Video: Khám phá bộ sưu tập băng cassette khổng lồ

Những năm gần đây, xu hướng retro và thú chơi hoài cổ đang trở nên thịnh hành, việc có thể tận mắt chứng kiến một bộ sưu tập như thế này quả thật là may mắn. Đặt biệt, Mr. X là một trong những người chơi hiếm hoi tại Hà Nội mà chúng tôi có dịp tiếp xúc, chơi chuyên sâu đủ cả các định dạng CD, đĩa than, băng cối, băng cassette và cả nhạc số.

Đón tiếp chúng tôi tại không gian nghe nhạc dưới tầng hầm, không trang âm cầu kỳ, chỉ một đôi loa active Goldmund và hai bên hông là hệ tủ trưng bày chứa “bộ sưu tập” băng cassette, băng cối và những bức tranh nghệ thuật.

Mr. X chia sẻ, so với đĩa than và đĩa CD, băng cassette dễ bảo quản hơn rất nhiều nhờ 2 lớp vỏ băng. Phía trong hệ tủ trưng bày, là hệ thống đèn LED hắt, vừa có tác dụng chiếu sáng thẩm mỹ, vừa giúp duy trì nhiệt độ ổn định, tiêu diệt nấm mốc và không để băng đĩa bị tác động ảnh hưởng bởi độ ẩm môi trường, nhất là đối với kiểu khí hậu miền bắc.

Gọi là tủ trưng bày, nhưng thật ra đây là nơi anh cất giữ những những kỷ niệm của mình, Mr. X nhiệt tình chia sẻ, đâu là khu vực băng quý hiếm, đâu là những bộ sưu tập có giá trị kỷ niệm… thậm chí là những băng cassette có nội dung là nhạc thiếu nhi từ rất lâu cũng có mặt.

Trước khi bước vào không gian thưởng nhạc của anh, chúng tôi luôn được nghe văng vẳng giai điệu “Sound of Silence” với rất nhiều bản phối và ca sĩ trình bày với nhiều sắc thái và cảm xúc khác nhau. Vì thế tôi đã bắt đầu bằng câu hỏi: “Tại sao anh lại yêu thích ca khúc Sound of Silence này?”

Chia sẻ với chúng tôi, Mr. X cho biết: Anh không chỉ thích bài này và còn rất nhiều bài nữa, nhưng sẽ không ai trả lời được tại sao mình yêu thích một ca khúc nào đó. Ngay từ những ngày đầu tiên cơ hội thưởng thức âm nhạc bắt đầu xuất hiện, những giai điệu rock/ballad đầu tiên từ “Sound of Silence” đã luôn được ngân nga, âm hưởng của ca khúc này dần ăn sâu vào trí óc không chỉ của anh, mà còn của tất cả mọi người thời đó trong vô thức. Đó là lý do vì sao Mr. X có hẳn một playlist toàn những bản “Sound of Silence” theo nhiều phong cách khác nhau mà anh góp nhặt được để qua đó, tìm thấy những ký ức, những cung bậc cảm xúc rung động trong trái tim mình. Khi đó, ta không chỉ nghe nhạc mà còn “nghe” lại được tuổi trẻ của mình.

Nổi tiếng về gu nghe nhạc Rock, trong số các bản phối của Sound Of Silence, anh đặt biệt yêu thích bản mix của Disturbed theo phong cách rock rất mạnh và rất đặc biệt mà cả hai vợ chồng anh đều yêu thích.

Với xu hướng nghe để chia sẻ, Mr. X không bố trí dàn âm thanh theo kiểu phòng nghe riêng biệt mà ở bất cứ đâu trong nhà, đều có những góc nhỏ với những hệ thống âm thanh để cả nhà có thể cùng nhau nghe nhạc, tạo nên những kỷ niệm gắn kết gia đình, con cái.

Khi được hỏi về “bộ sưu tập” đĩa CD, đĩa than và băng cassette, Mr. X cười và gọi đùa: Đây không phải là “sưu tập”, đây là “bệnh” của anh có từ thời bao cấp, được gọi là “trữ” vì trước đây không có điều kiện nên nếu thấy có là nhất định sẽ phải vơ ngay!

Thời đi học ở Nga, nguồn âm đầu tiên anh được nghe không phải là đĩa CD hay băng cassette, mà, là chính là đĩa than. Khi ấy, do chênh lệch cung cầu, xếp hàng để mua được một chiếc đĩa than rất cực, số đĩa than và băng cassette “trữ” được từ những năm tháng ở Nga cũng được anh đưa theo về Việt Nam. Rất tiếc, một số bị hư hỏng trong quá trình vận chuyển và một số vẫn tồn tại giờ là một phần trong tủ băng đĩa hiện nay.

Hai chương trình đầu tiên anh nghe trong đời là đĩa than Cánh hoa lưu ly và băng cassette Bảo Yến – Bài ca tết cho em. Khi khởi đầu, thiết bị nghe của anh rất giản dị, chỉ là những chiếc amply Yamaha, loa JBL…hàng bãi và luôn cảm thấy rất hài lòng. Dần dà, khi thú chơi âm thanh hi-end bắt đầu phát triển, cùng với bạn bè, anh cũng được tiếp xúc và bắt đầu nghiệp chơi như một audiophile. Nhưng theo anh, cho dù thiết bị chơi thay đổi, nhưng cuối cùng âm nhạc bản thân anh nghe vẫn là những băng cassette, những đĩa than thân thuộc.

Không có đĩa nào hiếm và quý hiếm đến mức anh không thể tìm ra được, tuy nhiên cũng có một số đĩa khi đã tìm được nhưng giá quá cao anh cũng đành “chắc lưỡi” bỏ qua. Đôi khi một chiếc đĩa không chỉ có tiền là có thể sở hữu, còn cần có cơ duyên, quan hệ bạn bè… rất nhiều yếu tố để có thể có được trong tay bản thu mình yêu thích.

