Vintage Audio là một trong những nhánh chơi âm thanh phát triển rất mạnh trên thế giới và cả Việt Nam. Chơi đồ âm thanh xưa không chỉ đơn thuần là hướng đến những hoài niệm về chất âm mộc mạc của thời analog với cassette, đĩa nhựa, băng cối hay ngoại hình và cấu tạo độc đáo của những món đồ có tuổi đời lên đến 50 60 năm mà vintage audio nếu sở hữu được những thiết bị huyền thoại, phối ghép tốt, nó hoàn toàn giúp người chơi trải nghiệm được những tinh hoa âm thanh.

Vitavox CN-191 được giới thiệu lần đầu tiên cách đây hơn 70 năm vào 1948 với số lượng không nhiều. Tại Việt Nam, hiện tại chỉ có khoảng 5 cặp có củ và thùng loa nguyên bản, tuy nhiên để phối ghép và phát huy tối ưu khả năng trình diễn của đôi loa này là điều không hề đơn giản.

Đôi loa có trọng lượng lên đến 114kg, với kiểu thùng góc đặc biệt cho phép người chơ có thể bố trí ép thẳng vào góc nhà. Bên trong Vitavox CN191 trang bị tweeter kèn R300WX, họng kèn mid 4 lỗ, dùng driver nén S2 huyền thoại và woofer màng giấy 15in AK 151, cho dải tần đáp ứng từ 30 đến 16.000Hz. Dù có 3 driver nhưng Vitavox CN191 vẫn có thiết kế 2 đường tiếng, trở kháng 15ohm, điểm cắt tần vị trí 500Hz độ dốc 12dB/Octave.

Về chất âm, Vitavox CN-191 nổi tếng với khả năng thể hiện âm thanh ấm ngọt và không gian vô cùng ấn tượng. Dù sử dụng họn kèn mid 4 lỗ lớn bằng kim loại nhưng đặc biệt đôi loa này vẫn cho trung âm ngọt, không bị tiếng vang kim khí. Đặc biệt, nếu như các dòng loa cổ thường có âm trầm dầy, sâu nhưng thiếu độ động thì Vitavox CN-191 lại cho độ dynamic ở mức khá.

Chủ nhân của hệ thống là một người đam mê audio và cũng là một DIYer. Lợi thế rất đặc biệt này cho phép chú tự tay lắp ráp phân tần riêng cùng bộ ampli đèn với cấu hình phù hợp nhất với đôi Vitavox. Bộ ampli cũng được chủ nhân đầu tư dàn dàn linh kiện ấn tượng gồm các bóng đèn cổ quý, biến thế xuất âm, tụ trở đều là những loại “đại bổ”. Tuy nhiên, chú cũng cho biết, việc thiết kế và trang âm phòng nghe đã chiếm đến 40% sự thành công của hệ thống.

Có thể nói, sở hữu được đôi Vitavox CN-191 là niềm ao ước của mọi audiophiles và khai thác được hết khả năng trình diễn của nó bạn sẽ thấy được sự mầu nhiệm không giới hạn của audio. Một đôi loa của thập niên 50 năm vẫn có thể tái tạo những sân khấu âm thanh rộng, chi tiết, độ động cao và hơn hết đó là sự gần gũi với âm thanh tự nhiên mà ngay cả những đôi loa hiện đại vẫn phải ngã mũ thán phục.

Một số hình ảnh của hệ thống phối ghép cùng loa Vitavox CN-191:

Hệ thống phối ghép đôi loa cổ Vitavox CN-191 với bộ ampli đèn do chính chủ nhân lắp ráp

Preamp đèn chạy bóng 26 với cặp biến thế xuất âm rất hiếm của hãng Bartolucci (Ý)

Poweramp sử dụng 2 bóng 211 United, biến thế Tango X-10S đời đầu, 5 bóng nắn Western Electronic 274A, tụ Black Gate WKZ được lắp theo mạch của huyền thoại Audio Note Kondo Ongaku

Cận cảnh dàn đèn nắn Western 274A và dàn tụ Black Gate KWZ là những linh kiện rất giá trị

Biến thế xuất âm Bartolucci – Ý chế tạo dành riêng cho đèn 26

Mâm đĩa than Micro Seiki BL111L

Cartridge Ortofon SPU A90

Mặt trước của loa

Driver S2 “huyền thoại”

