Bài viết này sẽ phác thảo những bước tiếp theo mà bạn đọc quan hoài. Rất nhiều tính hạnh khoa học chỉ ra chính xác chỗ đặt loa tốt nhất trong phòng dựa trên cả về nguyên tắc lẫn tính tình theo không gian ba chiều, song trong điều kiện nghiệp dư, những người nghe thông thường khó có thể sắp đặt chỗ để loa một cách hợp lý nhất ngay trong lần trước nhất. Trên thực tại, thiết kế của các loa và phòng nghe luôn khác nhau, thế nên các giải pháp cũng sẽ đưa ra theo những cách khác nhau. Tuy nhiên, bạn cũng không nên bối rối bởi sẽ có một số chỉ dẫn khá rõ ràng giúp bạn trong công việc này.

TỪ NHỮNG NGUYÊN LÝ ĐIỀU CHỈNH CĂN BẢN

Để hiểu được các hướng dẫn có thể viện trợ ra sao, trước tiên bạn nên nắm rõ vài vấn đề căn bản về cách truyền âm thanh khi chúng ta ra khỏi loa. Mọi bề mặt của căn phòng và độ vật trong phòng đều là những vật phản xạ âm thanh có nghĩa cho rằng âm thanh chỉ đi thẳng từ loa đến tai bạn là không xác thực. Con đường âm thanh trực tiếp từ loa đến tai bạn, hẳn nhiên là quan trọng, song còn vô khối sóng âm đến tai bạn qua các phản xạ với các đồ vật và tường hoặc sàn của phòng nghe…

Hình ảnh stereo cũng được tạo thành từ thời kì (phase) đến các sóng âm, tuy sự định vị chính xác của hình ảnh có thể bị nhiễu do các phản xạ mà chúng ta sẽ coi xét sau. Những yếu tố khác như âm sắc hay “màu sắc” của âm thanh, thuộc tính của nhạc cụ, độ trong của giọng ca cũng sẽ bị ảnh hưởng nhiều bởi sự kết hợp giữa âm thanh thẳng và âm thanh phản hồi.

Để tránh các âm thanh phản hồi, nhiều chuyên gia chủ trương đặt các loa vào một vùng “chết” của phòng nghe, nơi mà các phản xạ âm thanh sẽ ở mức nhỏ nhất, chả hạn như đặt loa ở gần những bức tường có treo rèm dày. Việc xử lý âm học phòng nghe cũng chính là nhằm đích triệt tiêu phần nào các âm thanh phản xạ này. Nếu bạn muốn nghe loa của bạn phát ra âm thanh xác thực theo phân tích kỹ thuật về đáp tuyến tần số của chúng đã được nhà sản xuất chỉ ra, hãy đặt chúng vào vùng không chịu phản xạ âm thanh, hay vùng “chết” của phòng nghe. Tuy nhiên, trong trường hợp này, ampli của bạn phài có công suất lớn hơn so với khi không có tiêu âm.

Vậy một căn phòng thường ngày không có tiêu âm thì âm thanh sẽ như thế nào? Nhờ sự phản xạ âm từ những bức tường hậu và bức tường bên, âm thanh sẽ được “nhân công suất” và bạn nghe thấy to hơn hẳn khi có tiêu âm, và chỉ cần to hơn chút nữa, là sẽ có cảm giác âm thanh bị “rối”, bị dội tiếng bass… Không hề có ảo thuật gì ở đây, bạn chỉ cần đặt thử loa ra ngoài vườn và âm thanh khi ấy nghe sẽ rất nhỏ, thiếu nhựa sống động học nếu so sánh với khi ta đặt chiếc loa đó trong phòng khách tiêu chuẩn. Một trong những vấn đề của tiêu âm đối với loa là bít tất các thiết bị tiếp nhận âm thanh như rèm hay thảm ta dùng trong phòng sẽ rất hạn chế rất tốt phản xạ âm thanh trung và cao (từ 500-20.000Hz), nhưng kém hay hoàn toàn không có tác dụng khi gặp tần số thấp (dưới 200Hz). Và các tần số thấp lại luôn được căn phòng khuếch đại nhiều nhất, trong nhiều trường hợp, tới 12dB ở dưới 100Hz. Đặt các loa tại vùng “chết” sẽ chỉ đạt được hiệu quả đối với dải trung và cao, còn lại thì sẽ làm trầm trọng hơn vấn đề tần số thấp.

Để đánh giá hiệu ứng của các bức tường và sàn đối với tín hiệu tần số thấp (dưới 200Hz) của loa, người ta đã thử nghiệm dùng một loa đặt ở nhiều vị trí khác nhau trong phòng. Đặt loa trên sàn (hoặc tựa vào một bức tường trên một bệ hay giá đỡ cao) thì mức nén âm tăng lên lùng 6dB. Nếu để loa trên sàn và tựa lưng vào tường sau, mức nén âm tăng lên khoảng 12dB, còn nếu đặt nó vào đúng góc nhà thì mức nén âm tăng 18Db, Với phần nhiều chúng ta, nếu loa của bạn thiếu bass, cách dễ nhất để dùng các nguyên tố khuếch đại tần số thấp này là đặt loa gần vào tường sau, (loa bookshelf vẫn phải có chân loa).

Kết quả nếu di chuyển loa gần tới bức tường phía sau sẽ làm tăng tín hiệu bass đầu ra và đồng thời cũng có thể kết hợp rất tốt với phòng nghe dựa trên kích tấc của phòng đặt loa. Ngược lại, nếu bạn di chuyển loa ra xa bức tường thì tín hiệu bass đầu ra sẽ giảm và việc phối hợp với phòng nghe sẽ kém hơn. Đây chính là phương pháp đầu tiên để bạn có thể điều chỉnh chế độ bass cho loa, bởi đa số loa có thể được cân bằng giữa bass với trung và treble bằng việc dịch chuyển loa gần hơn hay xa hơn bức tường phía sau.

Bạn cũng có thể tránh khỏi chế độ phòng nghe không ưng bằng việc điều chỉnh vị trí ngồi. Hãy coi xét điều gì xảy ra nếu bạn đặt loa dựa vào tường ở cuối phòng, còn bạn ngồi trên ghế ở sát đầu kia của phòng. Trong trường hợp này, không chỉ có loa kết hợp với các chế độ phòng nghe ở điểm tang cường tiếng bass mà chình bạn cũng đang ngồi ở đúng điểm có thanh áp bị dâng cao. Theo các tính toán và thí nghiệm thực tại, với các tầng số thấp khoảng dưới 50Hz, cường độ có hơi tăng cao thì với phần đông người nghe vẫn không bị ảnh hưởng gì và trên thực tế thì những người mê say các âm trầm dịu êm sẽ vẫn cảm thấy dễ chịu. Nhưng vời những mức tần số khác khoảng từ 70Hz đến 120Hz vững chắc người nghe sẽ rất dễ “mệt”. Nếu điều đó gây nên các rắc rối cho bạn, hãy chuyển dịch vị trí ngồi trong phòng về phía đặt loa, nơi mà bạn thấy tiếng trầm dễ chịu nhất.