Khi nghe nhạc được khoảng hơn 20 năm, vùng nghe của anh dần trở nên thu hẹp, đâu đấy trong vòng 100 đĩa trở lại, nhưng thú vui hay gọi theo anh là “bệnh” trữ đĩa vẫn còn tồn tại, vì cứ nhìn thấy thích là anh lại mua, cho dù chỉ nghe đúng duy nhất một lần.

Sau khi tiếp xúc với nguồn âm nhạc số, số lượng đĩa được “trữ” giảm dần, và kể từ sau đại dịch Covid, gần như “kho” băng đĩa của anh không còn tăng lên nữa. Dù vậy, thú chơi âm thanh của anh vẫn tiếp tục được giữ lửa. Đối với thế giới nhạc số, đôi khi có những bản thu không thể nào tìm thấy được, và đó là lý do anh vẫn giữ niềm đam mê với băng cassette.

Với câu hỏi, đâu là chiếc băng/đĩa giá trị nhất trong bộ sưu tập của mình, Mr. X cho biết, tủ băng cassette của anh có phần lớn nội dung phổ thông đối với một số người, nhiều nội dung băng đĩa khi anh mua chỉ với giá “đồng nát” nhưng đối với anh, đó đặc biệt là những kỷ niệm, những năm tháng không thể quên trong cuộc đời mình.

Trước khi chia tay, Mr. X hào hứng mời chúng tôi di chuyển lên khu vực phòng khách cùng thưởng thức bộ băng cassette nghệ sĩ Lê Dung thu âm tại Pháp, Mr. X cho biết: Gần như khắp Việt Nam, không ai có đủ 3 chiếc băng gốc này cả, duy chỉ có anh may mắn có thể sở hữu đầy đủ.

Không gian phòng khách được anh sử dụng hệ thống hết sức giản dị, thể hiện màu âm nhừa nhựa đúng kiểu ngày xưa với một chiếc đầu băng cassette Tandberg 3004, một đôi monitor JBL 4312G, và một chiếc ampli tích hợp Goldmund Telos 7.

Cứ thế, cốc trà sen pha lạnh theo bí quyết độc đáo của riêng anh cứ dần vơi đi từ ngụm, hòa quyện theo hương vị thơm ngát đặc trưng của sen và giọng nữ cao huyền thoại của cố nghệ sĩ Lê Dung.

Đầu đĩa than Acoustic Signature Double X là một điển hình cho những mẫu mân đĩa thanh chất lượng và hiện đại của hãng, đây được coi là model nhận được nhiều lời ngợi khen cũng như đánh giá cao của các chuyên gia âm thanh.

Những tính năng hiện đại và chất âm cổ điển tuyệt vời của đầu đĩa than Acoustic Signature Double X

Acoustic Signature là một thương hiệu âm thanh hàng đầu đến từ nước Đức, thường xuyên cung cấp những dòng sản phẩm chất lượng hứa hẹn sẽ mang đến chất âm hoàn hảo nhất để thực hiện được những màn trình diễn âm thanh chất lượng cung cấp cho người dùng âm thanh.

Đầu đĩa than Double X chính là một phiên bản thu nhỏ của Triple X vì nếu như Triple X lắp được ba loại tay cơ với độ dài khác nhau thì Double X chỉ có thể lắp được một. Đối với mâm đĩa than Acoustic Signature Double X, Acoustic Signature sử dụng thiết kế lớp ràng buộc để cải thiện các đặc tính âm học của bộ đế thiết bị cũng như mâm xoay nhôm. Đây không phải là một thiết kế mang tính đột phá gì. Thực ra nó rất đơn giản, mấu chốt nằm ở cấu trúc sandwich với ba hoặc nhiều lớp vật liệu khác nhau kẹp lẫn vào nhau, chẳng hạn như nhôm hay plastic, mỗi vật liệu sẽ có phản ứng riêng với từng tần số rung chấn khác nhau. Việc kết hợp vật liệu khác nhau sẽ làm triệt tiêu rung chấn đi. Có thể nói đây là một biện pháp hỗ trợ khá hiệu quả.

Được ra mắt vào năm 2018, Double X là sản phẩm mới nhất từ thương hiệu Đức Acoustic Signature Distribution GMBH, thuộc phân khúc tầm trung của hãng, có nhiệm vụ thay thế cho mẫu đầu than tiền nhiệm Triple X. Sở dĩ gọi Double X là một phiên bản thu nhỏ của Triple X vì nếu như Triple X lắp được ba loại tay cơ với độ dài 22.86cm, 25.4cm và 30.48cm thì Double X chỉ có thể lắp được loại 22.86cm mà thôi.

Mâm đĩa than Double X sở hữu thiết kế khá cổ điển, với phần thân máy chứa cả motor và mạch điều khiển bên trong. Xét về ngoại hình, Double X khá đẹp, giống với Triple X nhưng với kích thước nhỏ hơn. Có thể thấy, đây là một sản phẩm cao cấp, phù hợp với rất nhiều hệ thống hi-end khác nhau. Model này sở hữu kích thước khủng với phần thân mâm đĩa than có hình chữ nhật, với chiều cao của phần đế này là 64mm, kết hợp giữa các lớp gỗ MDF, thép và nhôm. Với trọng lượng đầu lên tới 24kg, vì vậy mà người dùng không gặp nhiều khó khăn để di chuyển hay setup thiết bị. Mặt trên được nhà sản xuất sơn mài bóng màu gỗ veneer trong khi toàn bộ những chỗ khác của đế được sơn đen khá ấn tượng. Hệ thống chân đế này được đặt trên chính ba chân đế bằng nhôm có thể tháo được, đảm bảo loại bỏ mọi rung chấn, đảm bảo cho thiết bị này hoạt động được tốt nhất.