Điểm đặc biệt của đôi loa Vitavox này ngoài độ zin của củ và thùng loa, chủ nhân đã tự tay ráp bộ phân tần rời bên ngoài (không dùng crossover theo loa)

Phân tần theo loa

Logo của hãng Vitavox

Đèn 26 Raytheon ER-226

Bóng công suất 211 United

Nguồn: Nghe Nhìn Việt Nam/ Đinh Phúc 

Đầu tiên phải nhắc tới mẫu ampli đèn PrimaLuna ProLogue Premium, đây là mẫu ampli đèn tích hợp nhiều ưu điểm vượt trội hiện nay quyết định chất âm đặc trưng mà Prologue Premium tạo ra. Bóng đèn 12AU7 và 12AX7 là những sự lựa chọn phù hợp nhất dành cho các thiết bị ampli đèn, mỗi loại bóng đèn mang đến đặc trưng âm thanh riêng và được sử dụng trong những hoàn cảnh khác nhau. Ampli Primaluna Prologue Premium sử dụng bóng 12AU7 với đặc trưng về chất âm ấm áp nhiều bass, thích hợp cho mọi loại nhạc.

Primaluna Prologue Premium sử dụng 4 bóng đèn 12AU7 với 2 bóng cho mỗi kênh. Bóng đèn khuếch đại công suất KT120 chạy được công suất tối đa là 60Wats cao nhất và có độ méo âm thấp nhất trong các loại bóng đèn thông dụng trên thị trường. Ampli Primaluna Prologue Premium được thiết kế công tắc Selector gắn trên thiết bị điều khiển giúp điều khiển độ vang của Micro tiện lợi và dễ dàng. Ampli Primaluna Prologue Premium sử dụng các linh kiện chất lượng được sản xuất từ nhiều quốc gia trên thế giới lắp ráp lại với nhau. Các linh kiện hiện đại như ALPS, tụ điện Solen và jack RCA được mạ vàng. ALPS blue velvet giúp cho việc điều chỉnh âm lượng bài hát hiệu quả hơn

Mẫu Ampli đèn thứ hai phù hợp với những mẫu loa cổ là ampli Audio Hungary Qualiton A20i, đây được coi là một thiết kế nhỏ gọn, đẹp mắt và tinh tế. Mẫu ampli này với 2 dãy bóng ở phía trước và 2 máy biến áp đặt trong 2 hộp vuông nhỏ màu đen ở phía sau cùng. Qualiton A20i sử dụng tất cả 8 bóng, trong đó có 4 bóng công suất 5881 của thương hiệu Tung-Sol. 4 bóng còn lại là dành cho tầng lái và tiền khuếch đại, cụ thể : 2 bóng E88CC của Tesla ( có thể thay bằng bóng 6922) và 2 bóng ECC83 của Tungsram. Các bảng mạch đều được thiết kế theo hướng đơn giản và ngắn nhất, giúp cho mức độ suy hao của tín hiệu gần như là bằng 0. Bên trong, hệ thống dây dẫn được nối với nhau bằng phương pháp poit to poit. Bên cạnh các bảng mạch này là một máy biến áp nguồn hình xuyến được gắn vào khung chắc chắn, đảm bảo loại bỏ mọi rung chấn. So với những ampli đèn cũng có công suất 20W thì âm thanh của Qualiton A20i hoàn toàn khác, có phần mạnh mẽ, chi tiết hơn và vượt trội hơn. Không những vậy, ampli này có thể chơi tốt 2 loại nhạc là analog và digital, thích hợp cho những người yêu thích các bản nhạc vinyl, và phối ghép hoàn hảo với những mẫu loa cổ điển.

