bộ âm thanh của show

A1 không chỉ là người “mix nhạc”. Trong một show diễn chuyên nghiệp, A1 là bộ não điều phối toàn bộ hệ thống âm thanh, chịu trách nhiệm từ chiến lược đến vận hành thực tế.

Tùy theo quy mô chương trình, A1 có thể ngồi tại bàn FOH (Front of House), làm việc trong Audio Control Room hoặc đảm nhiệm bàn Monitor cho nghệ sĩ

Trong nhiều trường hợp, A1 chính là Audio Director – người chịu trách nhiệm cuối cùng cho chất lượng âm thanh của toàn bộ show.

Vai trò cốt lõi của A1 bao gồm:

• Thiết kế, setup và kiểm tra tổng thể hệ thống âm thanh FOH + BOH
• Mix live trực tiếp cho khán giả, đảm bảo cân bằng – độ động – cảm xúc
• Phối hợp chặt chẽ với các bộ phận: ánh sáng, video, stage manager, đạo diễn chương trình
• Ra quyết định nhanh trong các tình huống phát sinh, đặc biệt với show live không có “cơ hội thứ hai”

👉 Ở góc nhìn chuyên môn, A1 không chỉ nghe bằng tai mà còn bằng tư duy tổ chức. Họ phải hiểu không gian, kịch bản, tâm lý nghệ sĩ và cả hành vi khán giả để đưa ra lựa chọn âm thanh phù hợp nhất cho từng khoảnh khắc.

A2 (Audio 2): “Bàn tay vàng” giữ cho sân khấu luôn vận hành trơn tru

Nếu A1 là người điều hành, thì vị trí A2 chính là cánh tay thực thi quan trọng nhất ở hậu trường và sân khấu.

A2 luôn có mặt trực tiếp tại khu vực biểu diễn, nơi mọi sự cố – dù nhỏ nhất – đều có thể ảnh hưởng đến toàn bộ chương trình.

Nhiệm vụ của A2 bao gồm:

• Setup micro, dây dẫn, DI box, in-ear monitor
• Kiểm tra tín hiệu và hỗ trợ nghệ sĩ trước – trong – giữa show
• Xử lý sự cố kỹ thuật tức thời: mất tín hiệu, nhiễu, hỏng micro, lệch monitor
• Phản hồi nhanh chóng theo chỉ đạo của A1 trong mọi tình huống

👉 Dưới góc nhìn chuyên gia, A2 là người “chạy trước rủi ro”. Họ phải phản xạ nhanh, hiểu hệ thống sâu và luôn giữ cái đầu lạnh – bởi chỉ một trục trặc nhỏ trên sân khấu cũng đủ làm khán giả nhận ra ngay lập tức.

Một đội – Một nhịp – Một show hoàn chỉnh

Trong các sự kiện trình diễn chuyên nghiệp, A1 và A2 không hoạt động độc lập. Họ phối hợp như một đội ăn ý:

• A1 đưa ra chiến lược và quyết định
• A2 triển khai, kiểm soát và bảo vệ hệ thống ở tuyến đầu

Chỉ cần một mắt xích trễ nhịp, cả show có thể gặp sự cố – từ trải nghiệm nghe bị ảnh hưởng cho đến gián đoạn chương trình.

Vì thế, phía sau mỗi sân khấu thành công, mỗi tiếng vỗ tay trọn vẹn của khán giả, luôn có một đội ngũ A1 & A2 làm việc âm thầm nhưng chuẩn xác đến từng chi tiết.

Nguồn: Leo Ngo

FOH – Nơi khán giả được chạm đến cảm xúc

FOH thường được đặt ngay giữa hoặc phía sau khu vực khán giả, nơi các kỹ sư âm thanh và ánh sáng điều khiển toàn bộ những gì công chúng nghe và thấy.

• Âm thanh FOH: Kỹ sư FOH chịu trách nhiệm chính cho chất lượng âm thanh khán giả trải nghiệm. Từ EQ, compressor đến reverb, mọi quyết định đều mang tính nghệ thuật và kỹ thuật cao, nhằm tái hiện âm nhạc đúng với tinh thần mà nghệ sĩ mong muốn. Một tiếng hát vang sáng, một tiếng guitar ấm áp, hay không gian reverb hài hòa – tất cả đều xuất phát từ bàn tay của FOH engineer.
• Ánh sáng FOH: Không chỉ âm thanh, FOH còn là nơi kiểm soát hệ thống chiếu sáng chính, đảm bảo ánh sáng hòa quyện với âm nhạc, dẫn dắt cảm xúc khán giả xuyên suốt chương trình.

Nói cách khác, FOH chính là “cửa ngõ cảm xúc”, nơi biến bản nhạc thành một trải nghiệm sống động.