Thiết kế phần mâm xoay (platter) là minh chứng điển hình cho quan điểm của công ty về phương pháp chống rung chấn áp dụng cho mâm đĩa than. Phần mâm xoay này dày 50mm, nặng 10kg và được làm bằng nhôm cao cấp. Để tăng quán tính cũng như khối lượng của mâm xoay, Acoustic Signature đã lắp các thỏi đồng hình trụ có tên là Silencer lên các lỗ được làm sẵn. Đối với Double X, có tổng cộng 8 thỏi đồng Silencer như vậy. giống như ở phiên bản Storm Mk2 cao cấp hơn. Nếu muốn màu mè hơn, người dùng có thể đặt phiên bản mạ vàng cho các thỏi đồng Silencer, nhưng giá thành sẽ cao hơn kha khá.

Bên cạnh đó, trục bearing chính của mâm đĩa than cũng là do chính Acoustic Signature tự thiết kế ra. Trục bearing được làm từ một một loại vật liệu tên là Tidorfolon và chúng xuất hiện ở trên tất cả các sản phẩm của Acoustic Signature. Tidorfolon thực chất là hợp kim vanadium kết hợp cùng Teflon và Titanium. Vật liệu này tương đối mềm, thế nhưng khả năng chống chịu mài mòn lại cực kỳ tốt. Tidorfolon được dùng để làm đế trục xoay, với một viên bi kim loại ở một đầu trục được gắn vào một ống trục thép để có thể xoay chuyển dễ dàng. Trục bearing được làm bằng đồng nung kết, có thể tự bôi trơn được, do đó người dùng không cần phải lo quá nhiều đến việc bảo dưỡng cho trục. Các chi tiết của mâm đĩa than được chế tác tốt nên đảm bảo độ chính xác cũng như độ bền rất cao, có thể hoạt động bền bỉ đến hơn 10 năm mà không sợ hỏng hóc.

Model Double X sở hữu thiết kế kiểu cổ điển, với motor bất đối xứng sử dụng điện một chiều được đặt cố định bên trong thân máy. Nhà sản xuất đã khéo léo tách rời nó ra khỏi mâm xoay và tay cơ. Đi cùng với motor này là mạch Alpha điều khiển với chức năng điều chỉnh tốc độ xoay. Trên mặt máy có hai nút, một nút là để chuyển chế độ hoạt động trong khi nút còn lại là để điều chỉnh giữa hai mức tốc độ 33 1/3 và 45 vòng / phút.

Đầu đĩa than Double X sẽ là một sản phẩm cao cấp dễ tiếp cận với nhiều đối tượng khách hàng hơn so với những mâm đĩa than trước đây của Acoustic Signature. Mức giá bán ra lại rất phải chăng nên đây chính là mẫu đầu than mà người chơi âm thanh nên bổ sung vào hệ thống âm thanh tại gia.

Nguồn:whathifi.vn/Mộc Yên

Có thể nói, “thú chơi” đĩa than ở Việt Nam đã trải qua nhiều thăng trầm từ những ngày đầu phát triển thịnh vượng; thậm chí “từ chỗ vô giá thành ra… vô giá trị”. Tuy vậy, dẫu trong thời kì suy thoái khi nhạc số, nhạc digital lên ngôi, thì ở đâu đó trên mảnh đất hình chữ S này, vẫn có những người lựa chọn đắm mình trong âm thanh xưa cũ của đĩa than. Họ chưa từng biến mất, mà như những “ẩn sĩ” âm thầm gìn giữ và bảo tồn thú vui từng được cho là “lỗi thời” này, như thể họ biết rằng, “thú chơi” đĩa than, một lần nữa sẽ quay trở lại.

NẶNG LÒNG VỚI CHẤT ÂM:

Nhớ lại thời thập niên 70 của thế kỉ trước, khi đĩa than bắt đầu bước vào sự thoái trào với sự ra đời của băng cassette, băng cối, rồi đến thập niên 90 là sự bùng nổ của thời đại “Digital” với đĩa CD, DVD…. thì còn có người vẫn lựa chọn đĩa than làm thú vui tao nhã. Mọi người chơi đĩa than, phần vì lưu giữ kỉ niệm, phần vì hoài cổ… nhưng phần lớn là do chất âm mà đĩa than mang lại. Âm nhạc của đĩa than rất “mộc”, từ tiếng hát của ca sĩ đến âm thanh của nhạc cụ đều có chiều sâu và đầy nhạc tính. Họa sĩ Lê Thiết Cương từng phát biểu rằng “Nghe đĩa than vẫn là hay nhất. Âm thanh của đĩa than có những nét đặc trưng riêng khác biệt với kỹ thuật số”. Thật vậy, tiếng đĩa than rất “mộc”, dễ nghe, dễ nghiện, ai đã mở lòng với đĩa than thì sẽ khó mà bỏ được.

ĐĨA THAN – THÚ VUI “HẾT THỜI” HAY “ĐỂ ĐỜI”?

Chơi đĩa than cũng như là uống một li cà phê phin vậy, cứ phải từ từ, chầm chậm, từng chút từng chút một mới thấy được hết cái tinh hoa của nó. Việc chuẩn bị, thao tác các bước để có thể nghe một bài nhạc hoàn chỉnh bằng đĩa than biến người nghe trở thành một nghệ nhân với sự chú tâm nhất định. Lấy đĩa ra khỏi bao, vệ sinh đĩa, kiểm tra mâm, cân kim, chỉnh tạ… tất cả những công việc kể trên như một “nghi lễ” vậy, dần dần đưa người nghe nhạc vào một không gian hoài cổ, đến khi bản nhạc cất lên thì họ hoàn toàn đắm chìm vào đó. Theo thời gian, đam mê đĩa than không chỉ dừng lại ở những bậc cha chú, mà còn lan truyền xuống cả thế hệ trẻ. Họ có thể vấp phải một chút lạ lẫm, nhưng không hề quay lưng lại với đĩa than, mà vẫn đang phát triển một cách âm thầm nhưng mạnh mẽ.

Bên cạnh đó, sưu tập đĩa than cũng là một phần trong thú chơi xưa cũ này. Cái không khí “lùng sục”, truy tìm những chiếc đĩa than cũ, những bản nhạc hoài niệm là một nguồn động lực cho những người chơi đĩa than. Có những chiếc đĩa than đã không còn sử dụng được, nhưng vỏ đĩa bên ngoài lại là một tác phẩm nghệ thuật đắc giá, có khi cả những vỏ đĩa được vẻ bằng tay một cách chi tiết và tỉ mỉ, tô điểm thêm một chút quyến rũ cho thú vui sưu tập này.