Cuối cùng là mẫu ampli đèn PrimaLuna DiaLogue Premium là dòng ampli đèn tích hợp cao cấp của hãng. Dialogue Premium vận hành chủ yếu nhờ vào nguyên lý hoạt động của bóng đèn. Dialogue Premium sử dụng tới 3 bóng đầu vào 12AU7 cho mỗi kênh và 4 đèn công suất EL34 ở bên ngoài thay vì 2 bóng, thiết kế 2 chế độ Ultralinear và Triode nằm trong một khung máy nặng 29kg. Với 2 ống ở giữa, bạn có thể trải nghiệm điều mới mẻ bằng cách thay thế bóng khác. PrimaLuna DiaLogue Premium có số bóng đầu vào cho mỗi kênh là 3. Dialogue Premium còn được bổ sung thêm một bộ lọc ô nhiễm điện tại vị trí đầu vào ampli. Bộ cung cấp điện một chiều DC trong ampli được xử lý để không một lượng nhỏ DC nào lọt vào nguồn điện AC có thể gây rung động trong các biến áp công suất và tạo ra nhiễu âm ngoài ý muốn. PrimaLuna sử dụng điện trở audiophile lớp Takman nổi tiếng của Nhật Bản và tụ điện giấy thiếc Solen tinfoil SRC sản xuất tại Pháp cho mẫu Dialogue Premium này. Model này có thể kết hợp với những mẫu loa cổ để mang đế một bộ phối ghép hoàn hảo cho những ai yêu thích âm thanh cổ điển và trữ tình.

Nguồn: whathifi.vn/Mộc Yên

Các hãng sản xuất  loa cổ tại Âu châu đặc biệt tại Đức thường sản xuất loa toàn dải  hình tròn, bởi loa tròn là tối ưu về độ cân bằng khi màng loa chuyển động dạng piston, hạn chế tối đa độ méo, góc tỏa âm đều và cân đối. Khoảng từ những năm 1950 trở đi, các hãng sản xuất như Siemens, Telefonken, Saba, Grundig và các hãng loa khác, đã  chế tạo ra loa hình Oval mà người chơi hay gọi là loa bầu dục.

Từ những ý kiến trái chiều...

 

Mẫu củ loa toàn dải tròn

Khi bình luận về dòng loa cổ oval này, có nhiều người chơi loa  toàn dải đã đưa ra nhiều ý kiến trái chiều khác nhau về ưu và nhược điểm của nó. Hầu hết mọi người có chung quan điểm cho rằng loa bầu dục: gọn hơn loa tròn, dễ lắp vào các vị trí chật hẹp của các máy phát thanh hoặc radio  tiết kiệm diện tích. Ví dụ thay vì sử dụng loa toàn dải  tròn đường kính 20cm đã được thay đổi thành hình oval kích thước 17x25cm. Với loa oval về cơ bản diện tích của màng loa tương đương với loa tròn và có khả năng tái tạo âm thanh như nhau. Và dòng loa oval này đã đáp ứng rất tốt cho các kiểu dáng thiết kế đối với các radio, thùng loa từ quá khứ đến ngày nay. Phổ biến nhất có thể thấy ở các tivi hiện đại nhờ đặc điểm kỹ thuật hình dáng oval của chiếc loa mà các thiết bị hiện đại siêu mỏng có thể sử dụng dòng loa oval này.

 

Một mẫu loa toàn dải tròn cổ

Có quan điểm cho rằng nhược điểm của loa bầu dục: Tiếng trầm không dày bằng loa tròn cùng kích cỡ, góc tỏa âm không đều, độ méo lớn hơn vì kết cấu phi đối xứng. Có quan điểm thì ngược lại họ cho rằng loa toàn dải oval (bầu dục): Tiếng trầm tốt hơn loa tròn, trung âm tốt hơn loa tròn, độ động của âm thanh ( âm hình sân khấu tốt hơn loa tròn). Theo quan điểm này họ chỉ ra rằng bản thân trên 1 màng loa nói chung thì âm thanh ở các dải tần được phát ở các vị trí khác nhau trên màng loa. Dải cao phát ra từ trung tâm (rốn loa), dải trung phát ra từ khoảng giữa của màng loa, dải trầm phát ra từ phần ngoài cùng của màng loa. Do đặc tính này mà loa oval dải tần số  trung và dải tần số  trầm và tốt hơn loa tròn.

 

Mẫu loa toàn dải oval

… đến những tiêu chí cần và đủ để so sánh

Thứ nhất: Nếu so sánh thì phải so sánh loa của cùng 1 hãng sản xuất ,cùng loại vật liệu làm loa màng giấy, cùng nam châm, cùng công suất, cùng độ nhạy, cùng diện tích màng loa, để từ đó nghe đối chiếu trên cùng 1 hệ thống thì mới có đánh giá xác thực được.