BOH – Hậu phương vững chắc của nghệ sĩ

Nếu FOH là mặt tiền, thì BOH là “hậu cung” đầy phức tạp nhưng không thể thiếu cho một sân khấu trình diễn chuyên nghiệp. Đây là khu vực thường được biết đến như hậu trường, nơi điều phối mọi thứ để nghệ sĩ có thể tập trung 100% vào phần trình diễn.

• Monitor Mix: Kỹ sư monitor tại BOH chịu trách nhiệm cho hệ thống in-ear monitor hoặc wedge monitor trên sân khấu. Mỗi nghệ sĩ cần một bản phối riêng để nghe chính xác thứ họ cần – ca sĩ nghe rõ giọng mình, drummer cần click track, guitarist muốn nghe bass để giữ nhịp. Nếu monitor mix không tốt, nghệ sĩ khó mà “cháy” hết mình.
• Line Check & Patching: BOH đảm bảo mọi dây dẫn, micro, nhạc cụ đều được kết nối chuẩn xác và kiểm tra kỹ lưỡng trước giờ diễn. Từ talkback đến RF system (wireless mic, in-ear), tất cả được giám sát chặt chẽ.
• Quản lý Hậu trường: BOH cũng là nơi điều phối nghệ sĩ, quản lý thời gian ra vào sân khấu, đảm bảo sự trôi chảy cho toàn bộ chương trình.

Nói cách khác, BOH chính là “bộ não vận hành”, đảm bảo chương trình diễn ra trơn tru, không một sai sót.

FOH & BOH: Cặp đôi không thể tách rời

Một show diễn chuyên nghiệp không bao giờ chỉ dựa vào FOH hay BOH. Cả hai phải cùng phối hợp nhịp nhàng; FOH chính là người “truyền cảm xúc” cho khán giả, còn BOH lại là “người gác cổng” giúp nghệ sĩ an tâm cống hiến.

Không đơn giản chỉ là những vị trí kỹ thuật, FOH và BOH là hai nửa không thể tách rời của một sân khấu chuyên nghiệp bởi chỉ khi cả hai “mặt trận” cùng vận hành trơn tru, buổi biểu diễn mới đạt được sự hoàn hảo, vừa chạm đến trái tim khán giả, vừa đảm bảo nghệ sĩ thăng hoa trong từng khoảnh khắc. Từ đó tạo nên nền tảng cốt lõi cho những buổi trình diễn đẳng cấp, nơi nghệ thuật và kỹ thuật hòa quyện thành một trải nghiệm đáng nhớ.

Nguồn: Leo Ngo

Trong các hệ thống âm thanh chuyên nghiệp, đặc biệt là âm thanh sự kiện ngoài trời hoặc sân khấu lớn, “Delay lines” và “Stacks” là hai thuật ngữ kỹ thuật quan trọng để đảm bảo âm thanh phủ đều, rõ ràng và đồng bộ trên toàn bộ không gian sự kiện.

Delay Lines là gì?

Delay lines (hoặc còn gọi là Delay Speakers) là các dàn loa phụ được đặt cách xa sân khấu chính, thường nằm giữa hoặc cuối không gian khán giả, dùng để bổ sung âm thanh cho những khu vực xa dàn loa chính (main/front PA).

Một số người sẽ thắc mắc: “Loa sân khấu chính đã to vậy rồi, còn gắn thêm các hệ loa ở xa để làm gì?” Câu trả lời ở đây là âm thanh lan truyền trong không khí chậm hơn rất nhiều so với ánh sáng, hình ảnh. Vì thế nên nếu bạn đứng xa mà không có các loa delay, sẽ mang đến cảm giác trễ tiếng như khi xem livestream bị lag.

Mục đích chính của Delay lines chính là giữ cho âm thanh đến tai người nghe đúng thời điểm và đồng bộ với loa chính, không bị vọng hay “rối tiếng”. Đồng thời bù đắp âm lượng bị suy giảm theo khoảng cách nhằm mang đến chất lượng âm thanh trọn vẹn như ngồi hàng ghế đầu front-row, dù bạn đang đứng ở khu trung tâm hay tận cuối sân vận động.

Delay lines hoạt động như thế nào?

Trong các không gian lớn, âm thanh phát từ loa chính đến tai người nghe sẽ bị trễ do khoảng cách. Kỹ thuật delay lines sẽ được ứng dụng bằng cách thêm vào các loa delay ở khoảng cách nhất định so với loa chính và điều chỉnh “trễ tín hiệu” (delay signal) bằng đúng khoảng thời gian di chuyển qua khoảng cách này, giúp âm thanh từ loa phụ (loa delay) và loa chính đến tai người nghe được đồng bộ. 

Ví dụ: Nếu khoảng cách từ loa chính đến người nghe là 34m (tương đương 100ms), thì loa delay đặt gần người nghe hơn sẽ được delay 100ms để hai nguồn âm “chạm tai” cùng lúc.