RÀO CẢN “HI-END” LIỆU CÓ CÒN TỒN TẠI?

Chơi đĩa than ngày nay đã không còn là rào cản về kinh tế, mà trở nên dễ dàng hơn nhiều khi các thương hiệu nổi danh về analog như Pro-Ject, Sumiko, Ortofon, hay Brinkmann,…đã dần mang đến các sản phẩm ở nhiều phân khúc khác nhau từ nhập môn đến cao cấp.

Nguồn cung đĩa than cũng đa dạng hơn, và thị trường đĩa than hiện nay đã sôi động hơn rất nhiều so với 5 – 10 năm về trước, Một chiếc đĩa than phổ thông hiện nay có thể có giá dao động từ 30 – 40$, với những bản ghi âm đặc biệt thì giá có thể cao hơn tùy vào chất lượng và độ hiếm. Ngoài ra, đĩa than của Việt Nam cũng đã có nhiều hơn; đã có khá nhiều ca sĩ, nghệ sĩ Việt Nam quan tâm và tham gia vào các dự án sản xuất đĩa than như Lệ Quyên, Quang Dũng, Mỹ Tâm…  Có thể nói thị trường đĩa than trong những năm tới rất đáng hứa hẹn.

Vậy đấy, thú chơi đĩa than không chỉ là việc thưởng thức âm thanh, mà còn chứa đựng cả những giá trị nhân văn sâu sắc; không chỉ là hoài cổ, mà còn là những khoảng lặng giữa nhịp sống sôi động và hối hả; không chỉ là một thú vui, mà còn là niềm đam mê, là tâm tư của những người đã lỡ “yêu” chiếc đĩa than mộc mạc này.

Nguồn: Đông Thành – Hòa Phúc 

Trong album thứ 6 lần này, DALI đã mời ba nghệ sĩ Đan Mạch là Lennart Ginman, Thomas Blachman và Carsten Dahl cho một bản thu âm độc quyền trong đó Lennart chơi bass, Thomas chơi trống và Carsten đánh piano. Trong album “The Velvet Blues”, nhóm tam tấu GinmanBlachmanDahl chơi các bản jazz của các nghệ sĩ nổi tiếng như Cole Porter, Miles Davis… cùng các sáng tác của riêng họ. Album đã được thu âm và phối khí bởi Thomas Vang ngay tại Copenhagen Village Studios.

Về phần mastering và cắt rãnh đĩa vinyl cũng như master các file số và CD, tất cả đều được thực hiện bởi Björn Engelman tại studio The Cuttingroom Mastering ở Stockholm. Tất cả 13 bài trong CD và 11 bài được chọn để phát hành đĩa vinyl 180g LP đều hướng đến việc mang lại trải nghiệm âm thanh tự nhiên, chất lượng cao. Và đặc biệt, tương tự như 5 album DALI đã từng phát hành trước đây, The Velvet Blues sẽ giúp audiophiles có thể test so sánh tham chiếu các đặc tính âm thanh, hiệu quả trình diễn giữa các thiết bị cũng như tối ưu set-up vị trí.

Đĩa than The Velvet Blues được master và cắt tại studio The Cuttingroom Mastering ở Stockholm

Danh sách 13 bài hát trong ablum DALI The Velvet Blues

1.         NIGHT AND DAY(Cole Porter)

2.         THE BLUES PACE (GinmanBlachmanDahl)

3.         SOMEWHERE OVER THE RAINBOW (Harold Arlen/Yip Harburg)

4.         INTO THE RAIN (GinmanBlachmanDahl)

5.         BLUE IN GREEN (Miles Davis)

6.         ALL THE THINGS YOU ARE (Jerome Kern/Oscar Hammerstein)

7.         THE BEAT (GinmanBlachmanDahl)

8.         SOMEDAY MY PRINCE WILL COME (Frank Churchill/Larry Morey)

9.         AS WE SPEAK (GinmanBlachmanDahl)

10.       THE BLUE MAGIC (GinmanBlachmanDahl)

11.       FREDDIE FREELOADER (Miles Davis)

12.       WHEN YOU WISH UPON A STAR (Leigh Harline/Ned Washington)

13.       SOMEWHERE OVER THE RAINBOW (Session)

Nguồn: Nghe Nhìn Việt Nam/ Y Phương

Đôi nét về DS Audio

DS Audio là công ty con của DSC Digital Stream Corporation (DSC), một trong những nhà sản xuất tiên phong trong kỹ thuật chế tạo và nghiên cứu quang học laser. Giám đốc điều hành hiện tại của DS Audio là Tetsuaki Aoyagi, anh còn khá trẻ nhưng rất đam mê audio, đặc biệt là chất âm analog. Tetsuaki mong muốn phát minh lại kim quang bằng cách đảo ngược kỹ thuật đã từng phát triển trước đây, nhằm thay thế các lỗ hổng của chúng bằng các giải pháp thiết kế xuất sắc, toàn diện hơn.

Kim quang đầu bảng Master1 của DS Audio có giá 575 triệu đồng

Do hoạt động của kim MM và MC truyền thống bị ảnh hưởng từ định luật cảm ứng Faraday, một lực ma sát sẽ được tạo ra (một dòng điện có từ trường đối lập – định luật Lenz) làm giảm hiệu quả các chuyển động nhanh, ảnh hưởng đến khả năng “sao chép” chính xác tín hiệu gốc từ rãnh đĩa vinyl. Ngoài ra, thiết kế kim truyền thống còn có hạn chế về việc phải cân bằng triệt để giữa biên độ rung động đầu kim ở tần số thấp và tần số cao.

Công nghệ kim quang hoạt động như thế nào?