KIỂU LOA BẠN DÙNG

Trong nhiều trường hợp, cấu tạo loa tương tác với phòng nghe và sẽ tao ra những hiệu ứng rất khác nhau khi bạn nghe nhạc.
Thủ phạm chính thuộc về vấn đề tín hiệu trầm, tuy nhiên bạn không thể loại bỏ chúng ra khỏi thùng loa. Khi nhà thiết kế đã tuyển lựa để cung cấp một kiểu thùng loa biểu diễn trầm “gây ấn tượng” thì rất có thể bạn sẽ gặp phải rối rắm về phần bass cho phòng nghe. Ta hãy xem kiểu loa phản xạ tiếng trầm (reflex). Ở đây, khi vận hành, loa bass kích thích cộng hưởng trong thùng loa do sự đàn hồi của thể tích khí và khối khí chuyển động ra ở cổng thoát khí. kết hợp với cộng hưởng trong phòng, tín hiệu bass thoạt gây ấn tượng nhưng sau đó chóng vánh bắt đầu ngập tràn cả tín hiệu trung tần của loa và thỉnh thoảng trở nên khó chịu đối với người nghe trong các căn phòng không có thiết bị triệt tiêu tiếng bass. Kiểu tiếng bass như vậy được biểu đạt bằng việc nhấn mạnh quá mức các khí cụ bass và thiếu độ rõ tách bạch trong vùng âm này.

Các loa Transmission Line là một kiểu đặc biệt của thiết kế một phần tư bước sóng, với cột loa được kéo dài. Với một đường truyền phát dài của tiếng trầm, chế độ phát âm mạnh nhất thường ở một tần số khá thấp làm cho người nghe không cảm thấy dễ chịu và luôn bị ấn tượng cường độ mãnh liệt tại các tần số đó. Các loa Transmission Line nhỏ hơn thường sẽ nghẹt trầm trọng khi có các vấn đề dội âm. Tuy nhiên, có một dòng loa khác ít trình diễn.# hơn các rối rắm này và có khả năng hòa nhập với phòng nghe theo cách tốt hơn. Những loa này là cá loa panel kiểu tĩnh điện. Điển hình là loa mành lưỡng cực của Quad, MagnePlanar, MartinLogan… song thực tế, bất cứ loa lưỡng cực nào cũng có những nhược điểm khác của nó, chả hạn tiếng trầm không sâu bằng loa thùng. Với các loại loa mành lưỡng cực nói trên, bạn có thể thu được những kết quả tốt nhất bằng việc đặt nó ở khoảng một phần ba căn phòng kể từ tường hậu. Cách sắp đặt này đưa lại cho các loa panel tiếng bass sáng sủa và chế độ nghe tạm chuẩn xác trong phòng nghe. ban sơ nó sẽ làm bạn hơi sốc vì chẳng thể nghe được âm thanh chắc nịch mà loa hộp có thể chuyển tải, nhưng một khi bạn đổi thay sự thăng bằng, các loa lưỡng cực có rất nhiều chọn lọc hợp cho những ai có phòng nghe đủ lớn.

THÊM VÀ ĐIỀU MÀ BẠN CẦN CHÚ Ý…

Như vậy chúng ta vừa xem xét vùng tần số thấp, nơi các chiều dài bước sóng tương tác với các kích thước phòng nghe và đó là vấn đề chính. Phía trên vùng này là một khu vực chuyển tiếp sang tần số trung, nơi các sóng âm ít chịu tác động của phản xạ hơn, thay vào đó, chúng bị biến đổi do hiện tượng khuếch tán và nhiễu xạ, sự chuyển tiếp này xảy ra tiêu biểu giữa 200-400Hz trong các phòng nghe lớn nhưng có thể cao hơn trong những phòng nghe nhỏ hơn. Do đó các phòng nhỏ là nơi sảy sinh những vấn đề khó giải quyết nhất. Ở vùng bass cao hơn, bạn có thể bắt đầu thêm các nguyên liệu tiêu âm để điều chỉnh tiếng dội. Các miếng vật liệu trang hoàng nội thất, những chiếc xô pha bọc nhung và giá sách lớn chứa đầy sách sẽ giúp bạn giải quyết phần nào vấn đề. Tại những tần số cao, các tấm thảm, rèm cửa, các bức tranh và nêm sẽ giúp hập thụ âm thanh trong vùng này. Một giá đầy sách sẽ rất hữu ích khi có thể di chuyển chúng xung quanh phòng, nhất là dọc theo các tường bên, để điều chỉnh các phản xạ âm thanh khó chiụ.

Mô hình lý tưởng cho một hệ thống nghe stereo tốt là đặt các loa đối xứng trong phòng nghe sao cho từng cặp loa có phản xạ từ tường và đồ vật ngay kế bên gần nhau và như thế sẽ có cùng đặc tính âm sắc. Việc thử nghiệm rõ ràng vị trí đặt là công việc quan yếu bạn cần làm trong ngày.

Và đó chính là kết luận mà chúng tôi muốn chia sẽ với bạn – mặc cho mọi lý thuyết và tính nết, câu trả lời thực thụ cho việc định vị loa trong phòng nghe chính là bạn phải thí điểm. Bạn hãy nhớ rằng một đổi thay của vị trí người nghe luôn là giải pháp tốt hơn là chuyển dịch loa, các phòng nhỏ gặp nhiều vấn đề khó giải quyết hơn phòng lớn. Việc định vị các loa theo chiều rộng của căn phòng giúp tránh các chế độ “đột biến” tần số thấp hơn, hơn là định vị theo chiều dọc. chuyển di các loa gần tới bức tường, thậm chí chỉ vài xăng-ti-mét, sẽ làm chắc tiếng bass hơn do việc giảm nhập với phòng nghe. Tóm lại, việc dùng ta của bạn có thể ngay giải quyết được phần đông các vấn đề nảy sinh về sự tích hợp loa với phòng nghe nhạc.

Nguồn: tapchitieuam 

ÂM SẮC

Nói một cách đơn giản, âm sắc dùng để chỉ “màu sắc” của âm thanh. Mọi người thườn nói, giọng ca này thật âm áp, giọng ca kia quá mỏng…tất cả nhằm ám chỉ sắc màu của âm thanh. Âm thanh cũng giống như ánh sáng, nó có màu sắc, song chúng ta không thể nhìn thấy bằng mắt, mà cảm nhận bằng đôi tai. Thông thường, âm sắc càng âm áp, âm thanh càng trở nên mềm mại, dịu ngọt hơn, âm sắc càng lạnh lẽo, âm thanh càng trở nên kho cứng.

Âm sắc là nhân tố căn bản để chúng ta có thể phân biệt được sự khác nhau giữa các nhạc cụ hay giọng người. Nghe một nốt nhạc chúng ta có thể phân biệt nó được tạo ra bởi đàn guitar, piano hay violin..đó chính là nhờ âm sắc của mỗi nhạc cụ một khác nhau. Xét trên góc độ vật lý, âm sắc của mỗi nhạc cụ hoặc giọng hát phụ thuộc vào cấu trúc và thành phần của các hài âm (har-monic). Âm sắc tái tạo đúng giúp người nghe cảm nhận chính xã được âm thanh của từng loại nhạc cụ, làm cho âm nhạc trở nên tự nhiên hơn, quyến rũ hơn.
Điều này cũng tương tự như trong thế giới thiết bị hi-fi. Bạn có thể nói rằng, dàn máy này nghe ấm áp, ngọt ngào, dàn máy kia tiếng tối, khô vv…tuy mỗi người cảm nhận âm sắc không hoàn toàn giống nhau, song về cơ bản không thể nói rằng nóng là lạnh. Đó chính là sự thống nhất chung của chúng ta về âm sắc.