Stacks là gì?

Nếu delay lines bổ trợ về âm thanh cho những vị trí xa sân khấu thì Stacks là kỹ thuật quan trọng giúp tăng công suất và phủ đều khu vực gần sân khấu. 

Hầu hết các sân khấu thường sử dụng 2 cụm Main Stack chính hai bên sân khấu gồm 2 sub và 1-2 full-range, đánh thẳng ra phía khán giả để đảm bảo độ phủ đồng đều cho các dải tần.

Đối với thiết lập Stacks, cần chú ý cân bằng hướng đánh, tránh dội âm và bao phủ đúng vùng khán giả. Đây được xem như phần “xương sống” của hệ thống âm thanh chính, đi kèm với sub stack để đảm bảo dải trầm mạnh mẽ.

Nguồn: Leo Ngo

Vậy tương quan giữa trở kháng loa và dampling factor của ampli là gì? và có ảnh hưởng thế nào đến chất âm phối ghép?

Trở kháng loa – không chỉ là con số “8 ohm”

Trở kháng loa (Impedance) là điện trở tổng hợp mà loa tạo ra đối với dòng điện xoay chiều từ ampli. Thông số này thường được ghi là trở kháng danh định 4Ω, 6Ω hoặc 8Ω, nhưng trên thực tế, trở kháng của loa hoàn toàn không cố định mà thay đổi liên tục theo tần số.

Trong quá trình chơi nhạc, một loa “8 ohm” có thể dao động từ 5 đến 30 ohm ở các điểm âm nhạc đang chơi các tần số khác nhau. Chính vì lẽ đó, một số hãng như Elac sẽ cung cấp thêm một thông số trở kháng thứ hai, gọi là trở kháng tối thiểu – Minimum Impedance. Đây được hiểu là mức trở kháng thấp nhất của loa trong toàn bội dải tần số đáp ứng.

Thực tế, ampli phải đủ mạnh để kiểm soát được sự thay đổi trở kháng liên tục này. Nếu không, âm thanh có thể trở nên rối, thiếu kiểm soát ở các dải trầm hoặc bị chói gắt ở dải cao. Đó chính là lý do, những hãng âm thanh ultra high-end như Goldmund luôn tự tin với khả năng kiểm soát toàn diện ở các mức trở kháng siêu thấp đến 1ohm.

Damping factor – hệ số kiểm soát của ampli

Damping factor là tỷ lệ giữa trở kháng tải của loa và trở kháng đầu ra của ampli. Ví dụ: loa 8Ω, ampli có trở kháng đầu ra 0.04Ω sẽ có Damping Factor bằng 200.

Damping Factor cao đồng nghĩa với khả năng kiểm soát màng loa tốt hơn, đặc biệt là ở dải trầm, nơi loa có xu hướng tiếp tục rung sau khi tín hiệu ngắt. Một ampli có Damping Factor  thấp sẽ khiến âm bass nghe có “đuôi dài”, thiếu lực, lùng bùng. Điều này cũng lý giải tại sao các ampli đèn thường khó có thể kiểm soát tốt dải âm trầm.

Vậy, Damping Factor bao nhiêu là đủ?

• Damping Factor từ 40 – 100: đủ tốt với hầu hết hệ thống hi-end hiện nay.
• Nếu Damping Factor quá cao (>1000): vẫn có lợi, nhưng điều này hoàn toàn không tuyến tính, hiệu quả của Damping Factor sẽ bão hòa sau một ngưỡng nhất định.
• Còn nếu Damping Factor quá thấp (<20): dễ gây hiện tượng “bass nhão”, kiểm soát kém và âm hình lộn xộn.

Để giảm ảnh hưởng của Damping Factor, một số người chơi có thể chọn cách phối ghép ampli đèn (thường có Damping Factor thấp) cùng với loa độ nhạy cao, để mang lại chất âm “tình cảm”, giàu nhạc tính, dù khả năng kiểm soát dải trầm khi này vẫn không quá tốt.

Tương tác thực tế giữa loa và ampli

Có ba lưu ý quan trọng khi lựa chọn phối ghép giữa loa và ampli:

• Thứ nhất: Loa có trở kháng thấp (4Ω hoặc thấp hơn) luôn cần ampli có Damping Factor cao để kiểm soát tốt.
• Thứ hai: Loa có trở kháng biến thiên nhiều sẽ dễ gây biến động âm sắc nếu ampli không đủ mạnh hoặc Damping Factor quá thấp.
• Thứ ba: Chiều dài dây loa và chất lượng dây cũng ảnh hưởng tới trở kháng toàn hệ thống. Do đó, Damping Factor thực tế sẽ giảm xuống nếu dây quá dài hoặc chất lượng truyền dẫn không tốt.