Cơ bản nguyên tắc hoạt động của kim quang là sử dụng một đèn LED nhẹ và không thay đổi độ sáng (theo thời gian) có đầu ra liên tục được đọc bởi bộ tách sóng quang. Một tấm chắn sáng (screen) được gắn vào ống cantilever và nhô ra giữa nguồn sáng và bộ tách sóng quang, nó sẽ điều biến cường độ ánh sáng tương ứng với nội dung của rãnh đĩa than, từ đó tạo ra tín hiệu tỷ lệ với biên độ chuyển động của stylus. Tín hiệu từ kim quang sẽ được dẫn đến một thiết bị gọi là Equalizer (khác với bộ điều chỉnh âm sắc), đóng vai trò như một phono preamp. Đầu ra của Equalizer này là tín hiệu line, cho phép kết nối trực tiếp với preamp hoặc ampli tích hợp.

Nguyên tắc hoạt động của kim quang

Có cùng nguyên lí hoạt động, những dòng kim quang DS Audio khác nhau ở thiết kế body (thân) cartridge, ống cantilever và đầu stylus. Cụ thể ở DS-E1, dòng kim cơ bản nhất của DS Audio có ống cantilever bằng nhôm với đầu stylus mài kiểu elliptical. Phần thân body của kim được làm từ nhôm khối với thiết kế tối ưu về rung chấn và hiệu quả hoạt động quang học. Thiết bị Equalizer DS-E1 có kích thước nhỏ và cấu tạo đơn giản hơn nhiều so với Equalizer của các model cao cấp như DS-002, DS-W2, DS-Master1. Hãng đã tối ưu thiết kế mạch, giảm thiểu các linh kiện ở mức ít ảnh hưởng nhất đến chất lượng trình diễn. Đầu Equalizer DS-E1 này chỉ hỗ trợ output duy nhất qua kết nối RCA.

Set-up cần cân VTA và VTF thật chuẩn

Bộ kim quang DS Audio DS-E1 và đầu Equalizer được đóng gói trong hai hộp giấy riêng biệt. Chưa vội lắp kim, chúng tôi mở nắp xem qua cấu tạo của đầu . Bên trong thiết bị này sử dụng biến thế nguồn C-Core, kết hợp mạch lọc ổn áp và hệ thống tụ nguồn khá lớn có tổng cộng 54.000uF. Mặt sau của Equalize gồm cổng input kết nối với dây tonearm và output trực tiếp dẫn tín hiệu đến preamp hoặc ampli tích hợp mà không cần trang bị thêm step-up hay phono box. Ngoài ra, còn có một công tắc gạt chọn chế độ Output 1 và Output 2. Đây chính là nút gạt chọn cắt lọc tần số trầm. Ở mode Ouput1, đầu equaliser sẽ cắt tần từ tần số 30Hz với độ dốc 6dB, Output 2 sẽ có bộ lọc tần số thấp tương đương trị số bộ lọc tiêu chuẩn RIAA truyền thống.

Đầu Equalizer DS Audio DS-E1

Các thiết kế kim quang của DS Audio có chung một đặc điểm là phần “bụng” của thân kim rất thấp nên khi set-up cần lưu ý cân chỉnh góc VTA thật chính xác. Ngoài ra, do sử dụng công nghệ quang học nên yếu tố lực tì kim cũng  đòi hỏi khắt khe hơn. Mặc dù thông số lực tì VTF của DS Audio DS-E1 cho phép trong phạm vi từ 1,6 đến 1,8 gram và khuyến nghị ở mức 1,7 gram, nhưng chỉ cần lệch ra ngoài phạm vi 1,7 gram, hiệu quả trình diễn kim DS-E1 sẽ giảm đáng kể. Nên với kim quang, không có chuyện cân VTF theo kiểu thêm bớt để tạo “mùi” âm theo gout riêng, chúng ta cần cân chính xác nhất với mức khuyến nghị. Tương tự với chỉnh góc VTA, chỉ cần lệch nhẹ là bạn sẽ thấy ngay không gian sân khấu ảnh bị hưởng rất nặng.

Trải nghiệm trình diễn

Lần đầu tiên chúng tôi trải nghiệm âm thanh của công nghệ kim quang là với cartridge DS Audio DS-W2 (285 triệu đồng). DS-W2 thể hiện sự xuất sắc trong việc biểu đạt tốc độ cực cao, phân biệt được các vùng không gian bản ghi âm và hoàn toàn trung thành với âm sắc của giọng hát/nhạc với ưu điểm nền âm rất tĩnh.

Với kim DS Audio DS-E1, chúng tôi set-up cartridge này với mâm than Bergmann Sindre, ampli Gryphon Diablo 300 và đôi loa Piega Coax 711. Dù có khoảng cách gần 5 lần về giá trị nhưng DS-E1 vẫn tái tạo được màu âm rất quen thuộc, mang những đặc trưng mà chúng tôi từng được trải nghiệm với cartridge DS-W2. Nền âm tĩnh kết hợp với sân khấu có hiệu ứng holographic là ấn tượng rõ nét ngay từ những bản thử đầu tiên.

Một trong những ưu điểm của công nghệ kim quang nói chung đó là hạn chế được những tiếng nổ khó chịu khi nghe những đĩa vinyl cũ có rãnh bị trầy xước. Đầu Equalizer DS-E1 cho phép chọn hai mức cắt lọc dải trầm, với hệ thống thử nghiệm tại Test Lab Nghen Nhìn, chúng tôi chọn chế độ Output 2. Mode này tạo được độ tuyến tính 3 dải tốt hơn, âm trâm thoát, thả tốt nhưng giữ được lực nét.

LP Blue Mind (phiên bản Limited 45 vòng/180gram) của Anne Bisson gần như luôn được chúng tôi chọn nghe mỗi khi thử mâm, kim hoặc cần, bởi chất lượng thu âm của album này rất tốt và đa màu sắc. Chỉ cần một vài track cũng đủ để có thể đánh giá tổng quan màu âm và năng lực trình diễn của thiết bị. Nghe bản “hit” làm nên tên tuổi của Anne Bisson là September in Montreal, DS-E1 tái tạo hài âm với độ căng mọng của từng tiếng đàn piano, độ tơi ấn tượng của cympal. Khi ca sĩ cất giọng hát cũng là lúc tiếng bass xuất hiện, sân khấu trình diễn ngay lập tức được DS-E1 định hình, phân bổ và tạo độ nổi khối rất gần với không gian live.

