Đầu tiên hãy khoan đi chuyên sâu vào các kiểu tai nghe riêng biệt làm gì, chúng ta hãy cùng điểm qua các thành phần và đặc điểm chính mà một chiếc tai nghe phải có. Một chiếc tai nghe để có thể hoạt động sẽ cần đến driver. Driver tai nghe là một tổ hợp gồm nam châm, cuộn cảm và màng diaphargm hình nón (với kích thước đo tính bằng mm), đảm nhận việc chuyển đổi tín hiệu điện thành sóng âm mà tai người có thể hiểu được. Driver cũng có nhiều kích thước từ cực nhỏ đến cực lớn và đây là yếu tố chính ảnh hưởng đến chất âm của một chiếc tai nghe.

Thiết kế driver đơn (1 driver) hay nhiều driver cũng làm gia tăng chất lượng âm thanh của tai nghe mà dễ nhận thấy nhất là ở thông số tần số đáp ứng. Ở thiết kế driver đơn, mức tần số đáp ứng tiêu chuẩn là 20 Hz ~ 20 kHz tuy nhiên khi sử dụng nhiều driver con số này có thể được đẩy lên cao hơn rất nhiều, nhất là ở các dòng tai nghe cao cấp đắt giá. Điểm quan trọng cuối cùng nói lên chất lượng của một chiếc tai nghe là loại driver mà nó sử dụng, chia làm 5 loại gồm: dynamic, balanced armature, planar magnetic, electrostatic và magnetostriction (hay còn gọi là bone-conduction).

Dynamic

Driver dynamic là kiểu thiết kế thông dụng nhất hiện nay xuất hiện ở cả các dòng tai nghe không chuyên, trung cấp và cao cấp. Nó cũng là loại driver có chi phí gia công rẻ nhất nên dễ dàng tiếp cận hơn với người dùng có mức chi tiêu không cao. Driver dynamic gồm có nam châm neodymium, cuộn cảm và màng diaphragm, hoạt động bằng cách sử dụng từ tính của nam châm để truyền tải rung động vật lý đến màng diaphragm. Các rung động này sẽ tạo thành sóng âm truyền đến tai người nghe.

Cụ thể hơn, từ tính của nam châm neodymium sẽ biến cuộn cảm thành một nam châm điện, tạo ra từ trường dựa trên dòng điện đi qua nó. Cuộn cảm được gắn chặt vào màng diaphragm nên khi nó dao động màng diaphragm sẽ dao động theo và tạo ra âm thanh. Do phương thức hoạt động rất đơn giản nên driver rất dễ kéo và không đòi hỏi quá nhiều năng lượng, tuy vậy nó cũng là kiểu driver bị ảnh hưởng nhiều nhất từ méo tiếng khi hoạt động ở mức âm lượng cao (non-linear distortion).

Khá nhiều dòng tai nghe cao cấp vẫn sử dụng thiết kế driver dynamic, nổi bật là Fostex TH610 hay Sennheiser HD800.

Balanced Armature (BA)

Driver BA sở hữu kích thước nhỏ hơn nhiều so với driver dynamic và dễ dàng nằm gọn trong các sản phẩm tai nghe IEM. Chúng cũng có phí gia công cao hơn driver dynamic nên sẽ ít khi xuất hiện trong các dòng tai nghe giá rẻ. Thành phần chính của driver BA gồm một cuộn dây nằm giữa 2 nam châm. Từ trường của 2 nam châm này sẽ quyết định dao động của cuộn dây khi có dòng điện đi qua. Ở chế độ không tải, cuộn dây sẽ ở vị trí cân bằng giữa 2 nam châm, đây là trạng thái “balanced” (như trong tên gọi Balanced Armature).

Driver BA có thể được tuning theo một dải tần mong muốn và sau đó kết hợp nhiều driver BA thành một hệ thống driver hoàn chỉnh cho tai nghe, hoặc kết hợp cùng driver dynamic thành thiết kế driver hybrid. Với thiết kế driver hybrid tiêu chuẩn thường thì driver dynamic sẽ đảm nhận dải bass và driver BA xử lý các dải còn lại. Cấu tạo driver BA cũng không sử dụng lỗ thoát khí như ở driver dynamic, từ đó cung cấp mức kín âm và độ chi tiết cao hơn cho âm thanh tổng thể.