Thứ hai: Bản thân các loa toàn dải oval  cổ sản xuất tại Âu châu (Đức,  Anh, Pháp)  hay sử dụng ở dạng ván hở có nghĩa là thùng loa chính là hộp của radio, hoặc được cấu tạo  đặt những thùng di động  hở đáy. Do vậy so sánh loa ova hay tròn cũng phải so sánh trong điều kiện loa hoạt động không có thùng cộng hưởng hay có thùng cộng hưởng mới thỏa đáng cho sự đánh giá.

Anh Phạm Văn Phương bên đôi loa Altec A8.

Như bao thú chơi khác, sở thích của những người đam mê âm thanh cổ cũng thật “lạ”. Trong khi xu hướng của thời đại là âm thanh đa kênh, âm thanh stereo… thì lại có những người tiếp tục trung thành với đĩa than, băng cối… những nguồn âm thanh mộc mạc, trung thực, gần với âm thanh tự nhiên. Người mê chơi âm thanh cổ không dừng lại ở những người trung tuổi mà có nhiều người trẻ tuổi cũng đam mê nó.

Và vì thế, những chiếc loa như Western Electric, Acoustic, Altec hay Vitavox… xuất hiện ở Hà Nội từ những thập niên 70 của thế kỷ trước, giờ vẫn có một chỗ đứng nhất định trong lòng những người “hoài cổ” này. 

Anh Hải Nam (Khương Trung – Hà Nội), chia sẻ: “Tôi đến với thú chơi loa cổ tình cờ lắm. Trong một lần đến nhà bạn chơi, vô tình được nghe một bản nhạc xưa, tôi như bị thôi miên. Hỏi ra thì được biết đó là âm thanh của bộ loa AR – 3 của hãng Acoustic Research. Ngay sau đó tôi đã lùng khắp nơi tìm mua nó nhưng không được. Hiện tại tôi sở hữu 3 bộ loa cổ, dùng để nghe nhiều dòng nhạc khác nhau”.

Cùng chung niềm đam mê này là anh Phạm Văn Phương, một người sưu tầm loa cổ nổi tiếng của Hà Nội. Anh Phương kể: “Tôi đam mê và sưu tầm loa cổ hơn chục năm nay, phần lớn những chiếc loa của tôi được sản xuất từ rất lâu rồi, từ vài chục năm cho tới hàng trăm năm. Đặc biệt, có nhiều đôi loa được làm từ những vật liệu quý như nam châm, lông thú… và giờ gần như đã ngừng sản xuất. Khi nghe nhạc trên những chất liệu như vậy, tôi thấy rất quyến rũ, rất mê hoặc và có cảm giác như người nghệ sĩ đang chơi nhạc trước mặt mình.”

Người chơi âm thanh cổ không chỉ có tâm hồn hoài cổ, lưu luyến cái xa xưa, mà quan trọng hơn họ không thể nghe nổi thứ âm thanh “chát bùm” của kỹ thuật số. Đó là lý do vì sao những người mê âm thanh cổ lại khao khát tìm kiếm những bộ âm thanh “có tuổi”. Anh Trần Hải Đăng, công tác tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, cho biết: “Thời kỳ những năm 1975 – 1976, ở miền Bắc rất ít loa đài, có một số ít loa đài nhập từ Nhật về và chỉ có những gia đình có điều kiện mới có vì giá thành của chúng rất cao, có khi một đôi loa đổi lấy cả căn nhà mặt phố. Chính vì vậy, nhà nào sở hữu được một đôi loa như vậy thì rất quý, họ nghe từ thế hệ này đến thế hệ khác, từ đời ông cha cho đến bố mẹ, con cái và thói quen ấy dần trở nên gần gũi, ngấm vào máu thịt trong đời sống của họ từ lúc nào không biết. Ngày nay, khi xã hội phát triển, có điều kiện nhưng nhiều người vẫn đi tìm lại những đôi loa cổ ngày xưa và thưởng thức chúng theo cách văn minh, tinh tế hơn.”

Văn hóa truyền thống đáng quý của người Việt đang đối mặt với cuộc sống gấp gáp, xô bồ. Có lẽ vì thế những chiếc loa cổ không chỉ thỏa mãn tình yêu âm nhạc của mỗi người mà còn góp phần mang mọi người đến gần nhau hơn và cùng nhau gìn giữ những giá trị văn hóa mang dấu ấn một thời còn đọng lại.

Theo: audiostore.vn