Phối ghép là nghệ thuật cân bằng

Trở kháng loa và damping factor không phải là “công thức tuyệt đối” để đánh giá ampli tốt hay dở, mà là gợi ý kỹ thuật để hiểu rõ hơn về khả năng phối hợp giữa các thiết bị. Một hệ thống âm thanh lý tưởng là sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố:

• Thông số kỹ thuật hợp lý (trở kháng, công suất, damping factor phù hợp…)
• Tính tương thích âm học (phòng nghe, vị trí loa…)
• Và đặc biệt là gu nghe nhạc cá nhân, nơi cảm xúc luôn chiến thắng lý thuyết.

Nếu bạn đang cân nhắc phối ghép ampli cho hệ thống loa cụ thể, hãy nhớ kiểm tra các thông số kỹ thuật – nhưng đừng quên lắng nghe bằng đôi tai của chính mình. Bởi đôi khi, thứ chúng ta cần không phải là “đúng kỹ thuật”, mà là đúng cảm xúc.

Auracast là gì?

Nói một cách dễ hiểu nhất, Auracast là một tính năng mới của Bluetooth (thuộc chuẩn LE Audio), cho phép phát âm thanh không dây từ một nguồn tới nhiều người nghe cùng lúc – mà không cần ghép đôi từng thiết bị như Bluetooth truyền thống.

Bạn tưởng tượng nó giống như một “trạm phát thanh Bluetooth cá nhân”. Người dùng chỉ cần chọn kênh phù hợp, kết nối là nghe được. Không cần chia sẻ mật khẩu, không cần chờ kết nối.

Auracast có gì hay?

✅ Nghe thông báo sân bay qua tai nghe riêng

Không còn cảnh phải nheo mắt nghe loa công cộng giữa đám đông nữa. Nếu sân bay tích hợp Auracast, bạn chỉ cần kết nối tai nghe để nghe rõ ràng, riêng tư – rất lý tưởng cho cả khách thường lẫn người khiếm thính.

✅ Hỗ trợ người già, người khó nghe

Mình thấy đây là điểm cực kỳ nhân văn. Người có vấn đề thính lực chỉ cần một thiết bị trợ thính hoặc tai nghe có hỗ trợ Auracast là có thể bắt sóng âm thanh từ giảng viên, người hướng dẫn, MC… mà không cần hệ thống chuyên biệt.

✅ Một người phát – nhiều người cùng nghe

Mình từng tổ chức buổi dã ngoại nhỏ, ai cũng mang tai nghe mà không thể nghe cùng một playlist. Với Auracast, bạn phát nhạc từ điện thoại – cả nhóm cùng kết nối và thưởng thức mà không cần loa ngoài.

✅ Ứng dụng trong rạp phim, TV công cộng

Nếu từng đi xem phim có người nước ngoài hoặc trẻ em đi cùng, bạn sẽ hiểu cảm giác bất tiện về ngôn ngữ. Auracast có thể phát nhiều luồng âm thanh: tiếng Việt, tiếng Anh, thuyết minh cho người khiếm thính… Chỉ cần chọn luồng là xong.

Vậy có gì khác so với Bluetooth cũ?

Bluetooth truyền thống chỉ hỗ trợ kết nối 1-1, còn Auracast hỗ trợ 1-nhiều. Và nó dùng công nghệ Bluetooth Low Energy (LE) nên tiết kiệm pin hơn, ổn định hơn.
Thêm nữa: bạn không cần “kết bạn” thiết bị, chỉ cần chọn luồng đang phát (giống tìm Wi-Fi công cộng).

Để sử dụng Auracast, cần gì?

• Thiết bị phát: điện thoại, laptop, tivi… có hỗ trợ Bluetooth LE Audio.
• Tai nghe hoặc thiết bị nhận: cũng phải hỗ trợ Auracast.
• Giao diện người dùng: một app hoặc menu để chọn kênh âm thanh (nhiều hãng đã bắt đầu tích hợp).

Hiện tại một số hãng đã bắt đầu hỗ trợ Auracast như Samsung, Sennheiser, Qualcomm, JBL và các nhà sản xuất thiết bị trợ thính cũng rất quan tâm.

Tổng kết

Nếu bạn làm việc trong ngành sự kiện, sân khấu, bảo tàng, giáo dục, sân bay, hoặc chỉ đơn giản là thích công nghệ tiện lợi – thì Auracast là một thứ đáng để theo dõi.

Auracast không chỉ là công nghệ mới, mà là một bước tiến để âm thanh trở nên cá nhân hóa hơn, dễ tiếp cận hơn và… thông minh hơn.

Và mới đây, ESS Technology, một trong những tên tuổi lớn trong mảng chip giải mã âm thanh, vừa ra mắt ba mẫu ADC cao cấp mới thuộc dòng Sabre PRO SMART:

• ES9823MPRO
• ES9823PRO
• ES9843PRO

Tại sao những con chip này lại đặc biệt?