Planar Magnetic

Driver planar magnetic thường xuất hiện trong các sản phẩm tai nghe open-back over-ear. Kiểu driver này có phương thức hoạt động khá giống so với driver dynamic khi sử dụng từ trường để tạo ra âm thanh. Tuy nhiên thay vì sử dụng cuộn cảm thì màng diapharm của driver planar magnetic chịu ảnh hưởng trực tiếp của từ trường nam châm. Để đảm bảo dao động của màng diaphragm được đồng đều, nam châm trong thiết kế driver planar magnetic thường khá lớn và làm chiếc tai nghe nặng hơn. Tai nghe planar magnetic cũng đòi hỏi dòng nguồn cao hơn để kéo nên người dùng thường được khuyến nghị sử dụng thêm amplifier chuyên dụng.

Vì các lý do này, tai nghe planar magnetic không phù hợp cho nhu cầu portable như đối với tai nghe dynamic. Mức giá của nó cũng cao hơn (đôi khi rất nhiều) so với tai nghe dynamic. Kiểu driver này còn cho chất tiếng cực tốt với bass sâu và hầu như không có méo tiếng, được dân audiophile ca tụng như một định mức chất lượng tuyệt đối.

Electrostatic

Driver electrostatic hoạt động khác rất nhiều so với dynamic hay planar magnetic, sử dụng thiết kế phân cực (- / +) để đẩy màng diaphragm thông qua các phân tử khí. Thiết kế driver này khá phức tạp và rất khó kéo, đòi hỏi các thiết bị amplifier chuyên nghiệp và đắt tiền. Không cần phải nói bạn đọc cũng biết driver electrostatic sẽ có chi phí gia công cao và chỉ có mặt trong các dòng tai nghe cao cấp.

Tuy không mấy hợp nhãn vì mức giá cao cùng khả năng portable thấp, tai nghe electrostatic bù lại sở hữu chất lượng âm thanh có thể nói là cao nhất trong các dạng tai nghe trên thị trường hiện nay. Nó cho chất tiếng cực kỳ chi tiết với âm tầng trung thực và hoàn toàn không bị ảnh hưởng bởi méo tiếng.

Magnetostriction (Bone-Conduction)

Tai nghe bone-conduction không cần phải trực tiếp đeo vào ống tai mà vẫn có thể truyền âm qua xương hàm đến phần tai trong của đầu người. Nghe thì có vẻ giả tưởng quá nhưng các dòng tai nghe bone-conduction hiện đã bắt đầu xuất hiện khá nhiều ở phân khúc tầm trung – cao, chủ yếu nhắm vào người dùng chơi thể thao. Một số sản phẩm tai nghe bone-conduction của Nhật Bản còn có thêm tính năng chống nước dành riêng cho các vận động viên bơi lội.

Nói chung chất âm của tai nghe bone-conduction không thực sự quá ấn tượng và phần nhiều giống như đang đeo một chiếc loa nhỏ trên mặt mà thôi. Tuy vậy nó lại rất thuận tiện sử dụng ở những trường hợp cần thiết khi người dùng không thể đeo một chiếc tai nghe thông thường. Công nghệ bone-conduction hiện cũng đang được nghiên cứu trong y học dành cho người bị giảm hoặc mất thính lực.

Trên đây là 5 kiểu tai nghe cơ bản thường thấy dành cho người mới “dấn thân” vào thế giới tai nghe cũng như những ai muốn tìm hiểu thêm về chiếc tai nghe mà mình đang sở hữu. Hy vọng bạn đọc sẽ có thêm một số kiến thức bổ ích để sắm cho mình một chiếc tai nghe phù hợp.

 Sự phổ biến của tai nghe hiện nay mạnh mẽ đến nỗi, hiếm ai không sở hữu cho mình một chiếc tai nghe bên người và sẽ là một điều “kinh hoàng” nếu như cuộc sống chúng ta thiếu mất tai nghe. Nhưng, không ai chỉ cho chúng ta cách để lựa chọn một chiếc tai nghe phù hợp và dĩ nhiên, bạn sẽ phải tốn một khoảng phí để mua, nghe thử, đổi mẫu khác – một vòng lẩn quẩn không hồi kết. Vậy làm sao để có thể lựa chọn một chiếc tai nghe hợp với bạn?