Kim DS-E1 có khả năng biểu đạt chi tiết rất tốt, cụ thể là tiếng gõ cympal trong đoạn đầu của bản thu có tiếng rung rè cực nhỏ đã không bị lướt qua như một vài cartridge. Tuy nhiên, ưu điểm này cũng đôi khi làm cho người nghe cảm thấy có một chút gai nhẹ, thi thoảng xuất hiện ở một điểm nào đó trong những bản thu mà chúng ta thường nghe.

Chính vì một chút gai này mà chúng tôi tiếp tục kiểm chứng với album quen thuộc Nils Lofgren – Acoustic Live”(200 gram/ 45 vòng của Analog Production). DS-E1 hoàn toàn làm chủ được độ động, chi tiết rất tốt tuy nhiên vẫn có một chút gắt nhẹ nếu so với kim Ortofon A95. Nhưng dù ở đoạn kịch tính nhất, kim nhập môn của DS Audio vẫn xuất sắc thể hiện được bố cục sân khấu kể cả phân lớp theo chiều ngang và chiều cao. Nếu so với DS-W2, DS-E1 chỉ kém hơn về độ phân giải các lớp theo chiều sâu và độ tan, đã phân rã chung.

Với những ưu điểm nổi trội của kim quang DS-E1, rất xứng đáng để chúng tôi nghe một vài track trên đĩa vinyl được sản xuất giới hạn 3150 bản – The Gryphon – Power & Grace 1. Hai track Tiefe Wasser và Carmen Fantasy Op.25 với các nhạc cụ “khó chịu” như violin, cello, piano đều được DS-E1 tái tạo một cách trọn vẹn và hoàn toàn có âm sắc tự nhiên.

Ở mức giá 65 triệu và bạn không cần phải đầu tư thêm step-up hay phono preamp, DS Audio DS-E1 là một đối thủ có thể thách thức bất kỳ hệ thống kim/phono truyền thống cùng phân khúc giá. Đừng quan tâm quá nhiều đến công nghệ kim quang, hãy set-up kim DS-E1 với yêu cầu duy nhất là cân chuẩn VTA và VTF, bật album LP quen thuộc, chúng tôi chắc chắn rằng bạn sẽ có được những trải nghiệm của một sân khấu live và âm sắc thuần analog.

Thông số kỹ thuật

Kim quang DS-E1

– Lực tì kim: 1,6 – 1,8 gram (khuyến nghị 1,7 gram)
– Trọng luợng: 8,1 gram
– Body (thân kim): nhôm
– Cantilever: nhôm
– Đầu stylus: elliptical

Đầu Equalizer DS-E1

– Output: 500mV
– Đầu vào: RCA
– Đầu ra: RCA
– Kích thước: 200x70x160mm
– Trọng lượng: 1,4kg

Giá tham khảo: 65 triệu đồng (kèm Equalizer)

Nguồn: Nghe Nhìn Việt Nam/ Hoài Sa

Transrotor ZET 3 là thiết kế mâm than khó có đối thủ trong cùng tầm giá, sở hữu những đặc tính âm thanh được giới analog đánh giá cao, trong đó phải kể đến dải treble mượt, tự nhiên, trung âm dầy với độ tĩnh và độ động khó có đối thủ. Với hai nâng cấp bộ trục quay đệm từ TMD cùng tổ hợp motor đôi, ZET 3 đã không còn là ZET 3, chất lượng trình diễn của mâm than này được thay đổi cả về lượng lẫn chất. Sự khác biệt có thể so sánh như việc bạn thưởng thức âm thanh từ phòng trà lên hẳn cấp nhà hát tiêu chuẩn.

Transrotor Audio – Nhà sản xuất mâm đĩa than lâu đời nhất tại Đức
Thành lập cách nay hơn 40 năm, Transrotor là thương hiệu chế tạo mâm than có lịch sử lâu đời nhất tại Đức. Hãng tuân thủ nghiêm ngặt triết lý chế tác thủ công nhằm đảm bảo độ tinh xảo của sản phẩm cũng như tính chính xác về mặt cơ khí chế tạo. Kỹ sư, nhà sáng lập, Jochen Räke đã cùng với nhóm thiết kế của mình tạo nên một dải sản phẩm đáng ngưỡng mộ không chỉ bởi số lượng model, độ phủ của tầm giá mà phải kể đến sự đa dạng về thiết kế cũng như chất liệu giúp người dùng có thể chọn phối ghép phù hợp dù hệ thống có thiên về phong cách hiện đại hay hoài cổ. Về vật liệu, mâm Transrotor có hai loại acrylic và kim loại với thiết kế phần đế plinth đa dạng từ kiểu chassis vuông cổ điển 4 chân như Rossini, Leonardo, hay 3 chân như ZET 1, ZET 3, Crescendo cho đến các mẫu hiện đại, tinh gọn như Fat Bob, Dark Star và các mâm tham chiếu với ngoại hình ấn tượng: Tourbillon, Artus FMD, Metropolis Reference…

Các thiết kế của mâm than Transrotor là sự phối hợp hoàn hảo giữa cơ khí chính xác danh tiếng Đức và nghệ thuật chế tác thủ công như đánh bóng vật liệu bằng tay hay tinh chỉnh những khớp sandwich, ổ trục… để đạt độ liên kết mượt tối ưu. Về cơ cấu trục quay, Transrotor cung cấp các loại trục đơn giản nhất từ trục xoay cơ khí, trục quay đệm từ TMD cho đến các loại cao cấp như trục đệm từ cách ly FMD và đỉnh cao là cơ chế trục cách ly kết hợp với chống rung theo nguyên tắc con quay hồi chuyển. Tuy nhiên, chính ưu thế về chế tác thủ công đã giúp hãng mâm than hàng đầu của Đức có thể hoàn thiện những chi tiết nhỏ nhất cả về cơ khí chế tạo lẫn hình thức bên ngoài, tương tự như sự khác biệt giữa một chiếc siêu xe bản thương mại và một chiếc Koenigsegg được làm theo đơn đặt hàng.