Điểm chung của cả ba mẫu là đều được thiết kế để đạt chất lượng âm thanh rất cao, hướng đến các ứng dụng thu âm chuyên nghiệp, thiết bị âm thanh hi-fi, hoặc âm thanh di động cao cấp.

Các thông số nổi bật:

• Dải động (Dynamic Range – DNR): lên đến +130dB (mono) và +128dB (stereo)
• Độ méo và nhiễu rất thấp: THD+N -117dB
• Tốc độ lấy mẫu cực cao: hỗ trợ tới 768kHz và DSD512

Nói đơn giản: chất lượng tín hiệu sau khi chuyển đổi gần như giữ nguyên độ chi tiết và trong trẻo so với âm gốc – điều rất quan trọng trong việc ghi âm chất lượng cao.

Tích hợp FOQUS – công nghệ lọc đột phá từ MQA Labs

Mẫu ES9823MPRO là bộ ADC đầu tiên tích hợp FOQUS – một công nghệ mới do MQA Labs phát triển.

FOQUS là một bộ lọc “decimation” có thiết kế pha tối thiểu (minimum-phase), giúp loại bỏ hiện tượng vang trước và vang sau không tự nhiên trong âm thanh – thứ vốn có thể làm âm nhạc nghe “ảo” hoặc thiếu chân thực.

MQA thiết kế FOQUS để giữ mọi xử lý trong ngưỡng “không nhận biết được bằng tai người”, mang đến trải nghiệm ghi âm trung thực hơn.

Bộ xử lý tín hiệu âm thanh tích hợp ASP2

Cả ba chip ADC mới đều tích hợp ASP2, là thế hệ thứ hai của bộ xử lý tín hiệu âm thanh (Audio Signal Processor) từ ESS.

ASP2 có thể xử lý nhiều công đoạn mà trước đây cần phải dùng thêm chip DSP bên ngoài, như:

• Cân bằng tần số (EQ), lọc nhiễu, cắt tần
• Mở rộng âm thanh stereo
• Nén dải động (DRC)
• Cân bằng âm lượng tự động (AGL)
• Lọc RIAA cho mâm đĩa than

Việc này giúp tối giản phần cứng, giảm chi phí, và vẫn đảm bảo hiệu suất xử lý âm thanh mạnh mẽ.

SI Studio – công cụ lập trình trực quan

ESS còn cung cấp phần mềm SI Studio – một môi trường kéo-thả (drag & drop) giúp kỹ sư thiết kế nhanh các sơ đồ khối xử lý tín hiệu cho ADC.

Điểm hay ở đây là người dùng không cần viết mã phức tạp, mà chỉ cần chọn các “khối chức năng” như EQ, lọc tần, mix… và kết nối lại với nhau theo ý muốn. Điều này giúp rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm âm thanh rất nhiều.

Tương thích tốt – dễ tích hợp

Các chip mới có thể:

• Kết nối với nhiều định dạng tín hiệu: S/PDIF, I²S, TDM, DSD, DoP, RAW…
• Làm việc ở chế độ 2 hoặc 4 kênh tùy nhu cầu
• Hỗ trợ cổng điều khiển I²C và SPI
• Có thể ghép 2 chip lại để đạt dải động trên 136dB

Ngoài ra, kích thước rất nhỏ gọn (5x5mm, QFN 40 chân) nên có thể dùng cho cả thiết bị cầm tay hoặc các hệ thống thu âm cao cấp.

Tóm lại

Nếu bạn là người thiết kế sản phẩm âm thanh – từ soundcard, micro thu âm, thiết bị stream nhạc, đến đầu đọc CD hay mâm than – bộ ba chip mới của ESS mang lại:

• Chất lượng ghi âm rất cao (ngang tầm phòng thu)
• Tính linh hoạt, lập trình dễ dàng
• Giảm chi phí vì không cần thêm chip DSP bên ngoài
• Tích hợp tốt với các thiết kế hiện có

Ngoài ra, các mẫu ampli xem phim thuộc dòng HDA như AVR11, AVR21, AVR31, AV41 và các phiên bản HDMI 2.1 của AVR5, AVR10, AVR20, AVR30 và AV40 cũng nhận được bản cập nhật TIDAL Connect tương tự.

Bản cập nhật firmware 1.62 2057 (Net 2057) dành cho các model HDA cũng cải thiện khả năng hoạt động của eARC qua HDMI 2.1. Sau khi thử nghiệm hoàn tất, bản cập nhật Net 2057 sẽ được mở rộng cho tất cả các AVRs sử dụng HDMI 2.0, với thời gian dự kiến ra mắt vào nửa đầu năm 2025.