Bước 1: Xác định nhu cầu bản thân

 Nghe đơn giản nhỉ? Nhưng thực tế thì ngược lại hoàn toàn. Một điều quá đỗi phổ biến đó là bất kỳ ai khi mua đồ công nghệ cũng muốn nó có thể đáp ứng được mọi thứ. Ví dụ như việc mua laptop, bạn sẽ tìm một mẫu có nhiều lõi xử lý, ổ cứng to, thời lượng pin lâu đến cả tuần, trọng lượng nhẹ và một mức giá “hợp lý”. Không, dĩ nhiên là sẽ không có cái máy nào như vậy cả. Nói cách khác, điều đầu tiên là bạn cần là xoá đi “ảo giác” rằng bạn có thể sở hữu được toàn bộ tính năng “hay ho” trong một món đồ.

 Với tai nghe, bạn nên tưởng tượng ra 1 hình tam giác với 3 đỉnh là các yếu tố sau: 1 – chất lượng âm thanh, 2 – tính di động, 3 – khả năng bạn có thể mua được. Nếu như bạn hướng đến phần chất lượng âm thanh thì chúc mừng, bạn sẽ rơi vào thế giới audiophile với các mẫu tai nghe cao cấp từ Audeze hoặc Focal – nơi có các mẫu tai nghe “khổng lồ”, tái tạo âm thanh chi tiết và mức giá thì “trên trời”. Trong trường hợp bạn muốn chi ít tiền nhất có thể, hãy chuẩn bị tinh thần để chấp nhận chất lượng âm thanh “tuột dốc không phanh” hoặc phải dùng tai nghe có dây thay vì kết nối không dây thời thượng.

 Trước khi mở các trang web mua tai nghe online hoặc ra cửa hàng, hãy xem xét mức ưu tiên nào mà bạn thực sự quan tâm. Cái mà bạn thực sự cần và không thể sống thiếu nó? Với việc sử dụng hình tam giác tưởng tượng đã nhắc ở trên, bạn sẽ dễ dàng trả lời câu hỏi này. Việc làm tốt bước đầu tiên này cũng giúp bạn đặt ra được giới hạn chi tiêu, hay nói cách khác, “hầu bao” của bạn chính là một điều kiện mà bạn nắm rõ nhất, giúp bạn chống lại sự thu hút của các mẫu tai nghe ở trên các tấm poster sặc sỡ cùng hàng loạt tính năng đi kèm nghe có vẻ hấp dẫn.

Bước 2: Tìm hiểu cơ bản

 Tai nghe có sự phân hoá rất phức tạp. Điều đầu tiên mà bạn cần để ý đó là nó được chia ra làm 2 kiểu phổ biến là Open-back và Closed-back. Để phân biệt một cách đơn giản thì tai nghe Open-back gần như không tách biệt bạn với thế giới bên ngoài, và dĩ nhiên là người ngồi bên cạnh cũng có thể nghe được những gì bạn đang nghe. Tai nghe Closed-back thì ngược lai, chỉ có bạn và thế giới âm nhạc của riêng mình vì các mẫu tai nghe này thường được thiết kế chống ồn khá tốt.

 Thường thì trải nghiệm lần đầu của mọi người là với một chiếc tai nghe dạng closed-back vì chúng quá phổ biến. Tai nghe open-back thì cũng đã xuất hiện khá lâu và giữ được sự phổ biến nhất định, vì ưu điểm của chúng là khả năng tái tạo âm thanh tốt nhất có thể. Người thiết kế tai nghe open-back cũng không cần phải lo về việc đối mặt với các vấn đề tiếng vang chạy lung tung bên trong một chiếc tai nghe kín.

 Kế đến, các lựa chọn sẽ chuyển thành việc bạn mua tai nghe để nghe ở nhà hay đâu đó yên tĩnh, không ai làm phiền? Với trường hợp này thì tai nghe open-back sẽ là lựa chọn hoàn hảo. Đối với nhu cầu di động cao, thường xuyên có mặt ở những nơi ồn ào như văn phòng và cần sự kín đáo, bạn nên chọn cho mình một chiếc tai nghe closed-back.