TẦNG ÂM VÀ TRƯỜNG ÂM
Tầng âm (sound stage) và trường âm ( sound field) là 2 khái niệm dễ nhầm lẫn và khó có sự phân biệt rạch ròi. Nói một cách đơn giản, trường âm là độ rộng của không gian âm thanh và tầng âm là lớp được tạo ra bởi một nhóm các nhạc cụ trong một sự sắp xếp nào đó trong không gian theo chiều sâu (trên sân khấu hay trong phòng thu). Trường âm cho ta cảm giác về độ vang, độ rộng hẹp và kết cấu kiến trúc của phòng hòa nhạc. Trong khi đó, tầng âm cho ta cảm giác các nhạc cụ trong dàn nhạc được bố trí như thế nào, các nhạc công ngồi ai trước, ai sau trong không gian… Tầng âm và trường âm là 2 yếu tố quyết định rất lớn đến tính hiện thực và độ hiện diện của âm thanh.

Do âm thanh tái tạo trong phòng nghe của bạn bị ảnh hưởng rất lớn bởi sự không đều trong đáp tuyến tần số của các thiết bị khuyếch đại, cũng như đặc tính âm học của phòng nghe và vị trí đặt loa…, nên tầng âm và trường âm cũng rất đa dạng. Cùng một bộ dàn với những thiết bị giống hệt nhau nhưng được bố trí ở 2 phòng khác nhau về kích thước, về vị trí đặt loa, về bố trí đồ đạc vv.. sẽ tạo ra trường âm và tầng âm rất khác nhau và hiệu quả, xúc cảm khi thưởng thức âm nhạc cũng khác nhau. Tất nhiên, hoàn hảo nhất là tầng âm phải giống như nguyên mẫu của bản ghi âm gốc. Tầng âm và trường âm được tái hiện tốt, bạn sẽ có cảm giác như được “chạm tay” vào người ca sĩ hay người nhạc công đang trình diễn.

MẬT ĐỘ HAY SỰ CHẶT CHẼ CỦA ÂM THANH

Mật độ còn được gọi là độ âm đặc, bạn hãy hình dung nó giống như 1 gram xốp và một gram chì. Cùng một trọng lượng nhưng mật độ vật chất của một gram cao hơn nhiều. Vậy “mật độ âm thanh” được cảm thấy như thế nào? Đó chính là sự chặt chẽ trong tiếng cello khi chơi ở phần trầm, ta cảm nhận được độ dính của archet và dòng chảy của sợi dây đàn, hoặc sự dày dặn đầy ắp tiếng hơi của dàn kèn đồng, tiếng va đập và cộng hưởng tưng bừng của bộ gõ và giọng hát tràn đầy sinh lực. Tất cả nhạc cụ đều thể hiện tính chặt chẽ trong âm thanh. Tính chất này ít nhiều chịu ảnh hưởng của việc cung cấp nguồn điện cho hệ thống có đủ hay không và đáp tuyến tần số trung và trầm của các thiết bị có tác động rất lớn đến cảm giác chặt chẽ của âm thanh.Vậy ý nghĩa của mật độ và sự chặt chẽ trong âm thanh được tái tạo dùng là gì? Đó là việc nó làm cho giọng hát và nhạc cụ phát ra âm thanh trung thực, tiềm tàng nội lực và sống động hơn.

ĐỘ TRONG TRẺO
Nếu như bạn có đôi chút kinh nghiệm, bạn sẽ nhận ra rằng một số dàn máy có âm thanh trong như pha lê, nhưng cũng có dàn máy tiếng rất đục, âm thanh bí, không thoát Trong trẻo là một yếu tố rất quan trọng đối với âm thanh đẹp. Độ trong trẻo cao của dàn máy giúp ta nghe được những chi tiết âm thanh dù là rất nhỏ trong bản nhạc, sự trong trẻo còn giúp ta tạo ra âm thanh mềm mại và dịu êm, không gây mệt mỏi, thiếu độ trong, âm nhạc được tái tạo sẽ mang vẻ nặng nề, tù túng…làm ta nghe không thoải mái, dễ mệt mỏi. Độ trong của âm thanh phụ thuộc nhiều vào khả năng tái tạo dải tần số trung, trung cao và treble trong đáp tuyến tần số. Những thiết bị tác động mạnh nhất đến độ trong trẻo của âm thanh là loa, ampli và dây nối.

TÍNH SỐNG ĐỘNG
Sự sống động làm cho bạn cảm thấy nhạc không phải là thứ nhạc giả tạo mà có cảm giác như đang thưởng thức nhạc sống. Nó là một nhân tố rất quan trọng đối với nhạc tính của một dàn máy, sự sống động phụ thuộc nhiều vào chất lượng của từng thiết bị bộ dàn. Nhìn chung, các thiết bị có khả năng tạo ra âm thanh trong sáng, rõ ràng mạnh mẽ…thì sẽ tạo được tính sống động cao. Các bộ khuyếch đại có sử dụng mạch hồi tiếp âm sẽ làm ảnh hưởng tới sự sống động âm thanh, hồi tiếp âm càng nhiều độ sống động càng giảm. Chính vì vậy, nhiều hàng trên thế giới hiện nay thiết kế những ampli chất lượng cao thường không hoặc sử dụng rất ít hồi tiếp âm để nâng cao độ sống động và tính trung thực của âm nhạc.

ĐỘ ỔN ĐỊNH VỀ KHÔNG GIAN CỦA ÂM THANH
Độ ổn định về không gian là khả năng không bị thay đổi tầng âm, cũng như vị trí các nhạc cụ và giọng hát trong không gian khi có sự di chuyển vị trí ngồi nghe. Các bạn thường thấy nếu ta ngồi nghe ở vị trí trên trục chính giữa 2 loa thì có cảm giác âm thanh “nổi” nhất, ta sẽ có cảm giác âm nhạc phát ra không phải từ 2 chiếc loa mà từ “đâu đó” ở khoảng không gian giữa 2 loa. Nếu độ hội tụ và ổn định về không gian không tốt sẽ dẫn đến hình ảnh âm thanh bị phá vỡ. Ta sẽ cảm thấy các nhạc cụ và giọng hát bay lung tung khắp phòng, làm mất đi sự tập trung và chặt chẽ vốn có trong không gian. Một trong những nguyên nhân đầu tiên phá vỡ sự ổn định là do không kiểm soát được âm thanh trực tiếp phát ra từ loa và âm thanh phản xạ từ môi trường nghe (phòng nghe). Các thiết bị của bộ dàn, chất lượng loa, vị trí đặt loa, và đặc biệt là kết cầu phòng nghe nhạc ảnh hưởng rất lớn đến tính ổn định của âm thanh. Loa bố trí đúng, phòng nghe được xử lý tiêu âm tốt, hạn chế các sóng phản xạ là những nhân tố quyết định đến độ ổn định, độ nổi của âm thanh.