Người dùng có thể tải các tệp cập nhật mới nhất từ trang web của Arcam và cài đặt qua USB. Arcam cho biết họ đang hướng tới việc giới thiệu các bản cập nhật phần mềm qua mạng (OTA) để tăng tính tiện lợi trong tương lai.

Hướng dẫn cài đặt chi tiết cũng được cung cấp trực tuyến để đảm bảo quá trình diễn ra suôn sẻ. Hoặc người dùng có thể liên hệ trực tiếp nhà phân phối tại Việt Nam – Thanh Tùng Audio – để được hỗ trợ cài đặt bản nâng cấp firmware này.

Liên minh được thành lập gần như cùng thời điểm với sự tham gia Liên minh phổ tần Bắc Mỹ của đối thủ Sennheiser, trong bối cảnh Hoa Kỳ chuẩn bị đăng cai các sự kiện lớn như FIFA World Cup 2026 và Olympic 2028. Theo tuyên bố từ Shure, việc đảm bảo phổ RF cho các hoạt động này là điều tối quan trọng.

Mục tiêu của WMSA:

• Bảo vệ phổ RF: Đảm bảo phổ tần số luôn sẵn sàng cho người dùng micro không dây trong nhiều ngành nghề.
• Nâng cao nhận thức: Giáo dục về tầm quan trọng của phổ RF đối với hòa nhạc, thể thao trực tiếp, sự kiện, điện ảnh, truyền hình, nhà hát, nhà thờ và các lĩnh vực sáng tạo nội dung khác.
• Thúc đẩy hợp tác: Xây dựng nền tảng để các bên liên quan cùng nhau bảo vệ phổ RF.
• Làm việc với chính phủ: Phối hợp với Ủy ban Truyền thông Liên bang Hoa Kỳ (FCC), Quốc hội và các cơ quan lập pháp nhằm đảm bảo đủ phổ RF cho hiện tại và tương lai.
• Tăng cường truyền thông cộng đồng: Kêu gọi sự tham gia của công chúng bằng các hoạt động truyền thông và sự kiện nhằm nhấn mạnh tầm quan trọng của phổ RF đối với các ngành công nghiệp.

Tầm quan trọng của phổ RF đối với các sự kiện lớn

Thiếu phổ RF có thể khiến nhiều thành phố không thể tổ chức thành công các sự kiện thể thao lớn như Super Bowl hoặc Olympic Games bởi sự góp mặt tất yếu của hệ thống micro không dây trong các hoạt động như:

✔ Họp báo
✔ Sản xuất TV và radio tại chỗ
✔ Hòa nhạc trước sự kiện
✔ Sự kiện gây quỹ và cộng đồng
✔ Quốc ca
✔ Biểu diễn giữa hiệp
✔ Micro cho phát sóng
✔ Micro cho trọng tài/quan chức
✔ Hệ thống loa công cộng và an ninh

Các tổ chức quan tâm đến việc tham gia liên minh có thể liên hệ Prakash Moorut (Giám đốc Toàn cầu về Phổ & Quy định tại Shure) qua email moorutp@shure.com.

Liên minh này hiện quy tụ các đài phát thanh – truyền hình, chủ sở hữu bản quyền, địa điểm tổ chức sự kiện và ngành công nghiệp giải trí để bảo vệ phổ sóng quan trọng dùng trong phát sóng, micro không dây, máy quay và các công cụ sản xuất khác. Đây cũng là mục tiêu mà Sennheiser đã theo đuổi từ lâu thông qua nhiều hiệp hội và sáng kiến.

Bảo vệ phổ tần trong bối cảnh cạnh tranh 

Liên Minh Phổ Tần Bắc Mỹ đóng vai trò là một tiếng nói mạnh mẽ, thống nhất để bảo vệ phổ tần trong ngành phát sóng và sản xuất nội dung, đặc biệt khi thị trường đang chứng kiến nhiều đợt tái phân bổ phổ tần và các kế hoạch đấu giá băng tần UHF mới.

Trước tình trạng các dịch vụ di động (IMT) và thiết bị không được cấp phép ngày càng lấn chiếm băng tần, liên minh này cam kết hành động để bảo vệ nguồn tài nguyên quan trọng cho việc sáng tạo và phân phối nội dung.

Rebecca Hanson, Tổng Giám đốc NABA, phát biểu: “Chúng tôi tin rằng tất cả những người sử dụng phổ tần cho phương tiện truyền thông tại Bắc Mỹ cần hợp lực để bảo vệ phổ tần mà ngành công nghiệp cần. Âm thanh không dây là một phần thiết yếu trong nỗ lực này. Chúng tôi rất vui mừng chào đón Sennheiser đến với Liên Minh Phổ Tần Bắc Mỹ. Với bề dày kinh nghiệm trong việc bảo vệ phổ tần toàn cầu và vị thế dẫn đầu trong công nghệ không dây, họ sẽ là một nhân tố quan trọng giúp củng cố những nỗ lực chung của chúng ta.”