Bước 2.5: Vẫn là tìm hiểu cơ bản

Tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu về 3 loại tai nghe chính, phân biệt qua kích thước cách đeo.

 1/Tai nghe Over-ear: kiểu tai nghe bao phủ hết đôi tai của bạn và thường có kích thước to nhất, cho âm thanh tốt nhất trong 3 loại nghe. Kiểu tai nghe này cũng không có thiết kế nhỏ gọn và gập lại được, chúng bỏ đi tính di động để đổi lại được sự thoải mái hơn, cũng như cho âm thanh hay hơn với các bộ phận to. Tai nghe over-ear hay nhất thế giới vẫn còn là 1 vấn đề gây tranh cãi, nhưng đã số người dùng sẽ chọn các thương hiệu nổi tiếng và các mẫu tai nghe over-ear có thiết kế dạng open-back để có chất lượng âm thanh cao nhất.

 2/Tai nghe On-ear: đây là kiểu tai nghe có tiềm năng nhất trong cả 3 – chất âm ở mức khá-tốt, chống ồn hiệu quả với các kiểu closed-back và có tính di động cao (mặc dù vẫn hơi to với với các kiểu tai nghe nhét tai). Có một số lựa chọn tiêu biểu với dòng tai nghe này như T51i của Beyerdynamic và “huyền thoại” Koss Porta Pros.

 3/Tai nghe In-ear: có chất âm hay không kém các mẫu tai nghe over-ear và thậm chí chúng còn gọn hơn các mẫu tai nghe on-ear. Vậy tại sao chúng ta lại đắn đo lựa chọn trước kiểu tai nghe hấp dẫn như vậy? Câu trả lời là ngay cả những chiếc tai nghe in-ear thoải mái nhất thì vẫn không thực sự thoải mái như chúng ta nghĩ. EarPod của Appple phổ biến vì nó không phải đeo quá sâu, nhưng đối với chiếc tai nghe in-ear có chất âm tốt nhất – như chiếc ER4XR của Etymotic, thiết kế của nó bắt buộc bạn phải cắm tai nghe sâu vào ống tai.

Bước 3: Xác định cách dùng của bạn

 Đọc đến đây thì chắc có lẽ bạn cũng đã nắm được một số thông tin quan trọng như: tài chính, khả năng phân biệt các kiểu tai nghe và ý thức về các ưu tiên của bạn. Giờ là lúc xâu chuỗi các điều này lại với nhau và kết hợp với mục đích sử dụng tai nghe chính của bạn. Hãy nhớ một câu khẩu quyết quen thuộc của người Việt Nam: “Tiền nào của đó”.

 Sau đây là một số ví dụ phổ biến về cách dùng tai nghe:

 +Chiếc tai nghe tốt nhất cho môi trường văn phòng sẽ chịu ảnh hưởng bởi 2 ưu tiên: độ thoải mái cao để chúng không trở thành thứ khiến bạn xao lãng, chống ồn tốt để bạn không phải bận tâm đến xung quanh. Trong trường hợp này thì một chiếc tai nghe over-ear có tính năng chống ồn chủ động sẽ là 1 lựa chọn tốt. Mẫu tai nghe WH-1000XM2 vừa ra mắt của Sony và đàn anh nó là MDR-1000x có thể là ứng cử viên sáng giá mà bạn nên xem xét.

 +Có một điều hài hước là tiêu chí chọn tai nghe khi đi làm hoặc di chuyển trên các chuyến bay dài lại tương tự như tai nghe văn phòng. Tính năng không dây dường như không quá quan trọng trong trường hợp này (do bạn sẽ phải ngồi 1 chỗ trong thời gian dài). Vì vậy, nếu kinh tế không quá dư dả thì bạn có thể xem xét các mẫu tai nghe có dây thay vì chúng sẽ rẻ hơn so với người anh em không dây của mình.