ĐỘ CHI TIẾT CỦA ÂM THANH
Thật dễ hiểu, ai đã từng sử dụng máy vi tính hay xem tivi đều sẽ hiểu độ phân giải là gì. Khả năng thể hiện từng chi tiết khác biệt của mỗi một thiết bị hình ảnh chính là độ nét hay độ phân giải của thiết bị đó.
Tương tự như vậy, khả năng tái hiện cho thấy sự khác biệt rất nhỏ trong âm thanh của từng nhạc cụ trong bản nhạc, dù chỉ là chút ít gọi là độ chi tiết của âm thanh.

TỐC ĐỘ VÀ ĐÁP ỨNG QUÁ ĐỘ NHẤT THỜI
Âm thanh thể hiện sự đáp ứng nhất thời tốt là khả năng tách biệt các nốt nhạc trước và sau một cách dứt khoát không bị “dính” vào nhau. Tốc độ và khả năng đáp ứng nhất thời của một bộ dàn thể hiện rất rõ ở khu vực tiếng trầm. Nếu không có tốc độ đáp ứng tốt, các tiếng pass sẽ bị nhòe vào nhau, tiếng trước chưa dứt thì tiếng sau đã đè lên, làm cho người nghe không phân biệt được từng tiếng pass một cách rõ ràng mà chỉ nghe thấy một khối âm thanh ầm ì, lẫn lộn. Nhân tố tác động mạnh nhất đến tốc độ và khả năng đáp ứng nhất thời của hệ thống chính là cặp loa. Một cặp loa tốt sẽ tách được các tiếng pass một cách rõ ràng, dù dòng tiếng pass có được chơi rất nhanh. Ngược lại, với những cặp loa subwoofer loại thông thường để xem phim đem ra để nghe nhạc, bạn sẽ dễ dàng thấy tiếng trầm từ subwoofer như chỉ có mỗi một nốt “ùm,ùm” và tiếng trước “trèo” lên tiếng sau.

ĐỘ TƯƠNG PHẢN VÀ TRẢI RỘNG ÂM THANH
Độ tương phản về âm lượng là sự so sánh giữa các mức âm lượng phát ra từ một bản nhạc. Chúng ta biết độ tương phản của một bản nhạc cổ điển là rất lớn, có nghĩa rằng mức chênh lệch giữa mức âm mạnh nhất ( Fortissimo) và yếu nhất ( Pianissimo) của cường độ âm thanh là rất đáng kể. Một bộ dàn có dải động tốt sẽ có khả năng tái tạo lại độ tương phản âm thanh một cách hoàn hảo. Ngược lại, nếu dải động hẹp, âm nhạc có vẻ như bị gò bó, không tự nhiên thoải mái.

TỶ LỆ GIỮA CÁC NHẠC CỤ VÀ GIỌNG HÁT
Độ lớn của từng nhạc cụ là bao nhiêu? Giọng hát nên ở mức nào? Điều này luôn là câu hỏi đối với dân nghiền hi-fi. Thật lý tưởng, nếu kích cỡ được thu nhỏ lại bằng tỷ lệ từ sàn diễn đến phòng nghe của chúng ta. Tuy nhiên, điều này không thể xảy ra trên thực tế. Hãy lấy một ví dụ, khi một cây dàn piano song tấu cùng với một cây violin, kích cỡ của nó lớn gấp nhiều lần violin. Nếu như âm lượng của cây violin không được đẩy lên trong quá trình thu âm, cây violin sẽ bị chết chìm trong tiếng đàn piano.
Do vậy, khi thu âm, người ta sẽ phải điều chỉnh theo một vài tỷ lệ nhằm thu nhỏ kích cỡ của nhạc cụ và âm lượng của giọng hát sao cho phù hợp. Một bộ dàn có âm thanh tốt sẽ thể hiện được đúng những tỷ lệ này, có nghĩa là đem lại một sự hài hòa giữa nhạc cụ và giọng hát cho người nghe.

ĐẶC TÍNH CỦA THIẾT BỊ VÀ SỰ PHỐI HỢP
Mỗi thiết bị trong bộ dàn hi-fi cũng giống như một con người, đều có những cá tính riêng. Có thiết bị phát ra âm thanh sôi nổi, thân thiện, đam mê, lại có những thiết bị có âm thanh sang trọng, tươi sáng vv… Do đó có thể nói, sự phối hợp các thiết bị với nhau giống như một cuộc hôn nhân, chúng ta nên hết sức thận trọng nhằm đạt được những đặc tính mình mong muốn. Đôi khi cần phải phát huy hoặc giảm thiểu một vài đặc tính nào đó cho các thiết bị trở nên phù hợp với nhau. Điều quan trọng nhất mà bạn cần nhớ là không phải cứ chọn mua toàn thiết bị đắt tiền rồi ghép với nhau là được một bộ dàn hoàn hảo, mà bạn phải thực sự trải qua quá trình thí nghiệm phối hợp chúng với nhau một cách đúng đắn mới có thể tìm ra được kết quả tốt nhất.

Nguồn: audio.vn

Đôi nét về âm học phòng nghe

Hệ thống thiết bị và tiêu âm trong phòng nghe nhạc gia đình

Nhưng một phòng nghe tạo ra âm thanh hấp dẫn, còn được gọi là âm thanh “đẹp”, không có nghĩa là phòng hút âm hoàn toàn. Ngược lại, âm thanh trong phòng vẫn phải có một độ vang âm nhất định, có như thế, người nghe mới có cảm nhận âm thanh thật hơn, tự nhiên hơn.

Nhận biết đặc điểm âm học phòng nghe của bạn

Cách đơn giản nhất để kiểm tra chất lượng phòng nghe là sử dụng phép thử sau:
– Nghe thử ở chế độ mono, cùng mức tín hiệu và âm lượng với cả hai loa.
– Đặt núm volume ở mức thích hợp, không quá lớn và cũng không quá nhỏ.
– Nghe một đoạn nhạc quen thuộc.
– Ngồi tại vị trí nghe tốt nhất (ngay chính giữa trục 2 loa)
– Tập trung xác định xem âm thanh rộng và vang bao xa.

Trong một phòng có âm thanh tốt, âm nhạc sẽ chỉ tập trung như là đang ở thẳng phía trước bạn. Nếu âm thanh nghe thấy ở cả ngoài xa, nghĩa là phòng nghe của bạn bị phản xạ nhiều. Cách thử độ vang của phòng nghe thông thường nhất là vỗ tay. Nếu tiếng vỗ tay nghe “khô” và tắt ngay lập tức, chứng tỏ phòng nghe của bạn tiêu âm khá tốt. nếu có tiếng dội, tiếng vang, bạn cần phải xử lý phòng nghe mới có thể nghe nhạc hay được.

Nói chuyện trong một căn phòng cũng biểu thị những đặc tính của trung âm. Đôi tai của bạn rất nhạy cảm đối với các tần số của giọng nói. Nếu giọng nói bình thường trong một căn phòng mà đã bị vang (oang oang) thì chắc chắn khi nghe nhạc, giọng hát cũng không thể nào ngọt ngào, trầm ấm.