Thành công lớn nhất của Jochen Räke chính là tạo được một hệ sinh thái sản phẩm cho phép nâng cấp với nhiều mức độ khác nhau. Mâm than của Transrotor là những thiết bị “sống” với khả năng biến hóa từ cấp tiêu chuẩn với kết cấu đơn giản nhất trở thành một thiết kế mâm tham chiếu.

Thiết kế, kỹ thuật và những nâng cấp

Transrotor ZET 3 là một trong những thiết kế thành công nhất của hãng và cũng là mẫu mâm than có khả năng nâng cấp với nhiều mức độ khác nhau. Ở bản tiêu chuẩn xuất xưởng, Transrotor ZET 3 sở hữu cấu trúc đế plinth dày 45mm được ghép sandwich từ hai lớp acrylic đen bóng và một tấm nhôm ở giữa. Tấm nhôm này có cạnh được mài hoàn thiện bằng tay giúp bề mặt kết cấu sandwich có được độ phẳng liền lạc, tinh xảo. Mặt đế plinth của ZET 3 có tiết diện hình chữa nhật khoét lõm ở 4 cạnh, chống rung bằng bộ 3 chân trụ cho phép hiệu chỉnh độ cao giúp cân bằng level tiện dụng mà không cần phải dùng thêm dụng cụ nào. Đối xứng với vị trí hai chân trụ trước là nơi lắp cần tay, người dùng có thể trang bị cùng lúc 2 tonearm, hoặc gắn một tonearm cùng với phụ kiện chổi quét mặt đĩa.

Transrotor ZET 3 sử dụng cơ chế truyền động bằng dây belt, mâm quay platter được chế tạo từ nhôm khối dày 70mm, nặng 12kg đánh bóng bề mặt và hoàn thiện bằng tay. Platter được hãng khoét rỗng ở lồng trong, thiết kế đặc biệt này giúp toàn bộ mâm quay khi tiếp xúc với cột trục quay truyền động sẽ có trọng tâm thấp nhất. Trọng tâm thấp kết hợp với phần lồng giữa được khoét rộng, ôm toàn bộ trục cùng các rãnh tròn đồng tâm là một tổ hợp kỹ thuật giúp mâm quay có độ ổn định cao, lực li tâm cũng được giảm tối ưu. Bề mặt của mâm quay này còn phủ một lớp nhựa vinyl cho phép giữ mặt đĩa tiếp xúc tốt hơn.

Mâm quay ZET 3 chúng tôi trải nghiệm được nâng cấp về motor và cơ cấu trục quay đệm từ. Việc thay đổi cơ cấu truyền động từ motor đơn sang motor đôi đối xứng kết hợp thêm bộ trục quay đệm từ TMD, đối với ZET 3, đây không còn đơn thuần là những nâng cấp mang tính tối ưu mà thực chất, công nghệ cốt lõi đã được thay đổi toàn diện. Trong đó, bộ trục quay TMD – Transrotor Magnetic Drive – là nâng cấp công nghệ mang tính bản lề. Thay vì kéo trực tiếp bằng dây belt, công nghệ này sẽ giảm lực ma sát bằng cách truyền động lực gián tiếp từ dây cua-roa đến đáy trục, phần đáy sẽ kéo theo chassis phụ bằng một ổ gồm nhiều thỏi nam châm.

Nâng cấp từ motor đơn sang cấu trúc motor đôi đối xứng giúp hạn chế đáng kể các nhiễu rung trong quá trình tác động lực lên mâm quay (thông qua ổ trục). Nếu như motor đơn sẽ tạo nên một monent kéo thiên về một phía dù rất nhỏ nhưng cũng ít nhiều gây tác động nhiễu lên mặt đĩa nhất là ở biên tiếp tuyến. Khi nâng cấp hai motor đối xứng, các moment lực này sẽ được triệt tiêu cân bằng, ngoài ra ứng dụng motor đôi cũng mang lại tiện ích khởi động cũng như chuyển đổi tốc độ 33 / 45 vòng nhanh hơn. Sử dụng motor đôi, Transrotor ZET 3 cần trang bị bộ điều tốc rời Konstant M2 Reference với hai đường DC output và tất nhiên thiết bị này cũng được thiết kế với phần nguồn sạch hơn cũng như khả năng điều tốc chuẩn hơn.

Chất lượng trình diễn

Transrotor ZET 3 được chúng tôi lắp cần tay SME V12, kim Ortofon A95 phối ghép với hệ thống gồm step-up Air Tight ATH-3, ampli Gryphon Diablo 300 (có gắn mạch phono), loa Franco Serblin Ktema và dây dẫn Nordost Frey 2. Với đặc tính âm thanh mộc, thiên ấm nhưng vẫn đảo bảo đủ chi tiết là ưu điểm giúp Transrotor ZET 1 và ZET 3 vượt mặt các đối thủ cùng tầm giá. So với ZET 1, mâm ZET 3 có được độ ổn định cao hơn về nền âm và nhiễu tạp âm, nhiễu ồn (trục quay) cũng giảm đi đáng kể nhờ những tối ưu về rung động cợ học trong quá trình vận hành.