Sennheiser: Cam kết hợp tác vì tương lai

Dr. Andreas Wilzeck, Trưởng bộ phận Chính sách Phổ tần và Tiêu chuẩn của Sennheiser, nhấn mạnh rằng cam kết của hãng không chỉ nằm ở công nghệ mà còn mở rộng đến việc hợp tác chặt chẽ với khách hàng, đối tác, các nhà lãnh đạo trong ngành và các cơ quan quản lý:

“Chiến lược của chúng tôi xoay quanh việc xây dựng những liên minh có ý nghĩa giữa các ngành, tham gia tích cực vào các nỗ lực tiêu chuẩn hóa và tham gia thảo luận chính sách. Cách tiếp cận này giúp chúng tôi có thể phục vụ lợi ích chung một cách hiệu quả và thúc đẩy sự phát triển của cả ngành âm thanh. Việc tham gia Liên Minh Phổ Tần Bắc Mỹ là bước tiếp theo trong cam kết này, và chúng tôi hy vọng quyết định của mình sẽ truyền cảm hứng để nhiều tổ chức khác cùng tham gia.”

Joe Ciaudelli, Giám đốc Phổ tần & Đổi mới tại Sennheiser Mỹ, cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác:

“Chúng tôi tin tưởng vào sức mạnh của hành động tập thể trong việc bảo vệ băng tần TV-UHF – hệ sinh thái chia sẻ phổ tần thành công nhất trên thế giới. Đồng thời, chúng tôi cũng đang tích cực tìm kiếm các tùy chọn tần số bổ sung và dẫn đầu các đổi mới công nghệ như WMAS để thúc đẩy sự phát triển. Cách tiếp cận thống nhất này không chỉ quan trọng mà còn cần thiết. Chúng ta không thể để các nhóm lợi ích khác nhau bị phân mảnh. NABA đang làm một công việc tuyệt vời khi tập hợp các bên liên quan, và chúng tôi hoàn toàn cam kết với hành trình hợp tác này.”

Bảo vệ nguồn tài nguyên phổ tần vô tuyến

Mặc dù thuật ngữ “phổ tần” có thể trừu tượng với nhiều người, nhưng nó lại là điều kiện tiên quyết cho việc sáng tạo, trải nghiệm và phân phối nội dung cũng như sự kiện trực tiếp mà chúng ta yêu thích.

Phổ tần chính là nền tảng cho các dịch vụ phát trực tuyến và di động. Dựa trên đó, các công nghệ không dây sẽ giúp mang đến các buổi hòa nhạc từ những siêu sao, truyền tải sự cuồng nhiệt của thể thao đến khán giả trên toàn cầu. Hay các buổi lễ, sự kiện trực tiếp, giải trí, triển lãm – tất cả đều dựa vào công nghệ không dây để mang đến trải nghiệm sống động. Bên cạnh đó, công nghệ không dây dựa trên phổ tần cũng là một yếu tố không thể thiếu đối với các chương trình giải trí, tin tức, phim ảnh, tài liệu khi phục vụ trực tiếp cho quá trình sản xuất.

Đằng sau tất cả, phổ tần vô tuyến chính là một nguồn tài nguyên hữu hạn nhưng vô cùng quý giá, nên được các chuyên gia sử dụng một cách khéo léo và cẩn trọng.

Hãy tham gia để tạo ra sự khác biệt

Rebecca Hanson kêu gọi: “Chúng tôi hoan nghênh tất cả các tổ chức sử dụng phổ tần truyền thông, dù lớn hay nhỏ, tham gia Liên Minh Phổ Tần. Chỉ khi hợp lực, chúng ta mới có thể bảo vệ tương lai của ngành sáng tạo nội dung không dây.”

Tại Việt Nam, phổ tần được quản lý và bảo vệ bởi các cơ quan chức năng, tuy nhiên việc sử dụng tùy tiện của một số cá nhân và tổ chức với những thiết bị chưa được công bố hợp quy hoặc không đăng ký đang tạo ra rất nhiều các vấn đề, ảnh hưởng trực tiếp đến các đơn vị vận hành thiết bị trong các chương trình biểu diễn.

Khi Lenbrook Media Group mua lại thương hiệu và các tài sản trí tuệ của MQA vào năm 2023, nhiều người cho rằng mục tiêu chính của việc này là ra mắt dịch vụ phát nhạc hi-res riêng, nhằm tận dụng loạt thiết bị hỗ trợ MQA thông qua nền tảng stream nhạc trực tuyến TIDAL. Tuy nhiên, thực tế đã không diễn ra như vậy khi thị trường hiện nay vốn đã có rất nhiều nền tảng phát nhạc hi-res như TIDAL, Qobuz, Apple Music HD, Amazon Music HD, Deezer, và Spotify HiFi hứa hẹn sẽ ra mắt.