Tự làm thiết bị xử lý âm học

Có rất nhiều phương pháp xử lý âm học phòng nghe. Trước hết và cũng là đơn giản nhất là bạn hãy xác định đúng vị trí đặt loa, hướng loa, bố trí các đồ nội thất và hướng ngồi nghe trong phòng sao không gây ra sự cản trở đối với âm thanh từ thùng loa.

Sau khi đã sắp xếp phòng nghe ổn định như trên, chúng ta sẽ nghe thử để xem âm thanh của bộ dàn như thế nào? Có dải âm nào quá thừa hay thiếu? có bị tiếng vang, tiếng dội hay không? Từ đó, có cơ sở để định hình cần làm những thiết bị âm học gì? Có nhiều hãng trên thế giới chuyên sản xuất các thiết bị xử lý âm học với chủng loại sản phẩm đa dạng và giá thành không phải thấp. Tuy nhiên, cấu tạo của các thiết bị xử lý âm học lại khá đơn giản, chúng ta có thể tự chế tạo lấy để sử dụng với một giá thành rất dễ chịu.

Tự làm hút âm tần số thấp:

Trong các căn phòng, đặc biệt phòng nhỏ hoặc ít đồ đạc tiếng bass thường hay bị dội nghe rất mệt. Các bạn có thể xử lý tiếng bass dội bằng cách đặt loa lên giá sắt nặng hoặc các chân côn kim loại để chống rung và trải một tấm thảm xuống sàn nhà, đặc biệt là khu vực gần nơi đặt cặp loa.

 

Tấm bass trap dán tường, đơn giản mà hiệu quả

Nếu tiếng bass vẫn còn dội, cần tiếp tục xử lý thêm các vật tiêu âm bass như sau:
– Tấm hút tiếng trầm, Tấm này được gắn trực tiếp lên mặt tường, mặt trần hoặc để trên chân kê sát tường.

Hộp cộng hưởng Hemholtz

Hộp cộng hưởng được gắn lên tường hoặc để lên sàn phía sau loa, sau vị trí người ngồi nghe. Cộng hưởng Hemholtz có hiệu quả triệt tiếng trầm rất tốt. Tuy nhiên kích thước hơi cồng kềnh.

Cột chân voi

“Cột chân voi” là cách gọi của dân chơi đối với cột tiêu tiếng trầm kê góc, còn gọi là “bass trap”. Chân voi thường được đặt ở 4 góc phòng để triệt sóng đứng do tiếng trầm tạo ra. Tuy nhiên, chân voi cũng có thể phân bố rải rác dọc các bức tường sau loa và 2 tường bên. Nhìn chung, chân voi vừa có tác dụng tiêu âm, vừa có tác dụng tán âm bass.

 

Cột chân voi được kê góc và cạnh phòng

Tự làm hút âm tần số trung và tần số cao

Tiếng trung và tiếng cao nhiều hoặc bị dội sẽ tạo ra cảm giác âm thanh oang oang, chát chúa hoặc giọng hát không được ngọt ngào, thiếu tình cảm. Để tiêu âm trung và cao, có thể sử dụng nguyên lý tấm hút tương tự tấm hút âm trầm nhưng có cấu tạo hơi khác. Một cách đơn giản nhất để tiêu tiếng trung và tiếng cao là mua những tấm mút gai (mousse, foam) thường được bán ở các hàng đệm với kích thước khoảng 180 x 120 x 6cm.

Từ tấm lớn xẻ ra làm 3 tấm nhỏ 60 x 120 x 6 cm đóng vào khung gỗ có đáy rồi treo dọc hai bên tường phòng nghe.

 

Mút trứng, mút gai hay được sử dụng như một cách tiêu âm tần số cao rất tốt.

Cũng có thể treo rèm nhung, rèm vải mềm và dày dọc theo các bức tường. rèm là hệ thống dễ làm nhất và hiệu quả hút âm trung, cao cũng rất tốt. Rèm càng dày, càng mềm, diện tích càng lớn khả năng hút âm càng xuống được các tần số thấp. Sử dụng rèm sẽ rất linh hoạt trong việc thay đổi liều lượng thẩm hút âm, phù hợp với thể tích căn phòng cũng như âm lượng theo yêu cầu.

Các tấm tán âm

Tấm tán âm thường được làm bằng gỗ, có bề mặt cứng nhưng lại có độ lồi lõm cao thấp khác nhau, mục đích làm cho âm thanh bị phản xạ theo nhiều hướng không đồng nhất. Tấm tán âm được đặt xen kẽ với các tấm tiêu âm phía tường sau loa và dọc theo 2 tường bên của phòng nghe. Mục đích của tấm tán âm là làm cho phòng nghe vẫn có độ vang âm nhất định nhưng âm phản xạ sẽ bị suy giảm rất nhiều, không ảnh hưởng xấu tới âm thanh trực tiếp.

 

Tấm tán âm treo tường và hệ thống tiêu âm trầm đặt tại góc phòng

Tấm tán âm nghệ thuật Thomas Labusga Sonic Diffuser

 

Kinh nghiệm xử lý âm học phòng nghe

Vật liệu hút âm được sử dụng nhằm giảm thiểu sự phản âm quá lớn gây ảnh hưởng xấu đến việc thưởng thức âm thanh. Tuy nhiên, việc xác định một “liều lượng” bao nhiêu là vừa đủ lại không dễ dàng. Về nguyên tắc là từ 15 – 30% tổng diện tích bề mặt của căn phòng cần phải đặt tiêu âm. Nhưng điều này phụ thuộc vào từng phòng nghe và mong muốn chủ quan của chính bạn. Nó cũng giống như bí quyết tăng giảm gia vị để tạo ra một món ăn ngon lành của một đầu bếp có tài vậy… Trong quá trình nghe thử, thấy cần phải điều chỉnh dải tần nào, bạn sẽ tự làm những thiết bị tương ứng để lắp đặt. Nên làm dần từ ít đến nhiều, vừa làm vừa nghe thử và hiệu chỉnh dần cho đến khi đạt kết quả tốt nhất.

 

Xử lý âm học phòng nghe nhạc gia đình

Xử lý âm học là công việc mang tính nghệ thuật và khoa học. Mọi căn phòng đều có những thách thức riêng của nó. Để quá nhiều hoặc sử dụng sai vật liệu xử lý âm học sẽ có tác dụng xấu đến việc thưởng thức âm thanh. Cần lưu ý: nên sử dụng vật liệu đa dạng. Sử dụng quá nhiều một loại vật liệu sẽ làm cho âm thanh bị biến đổi. Ví dụ như dùng quá nhiều một loại vật liệu hút âm tốt ở khoảng tần số nào đó, sẽ làm cho âm thanh suy giảm quá nhiều ở dải đó, gây mất tính tự nhiên và cân bằng của âm thanh. Thông thường nên đặt các vật liệu tiêu âm và tán âm xen kẽ với nhau, hoặc tạo ra những mảng trống giữa chúng. Hãy nghe thử trong vòng một tuần. Tiếp tục hiệu chỉnh cho tới khi nào bạn cảm thấy ổn nhất.