 +Tai nghe chơi game (hay gaming headphone) thì lại là vấn đề khác. Các mẫu tai nghe này thường sẽ không chú trọng vào chất âm, thay vào đó các dòng tai nghe chơi game cao cấp sẽ chú trọng đến việc tái tạo tiếng động thật tốt. Thường các game thủ sẽ cần một chiếc tai nghe có thể thể hiện được vị trí phát ra tiếng động như bước chân hay tiếng súng để tác chiến, và mặt khác, những mẫu tai nghe này thường có dải bass khá dầy để các hiệu ứng cháy nổ thêm phần hoành tráng.

 +Tai nghe thể thao – một chủ đề thường được tìm kiếm khá nhiều, và dĩ nhiên có hàng loạt mẫu tai nghe khác nhau với đủ loại “thượng vàng hạ cám” khiến cho bạn bị chóng mặt. Nhìn chung, hãy chọn 1 chiếc tai nghe có khả năng chống nước, mồ hôi, chịu được va đập tốt và gọn gàng. Có tính năng không dây là một lợi thế.

 +Nếu bạn là một audiophile chuyên nghiệp thì lựa chọn tai nghe cao cấp sẽ không là vấn đề gì. Tuy nhiên, trong trường hợp bạn là người đang muốn đi sâu vào con đường chơi tai nghe cao cấp thì có thể tham khảo các tên tuổi lớn sau: Audeze, MrSpeakers, Grado, Audio-Technica, Fostex, Final Audio, Zero Audio, Sennheiser, Beyerdynamic… Nói chung, khi đã đạt đến “trình độ” này thì việc mua tai nghe cũng quan trọng như là mua một chiếc xe vậy.

Bước 4: Đọc review – Nghe thử

 Nếu đã đến được bước này thì có lẽ bạn cũng đã lên được danh sách tai nghe mà mình cần rồi. Giờ hãy tìm đọc các bài đánh giá, cảm nhận (review) về chúng và nếu có thể, hãy nghe thử trước khi mua. Tìm nguồn đọc review cũng khá đơn giản: bạn có thể tìm ở trên internet với các trang web về âm thanh , Youtube, hoặc các diễn đàn dành cho giới mê tai nghe như Head-Fi. Phần tiện lợi ở các diễn đàn là bạn có thể nêu thắc mắc và đợi câu trả lời từ ai đó biết rõ hơn.

 Việc nghe thử sau khi đọc review là cách tốt nhất để bạn quyết định có nên mua hay không. Có những mẫu tai nghe khá dễ đánh giá và có mẫu cần phải nghe hàng giờ để thẩm định rõ ràng. Nguyên nhân đơn giản là có một số chiếc tai nghe over-ear hoặc on-ear sẽ khiến cho đôi tai bạn bị đau sau một quãng thời gian đeo.

 Một số cân nhắc cần ghi nhớ:

 +Các loại earpad (miếng đệm tai nghe) bằng da trông sang trọng thì cần được bảo quản kỹ, đặc biệt là khi thời tiết nóng.

 +Chất liệu làm earpad cũng có thể ảnh hưởng đến chất âm của tai nghe.

 +Xem xét chất lượng, độ bền của phần headband. Đây là bộ phận có thể ảnh hưởng đến sự thoải mái khi đeo tai nghe.

 +Tai nghe không dây hiện đang là xu thế của thị trường. Nếu đang chọn một chiếc tai nghe kiểu này, hãy để ý đến các thông số như thời lượng hoạt động của pin, thời gian sạc để đưa ra quyết định phù hợp.

Bước 5: Hài lòng với quyết định của mình

 Bất kể lựa chọn cuối cùng của bạn là gì, điều quan trọng nhất mà chúng tôi muốn ở bạn là đừng nghi ngờ vào bản thân. Một khi đã lựa chọn xong, bạn cần phải dừng đọc các bài review và ngưng so sánh trong đầu mình. Sự lo lắng và sợ hãi về việc “thiếu sót” sẽ ám ảnh bạn cho đến khi bạn tự thuyết phục bản thân rằng còn có chiếc tai nghe khác tốt hơn và hoàn hảo hơn. Dĩ nhiên, trên đời này không có gì là hoàn hảo và điều tốt nhất mà ta có thể làm là tìm được một chiếc tai nghe phù hợp nhu cầu với ít nhược điểm nhất có thể.

Nguồn: Sài Gòn HD