Gần đây có tin đồn rằng Spotify HiFi sẽ ra mắt trong năm nay với mức phí bổ sung 5 USD mỗi tháng cho những ai muốn trải nghiệm âm nhạc lossless. Điều này đặt ra câu hỏi hiển nhiên: liệu thị trường có thực sự cần thêm một nền tảng phát nhạc hi-res nữa không?

Trở lại với HDtracks, đây là website tiên phong trong lĩnh vực tải nhạc lossless và hi-res, mang đến một góc nhìn thú vị khi trọng tâm sẽ là các album biểu tượng từ nhiều thể loại với chất lượng âm thanh tốt nhất. Tuy nhiên, hầu hết các album này đã có sẵn trên Qobuz và TIDAL.

Thông tin từ thông cáo báo chí cho thấy, Lenbrook Media Group, chuyên gia về công nghệ âm thanh hi-res, và HDtracks, dịch vụ tải nhạc chất lượng audiophile, đã công bố hợp tác phát triển một dịch vụ phát nhạc dành riêng cho audiophile. Dịch vụ này sẽ là nền tảng đầu tiên ứng dụng bộ mã codec AIRIA bởi MQA Labs.

AIRIA, trước đây được biết đến là MQair hoặc SCL6, là một bộ mã nén có suy giảm, cho phát nhạc không dây giữa các thiết bị nguồn và loa/tai nghe với chất lượng cao hơn so với Bluetooth Audio truyền thống.

David Chesky, người đồng sáng lập HDtracks, cho biết: “Chúng tôi đã muốn ra mắt một dịch vụ phát nhạc HDtracks từ lâu. Với Lenbrook, chúng tôi có một đối tác với tầm ảnh hưởng toàn cầu để giúp chúng tôi ra mắt dịch vụ đảm bảo chất lượng và sự lựa chọn cho người tiêu dùng. Người hâm mộ sẽ có thể chọn định dạng của mình – PCM/FLAC hoặc MQA – trong một dịch vụ sẽ đảm bảo phát nhạc hi-res dù bạn đang ở nhà hay di chuyển.”

Dịch vụ HDtracks sẽ là dịch vụ đầu tiên sử dụng AIRIA bởi MQA Labs của Lenbrook, một bộ mã codec hoàn toàn mới cho phép phát nhạc từ máy chủ hoặc không dây từ thiết bị đến tai nghe trung hòa giữa hai yếu tố: chất lượng âm thanh, và hiệu quả dữ liệu.

John Banks, Giám đốc Chiến lược của Lenbrook, giải thích: “Ngành công nghiệp của chúng tôi đã được xây dựng bằng cách cung cấp cho những người đam mê âm nhạc sự lựa chọn trong khi sử dụng đổi mới để nâng cao việc phát nhạc số. Là những người yêu âm nhạc, chúng tôi rất hứng thú khi mang đến một dịch vụ mới cho hàng triệu audiophile trên toàn cầu, những người rất đam mê về chất lượng âm nhạc họ nghe.”

Mike Jbara, Phó Chủ tịch và Tổng Giám đốc của Lenbrook Media Group, bổ sung: “Norman và David là những đối tác hoàn hảo cho Lenbrook. Kinh nghiệm và sự hiểu biết của họ về người hâm mộ âm thanh cao cấp là duy nhất và lịch sử của họ với chất lượng và đổi mới tự nói lên điều đó. Chúng tôi sẵn sàng bước vào hành trình này cùng họ và tin rằng những người yêu nhạc sẽ rất thích.”

Thay lời kết

Nếu AIRIA cải thiện trải nghiệm phát nhạc hi-res, việc có thêm một dịch vụ hi-res là hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên, thị phần dịch vụ phát nhạc hi-res chỉ chiếm một phần nhỏ của thị trường, điều này đặt ra câu hỏi làm thế nào nền tảng phát nhạc mới này có thể cạnh tranh với các nền tảng hiện có và kiếm lời?

Liệu audiophile có sẵn sàng trả tiền cho một dịch vụ hi-res khác không? Liệu nền tảng mới này có cung cấp nhạc mà bạn không thể tìm thấy ở bất cứ đâu khác? Và liệu có đủ nhạc cũng như chất lượng để thuyết phục người nghe phải trả tiền cho nó?

Với nhóm thương hiệu Lenbrook Media Group đang sở hữu gồm NAD, PSB, Bluesound và DALI, nền tảng phát nhạc mới này chắc chắn sẽ được hỗ trợ, nhưng còn những thương hiệu nào khác đã đăng ký để đưa tích hợp AIRIA vào sản phẩm của mình? Câu trả lời chỉ có ở tương lai, khi người dùng thật sự quyết định điều gì là phù hợp nhất cho mình.