Nguồn: audio.vn

1.1 Tiêu âm (Absorber) là gì?

Một loại tiêu âm hay được nhắc đến nhiều chính là loại “mút trứng gà” mà các bạn thường gặp. Có hình dáng tương tự như sau:

Loại tiêu âm này bằng chất liệu mút thường được sử dụng trong các phòng thu âm với mục đích “tiêu diệt” âm thanh đi đến nó. Xét về kết cấu, khi cắt đôi một Absorber ra ta thấy nó có hình dạng giống như những miếng Phô Mai trong Tom and Jerry vậy (loại phô mai có rất nhiều lỗ trống bên trong) Loại Absorber này đặt biệt có rất nhiều không gian rỗng bên trong và những khoảng không này liên kết với nhau thành một mạng lưới. Với kết cấu như vậy nó cho phép một dòng không khí bay xuyên qua nó. Vấn đề chỉ là những cái khoảng trống này có một diện tích bề mặt nhỏ hơn so với tổng diện tích bề mặt của Absorber, như vậy khi một dòng chất khi bay đến Absorber phải chui vào những những cái lỗ có diện tích nhỏ này sẽ khiến vận tốc dòng khí tăng lên.

Ở đây bạn để ý khi một dòng không khí càng bay sát một bề mặt, thì dòng khí sẽ bị giảm tốc độ. Và vì kết cấu mạng lưới như vậy, không khí bay vào trong Absorber sẽ tiếp xúc với một diện tích rất rất lớn, sẽ khiến vận tốc dòng không khí càng ngày càng giảm mạnh.

Hiện tượng dòng chảy không khí bị càng gần bề mặt vật chất thì càng giảm vận tốc được thấy khá rõ trong tự nhiên, ví dụ như các bạn ngồi trên bờ ngắm một con sông, dòng nước càng gần bờ thì càng chậm, dòng nước ở giữa lòng sông là nhanh nhất. Hiện tượng này xuất hiện một phần là do Ma Sát, một phần là do Độ nhớt của chất lỏng, hoặc trong không khí hiện tượng này xuất hiện còn do sự chênh lệch nhiệt độ. (hiện tượng năng lượng bị hấp thụ do chênh lệch nhiệt độ chúng tôi không muốn đi sâu quá, vì không cần lắm, nhưng đây sẽ là một hiện tượng chính, được sử dụng trong Tán âm (diffusion) ở phần sau)

Hình ảnh dưới đây miêu tả việc dòng không khí càng gần một bề mặt thì càng chậm, hay nói một cách khác, năng lượng của dòng chuyển động của không khí đã bị bề mặt vật liệu hấp thụ. Bề mặt càng lớn thì năng lượng bị hấp thụ càng nhiều:

Với kết cấu mạng lưới bên trong Tiêu âm, đã khiến cho tiêu âm có một diện tích bề mặt cực lớn, điều này là nguyên nhân chính khiến cho dòng không khí khi bay vào trong Tiêu âm đã bị hấp thụ hết.

Như các bạn đã thấy, kết cấu của Absorber tạo nên cho nó một diện tích bề mặt cực lắn, điều này khiến hiệu ứng hấp thụ của Absorber cũng lớn theo. HIệu ứng đó tỉ lệ với mật độ những cái lỗ bên trong vật liệu. Hiện nay trên thị trường, sản phẩm BASOTECT của tập đoàn BASF là có mật độ lỗ lớn nhất (và giá thành rất rất mềm, 7 Euro cho một tấm 50cm x 50cm x 4 cm)

1.2 Đặt Tiêu âm (Absorber) ở nơi đâu là tốt nhất?

Tiêu âm (Absorber) sử dụng diện tích của nó làm vũ khí để hấp thụ (hoặc có thể nói là triệt tiêu) năng lượng của sóng âm, nên vị trí đặt của nó phải là nơi sóng âm cực đại. Vậy sóng âm cực đại nằm ở đâu? Giờ mà phân tích coi sóng âm cực đại nằm ở đâu thì chắc phải thêm 1000 từ nữa. Nếu các bạn tin tưởng tôi, thì coi như chúng ta đã tính được, sóng âm cực đại nằm cách tường một đoạn LAMBDA / 4 trong đó LAMBDA là bước sóng mà mình đang quan tâm. Nguyên nhân là do hiệu ứng sóng đứng.

Lý tưởng nhất và cũng là được người ta thường làm nhất, chính là treo Tiêu âm sát tường. Thật ra treo sát tường lại là vị trí ít đem lại hiệu quả nhất. Vậy câu hỏi tiếp theo sẽ là, nếu tôi muốn gắn Tiêu âm trên tường tôi phải gắn như thế nào? Cách tường một khoảng bao nhiêu là tốt nhất và Tiêu Âm của tôi nên dày bao nhiêu là vừa phải?

Để trả lời câu hỏi này trước hết, mình tự xác định một vấn đề: mình muốn tiêu âm của mình “tiêu diệt” những âm thanh từ tần số bao nhiêu trở lên?

Ví dụ: Sau khi tôi đo cái phòng của tôi bằng micro và software chuyên dụng, em phát hiện ra từ tần số 400 Hz trở lên sóng âm tạo hiệu ứng sóng đứng, làm cho đường tuyến tính không nằm ngang mà nhảy lung tung lên hết. Vậy tôi cần Tiêu âm để giải quyết những âm từ 400 Hz trở lên.

Khoảng cách tiêu âm = vận tốc âm / (tần số * 4)

theo ví dụ này: Vận tốc âm 344m/s, tần số 400Hz, suy ra khoảng cách = 21 cm

Như vậy để có được một hiệu ứng tiêu âm lớn nhất dành cho tần số 400Hz tôi cần một khoảng cách 21 cm từ mặt trước của Tiêu âm đến tường. Thật ra ta không cần đến một cái Absorber dày 20 cm đâu, chỉ cần một miếng Tiêu âm có độ dày một nữa so với tính toán thì hiệu ứng đã bắt đầu mạnh rồi. Như vậy với 400Hz em cần một cái Absorber dày 10cm, và đặt cách tường thêm 10 cm nữa. Thế là xong.

Tôi không biết các nhà sản xuất VN khi bán các miếng Tiêu âm có đưa ra thông số sử dụng hay không? Đối với các nhà SX ở Đức thì điều này cực kì quan trọng. Sản phẩm bán ra phải được ghi: “Có tác dụng tiêu âm cho những tần số nào”

Đến đây chắc các anh chị cũng nhìn rõ ràng, với cách tính như ở trên, nếu tôi muốn tìm một cái Tiêu âm để triệt âm Bass tần số 50Hz em sẽ cần một miếng tiêu âm có bề dày 170 cm( khiếp quá) như vậy đối với âm trầm mà nói, Tiêu âm bình thường chẳng có tác dụng gì. Mình cần một giải pháp khác. Đó là:

1.2.1 Tấm Tiêu âm (Plattenabsorber)

Nó là gì? Nó là một cái thùng, mà mặt trước của thùng là một tấm phẳng có khả năng dao động. Và cái mặt đó không cho không khí thấm qua. Khác với Tiêu âm ở trên, Tiêu âm dành cho bass được đặt sát tường, khi một sóng âm va đập vào mặt trước của nó, năng lượng của sóng âm được truyền một phần qua bề mặt của tiêu âm (bởi vì bề mặt của tiêu âm là một tấm phẳng có khả năng dao động) Và dao động này được tấm phẳng truyền ra phía sau.

Phương thức họat động của cái Tấm tiêu âm này đã bắt đầu hơi phức tạp, càng phức tạp hơn khi, chả biết dùng ngôn ngữ miêu tả như thế nào… tôi sẽ cố gắng viết nó được rõ ràng nhất (như tôi có thể ).

Bản thân tấm dao động có khả năng dao động ở tần số riêng của nó, tần số này mỗi vật chất đều có, và mỗi vật chất thì đều khác nhau. Khi âm thanh được truyền tới tấm tiêu âm này, những tần số KHÁC với tần số riêng của tấm tiêu âm sẽ bị phản xạ. Những tần số trùng với tần số riêng của tấm tiêu âm sẽ bị hấp thụ mạnh và truyền vào bên trong. Bên trong của Tiêu âm là một khối khí được đóng kình, khối khí này hoạt động như một lò xo. Lò xo này được sự giúp đỡ của hiệu ứng Absorber ở trên làm cho dao động của khối khí càng ngày càng tắt dần.

Dưới đây là một hình minh họa kết câu bên trong của một Tấm Tiêu Âm dành cho âm trầm

Dễ dàng thấy đường chéo là một “Tấm giao động”. Phần màu trắng bên trong là khối khí được đóng kín hoạt động như một lò xo. 2 cạnh còn lại của tam giác vuông chỉ là 2 miếng Absorber (tiêu âm) bình thường mà em đã đề cập ở chương trước. 2 tấm Absorber này giúp cho dao động bên trong ống khí từ từ được triệt tiêu.

Đó là cấu tạo vào hoạt động của một Tấm Tiêu Âm dành cho âm bass hay còn gọi là basstrap. Bên cạnh thiết kế ở trên còn có một thiết kế khác chính là xử dụng hiệu ứng Helmholtz

1.2.2 Tiêu âm Helmholtz

Phương thức hoạt động của Tiêu âm Helmholtz tương tự với ống thoát khí sau lưng cái loa, chỉ khác một cái là, ống khi sau lưng loa lợi dụng hiệu ứng Helmholtz để làm âm trầm xuống thêm được một vài Hz, còn tiêu âm Helmholtz là sử dụng hiệu ứng để triệt tiêu một vài tần số “chướng tai gai mắt”

Khi sóng âm bay đến va vào tiêu âm Helmholtz, nếu tần số của sóng âm bay đến KHÔNG phù hợp với tần số đã được tính toán sẵn, nó sẽ bị phản xạ. Còn nếu tần số sóng âm bay đến mà phù hợp, thì ống khí bên trong sẽ bị kích thích giao động, năng lượng của sóng âm đi đến bị hấp thụ hết và chuyển hết thành dao động của ống khí Helmholtz, giao động này tắt dần từ từ ở bên trong. Phương thức hoạt động nhìn chung là giống với Tấm tiêu âm ở trên, chỉ khác là ở đây sử dụng ống khí Helmholtz làm “phương tiện dao động” thay vì một “tấm dao động” như ở trên. Một điểm khác nữa là, đối với tiêu âm Helmholtz, ống khí hở một đầu, còn Tấm tiêu âm thì là một khối khí được đóng kín.

Tiêu âm Helmholtz tác động lên một tần số nhất định, và tần số này phụ thuộc nhiều vào thể tích của ông và diện tích mặt ống.

Dưới đây là cách tính toán cho Tiêu âm Helmholtz. (công thích em chôm từ KEA AUDIO, thank you)

Tần số cần triệu tiêu = 172,71 * căn bậc hai của (A/V * (L+(0,732 * D)))

V = Thể tích ống Helmholtz

L = chiều dài vòi ống Helmholtz

A = diện tích mặt cắt của vòi ống

D = đừong kính của vòi ống

Công thức tính trên sử dụng con số 0,732, là một con số phụ thuộc nhiều vào hình dạng của vòi ống Helmholtz. Đối với vòi hình trụ thì là 0,732 đối với những hình dạng khác thì con số có thay đổi.

hình dạng của một Tiêu âm Helmholtz sẽ như thế này:

Thật ra, như tôi đã nói ban đầu, Tiêu âm được sử dụng rất rộng rãi trong công nghiêp thu âm, đặt biệt là thu Vocal, ví dụ như thế này:

Đối với một Studio như vầy họ chỉ muốn thu những âm thanh trực tiếp từ Singer vào micro, họ không muốn nhận những âm thanh phản xạ… Lý do là vì cái mícro này quá nhạy đi, nếu âm thanh phản xạ mình nghe bằng lỗ tai bình thường chỉ có 1, nhưng đi qua cái mic này sẽ lên đến 10 và điều này là cực kì khó chịu. Cho nên trong Studio phòng thu, người ta rất thích dùng tiêu âm.

Các anh chị có lần nào bước vào phòng thu âm chưa ạ? Tôi có vào 1 lần, cái phòng khó chịu cực kì, cảm giác giống như là tách biệt khỏi thế giới vậy. Cái dở của tiêu âm, là hút hết tất cả, làm mất luôn những âm thanh của tự nhiên, cho nên việc lạm dụng tiêu âm sẽ dẫn đến một kết quả tiêu cực. HDvietnam đã từng up một cái hình của một phòng nghe nhạc, 4 bức tường và trần đều được dùng loại mút này bao kính lại… Tôi đã hoảng sợ khi thấy cái hình đó, tôi mà ở trong cái phòng đó chắc sẽ bứt rứt mà chết mất.

Để làm cho phòng nghe hay hơn, ngoài việc “giết sạch” các âm thanh mà mình không thích, thì còn một cách nữa dễ chịu hơn là sử dụng Tán âm (diffusion)

2.1 Tán âm (diffusion hay diffusor hay diffuser)

Định nghĩa, tán âm là từ gọi chung cho những vật thể có bề mặt không bằng phẳng. Cũng bởi vì sự không bằng phẳng này mà sóng âm khi va chạm đến nó sẽ bị phản xạ lại theo một trật tự nào đó. Mà không gây ra bất kì một sự méo mó nào về âm hình cũng như âm trường. (tôi dùng từ có đúng không nhỉ, âm trường là cái gì tự nhiên nghe thấy lạ quá )

Hai hiện tượng chính được sử dụng trong tán âm là Phản xạ và nhiễu xạ. Khi một sóng âm bay đến một vật thể, nếu kích thước của vật thể nhỏ hơn hoặc bằng bước sóng thì sóng âm sẽ bị nhiễu xạ. Tất cả các điểm trên cạnh của vật thể sẽ được xem như là một ngưồn phát sóng mới. Các sóng này giao thoa với nhau và tao nên hiện tượng nhiêu xạ.

Hình bên trái miêu tả quá trình phản xạ khi kich thước của tán âm nhỏ hơn bước sóng. Với kích thước này thì sự không bằng phẳng trên bề mặt vật liệu xem như là vô hình, sóng âm bị phản xạ như trên một mặt phẳng bình thường.

Hình ở giữa là quá trình khi bước sóng bằng với kích thước tán âm, trên cạnh của vật thể xuất hiện hiện tưởng nhiễu xạ, sóng âm được phản xạ lại một cách không kiểm soát được.

Hình bên phải là khi kích thước của tán âm lớn hơn bước sóng. Lúc này mỗi cạnh của bề mặt vật chất hoạt động như một tấm gương phản xạ.

Với cách hiểu ở trên, thì các anh chị cũng thấy đối với Tán âm, mình cũng cần phải xác định một tần số nhất định, tại đó tán âm bắt đầu có hiệu quả. Một Tán Âm lý tưởng hoạt động cho tất cả mọi bước sóng là không tồn tại.

Tương tự với Absorber một cái Diffusor cũng cần treo cách tường 1/4 Lambda thì mới phát huy hết hiệu quả.

2.2 Có những loại tán âm nào?

2.2.1 Tán âm một chiều

Tán âm như thế này chỉ có tác dụng trên một mặt phẳng. Trong đó chiều cao của mỗi thanh đã được tính toán trước, chứ không phải chiều cao như thế nào cũng được. Ngoài đời nó trông như thế này:

2.2.2 Tán âm 2 chiều

Ở đây tán âm này còn được gọi là Skyline Diffusor, trong đó chiều cao của từng thanh gỗ được tính toán trước trong một Matrix nxn. À đương nhiên mình không cần phải tính đâu ạ, có một website giúp mình tính toán điều này, chỉ cần cho nó biết mình muốn làm Tán âm bắt đầu từ tần số nào, và kích thước như thế nào, nó sẽ tính cho mình biết mình cần làm một cái tán âm bao gồm bao nhiêu “đơn vị” và chiều cao của mỗi đơn vị.

mh-audio.nl – Skyline

Nhập con số vào là ra ngay kết quả một Matrix, các anh chị cứ đem cái Matrix này ra xưởng mộc nói thợ người ta làm. Kết quả này rất rõ ràng và dễ hiểu.

3. Tóm tắt

Tôi xin tóm tắt lại một vài điểm cần lưu ý khi sử dụng tiêu tán âm:

Tiêu âm, là thứ vũ khí giết hết những âm thanh đi đến nó, Tùy vào nhu cầu sử dụng muốn tiêu âm tại tần số nào mà mình có thể tính toán ra được chiều dày của nó. Không phải là dùng đại tiêu âm nào cũng được, không phải tiêu âm chiều dày bao nhiêu cũng được.

Nếu việc sử dụng một lúc quá nhiều tiêu âm trong phòng nghe sẽ biến cái phòng nghe thành phòng “chết” vì đã mất hết các âm thanh của tự nhiên, thì đối với phòng nghe dùng tán âm sẽ hay hơn. Tán âm được sử dụng trong phòng nghe để tránh hiện tượng tạo sóng đứng. Tác dụng của tán âm sẽ không mạnh như tiêu âm nhưng về mĩ thuật sẽ đẹp hơn, sẽ mắc tiền hơn, nhưng sẽ không biến phòng nghe thành cái phòng “chết”

Basstrap về nguyên lý Basstrap là một tiêu âm thôi, nhưng vì đối tượng mà basstrap nhắm đến là những âm trầm cho nên nếu chỉ sử dụng những miếu tiêu âm bình thường thì phải dùng những miếng rất rất dày. Để khắc phục chuyện đó kết cấu của Basstrap có thay đổi chút so với miếng tiêu âm thông thường, và được sử dụng thêm một hoặc 2 hiện tượng vật lý là “dao động cưỡng bức” và “hiệu ứng Helmholtz”.

Thông thường hầu như ai cũng treo tiêu tán âm sát tường đó là việc đơn giản nhất nhưng lại sai lầm nhất. Tiêu tán âm phải treo ở một vị trí cách tường một đoạn (hoặc phải làm nó dày hơn) sao cho khoảng cách từ mặt trước của của tiêu tán âm đến tường phải là một phần tư bước sóng mà mình muốn “tiêu diệt”.

4. Vị trí treo tiêu tán âm trong phòng

Sau khi các anh chị cùng tôi dạo một vòng quanh tiêu âm và tán âm, nay mình quay lại vấn đề chính… Là sử dụng tiêu tán âm như thế nào là hiệu quả? Trước khi gắn tiêu âm tán âm, việc đầu tiên là cần biết mình đang có gì, đang cần gì.

Mình sẽ dùng một phần mềm đo + micro để đo lại đường tuyến tính và Waterfall của cặp loa. Sau đó xem xét trên đường tuyến tính những tần số nào là nguyên nhân gây tiếng vang tiếng ù, những tần số nào bị tạo nên sóng đứng và những tần số nào cần phải dùng tiêu âm và tán âm.

Để làm ví dụ tôi sẽ sử dụng luôn những đồ thị được đo ngay tròng của tôi, trước và sau khi thêm vào các thiết bị tiêu tán âm.

Phần mềm tôi sử dụng để đo đạc tên là Carma 3.0 của Audionet cung cấp. Một phần mềm đo rất tốt. Đây là đường tuyến tính tôi đo khi trong phòng trống trơn không có gì hết, chỉ có cặp loa và một ít bàn ghế thông thường.

Các anh chị nhìn thấy ở một vài vị trí tần số âm thanh bị triệt tiêu do hiệu ứng sóng đứng tạo ra, tại những vị trí này sóng âm lúc tăng lúc giảm, và đường tuyến tính mất đi sự bằng phẳng.

Tiếp theo là đồ thị Waterfall, đồ thị này miêu tả độ vang của các âm thanh trong phòng, các âm thanh tầng số cao thường ít bị vang hơn các âm tầng số thấp, Đồ thị càng bị kéo dài chứng tỏ độ vang trong phòng càng nhiều. Bởi vì em quên save lại hình waterfall của phòng em lúc chưa gắn gì vào hết nên em dùng tạm một hình trên mạng để các anh chị nhìn thử, nếu xử lý không đúng phòng sẽ bị vang như thế nào

các anh chị có thể nhận thấy rất rỏ ràng các âm trên 200 Hz thì tiếng vang rất bình thường trong khoảng chấp nhận được, nhưng dưới 200 Hz thì để lại hiệu ứng Echo hay Reverb khá lâu. Đây là một ví dụ rất điển hình của phòng nghe bị vang bị ù.

Hình sau đây là Waterfall của tôi hiện nay, các anh chị nhìn thử:

Các anh chị cũng nhìn thấy, so với hình người ta ở trên, phòng của tôi chỉ bị vang một ít tại tần số dưới 50 Hz, trên 50 Hz độ vang nằm trong khoảng dễ chịu. Đây chính là những lợi thế và những hiệu quả thật sự khi sử dụng các vật liêu chuyên dùng.

Giờ quay lại với bài viết. Sau khi các anh chị đã đo đạc nhìn trên đồ thị tuyến tính biết mình nên thao tác vào những tần số nào, thì bắt đầu sử dụng các cách tính ở trong bài để tìm tiêu âm và tán âm phù hợp. (độ dày, kích thước và vị trí treo) Sau đó. Treo lên thôi và đo đạc lại. Mọi chuyện thế là xong.

Chúc các anh chị luôn vui và luôn hài lòng với giàn âm thanh của mình

Nguồn: Cơn Bão Số