Franco Serblin Ktema

Việc nâng cấp bộ motor đôi cho ZET 3 mang lại hiệu quả đáng kể và dễ dàng nhận thấy chỉ với một bản thử. Nghe Tea For Two trong album A Whisper of Love (của Ayako Hosokawa), hiệu quả trình diễn khi được nâng cấp lên 2 motor có sự khác biệt lớn. Đặc biệt, chi tiết dải cao với tiếng cympal trở nên tơi và “ngọt” hơn, trong khi những nốt piano được thả một cách nhẹ nhàng và dàn trải hơn nhiều. Bản nhạc được chơi một cách thư thái hơn, trong đó hiệu quả vocal được xem là đáng giá nhất. Giọng của Ayako Hosokawa thường ở một vài nốt cao trong vẫn gây cảm giác khó chịu nhất là khi volume đặt ở mức cao hơn trung bình sẽ càng nhận thấy rõ điểm này, tuy nhiên, ZET 3 được kéo bởi motor đôi đã giúp hạn chế hiện tượng này, vocal của ca sĩ tròn, nở rộng, giảm chói đáng kể.

Khi thay ổ trục TMD, có thể nói chúng ta đã đổi cả “trái tim” của mâm than ZET 3, về mặt công nghệ, bộ trục đệm từ này sẽ loại các nhiễu truyền động từ dây cua-roa cũng như hạn chế các rung chấn tác động từ bên ngoài lên platter. Và quả thật như vậy, với những thay đổi cả về “giọng”, độ chi tiết, sân khấu thì ZET 3 TMD đã không còn là ZET 3 nữa, nó hoàn toàn là một mâm đĩa than mới với đẳng cấp trình diễn cao hơn hẳn. Trải nghiệm track Comme un Tango trong album Conversations / Anne Bisson & Belanger, ổ trục TMD mang lại một sân khấu vững vàng hơn rất nhiều, nền sân khấu tối làm nổi rõ tiếng contrass bass căng với rất nhiều chi tiết rung dây. Âm dây đàn harp và tiếng cello đều tìm được vị trí chuẩn trong tổng thể sân khấu. Cả hai nhạc cụ này thể hiện được độ ngọt với hài âm tự nhiên, nhất là tiếng đàn harp có độ vang mộc hơn hẳn so với kiểu âm mềm nhưng hơi cụt tiếng của bộ trục cơ khí.

Nghe bản Piano Sonata số 8 cung Đô thứ, Op. 13, thường được gọi là Sonata Pathetique (Bi tráng) của Beethoven, track được trích trong LP Manger Reference mới thấy được ưu thế vượt trội của công nghệ TMD. Tiếng piano có độ chuyển và nhất là âm thùng có tốc độ và hài âm được tối ưu đáng nể. Các đầu búa cũng được tái tạo rõ, đồng thời những nốt trầm lúc này mới thực sự được đôi Franco Serblin Ktema khai thác với độ sâu, bass xuống thấp, lan tỏa một cách uy lực và sống động.

Mặc dù không tạo được những lớp không gian có chiều sâu không đáy như hai mâm than mà chúng tôi từng trải nghiệm là TechDAS Air Force 2 hay Bergmann Audio Sleipner, nhưng Transrotror ZET 3 với nâng cấp motor đôi và bộ trục đệm từ TMD hoàn toàn tạo được một sân khấu 3D phân lớp, có hiệu ứng âm hình thoát khỏi tường sau khi chơi bản Dance Of The Tumblers nổi tiếng. Hai tiêu chí mà chúng tôi luôn đặt ra khi nghe track này đó chính là dải cao phải hội đủ chi tiết nhưng cần đảm bảo đủ độ ngân vang cùng với tính dynamic ở đoạn cao trào đều được mâm than Transrotor vượt qua một cách ấn tượng.

Kết luận
Như “hổ thêm cánh”, Transrotor ZET 3 với nâng cấp bộ motor đôi và trục đệm từ TMD được chúng tôi đánh giá là những trang bị sáng giá để biến một thiết kế turntable tầm trung lên đẳng cấp của mâm than cận tham chiếu.

THÔNG SỐ KỸ THUẬT
Chassis: Sandwich (acrylic-nhôm-acrylic)
Platter: nhôm 70mm/2kg
Trục quay: cơ khí (nâng cấp đệm từ TMD)
Truyền động: cua-roa, motor DC (nâng cấp motor đôi)
Kích thước: 450x400x230mm
Trọng lượng: 34kg
Giá tham khảo 250 triệu (Nâng cấp motor đôi, điều tốc Konstant M2 + đệm từ TMD)

Nguồn: Nghe Nhìn Việt Nam/ Hoài Sa 

Xuất hiện lần đầu trên thị trường cách đây từ rất lâu, trải qua nhiều giai đoạn phát triển, những chiếc đầu đĩa than giờ đây sở hữu cho mình những diện mạo hoàn toàn mới. Dĩ nhiên khả năng tái tạo âm thanh của chúng cũng ngày càng tuyệt vời hơn. Âm thanh không chỉ tinh tế, tách bạch giữa các dải âm mà trường âm cũng trở nên rộng mở hơn cả về chiều sâu lẫn bề rộng. Vì thế không lấy gì làm lạ khi bất kỳ audiophile cũng muốn trang bị thêm cho hệ thống nghe nhạc của mình một chiếc đầu đĩa than. Tất cả nhằm tăng cường sự đa dạng về mặt nguồn phát nhạc.

Tuy nhiên, để trải nghiệm nghe nhạc qua đầu đĩa than trở nên tốt hơn thì đầu đĩa than tốt là chưa đủ. Người dùng còn phải thường xuyên chăm sóc và nâng cấp cho đứa con cưng của mình. Ví dụ như: Vệ sinh đĩa than trước và sau khi sử dụng, thành thạo khả năng cân chỉnh cartridge, bổ sung thêm phono pre ampli vào hệ thống khuếch đại, … Và một công việc quan trọng không kém đó là trang bị thêm cho đầu đĩa than những phụ kiện hỗ trợ.

Nhỏ nhưng có tác dụng vô cùng lớn đó chính là phụ kiện chặn đĩa than. Đây sẽ là thứ giúp cho chiếc đĩa than của bạn được ổn định và bám chắc chắn vào mâm xoay trên đầu đĩa than. Hiện trên thị trường có rất nhiều mẫu chặn đĩa than khác nhau nhưng được ưa chuộng sử dụng và nhiều chuyên gia khuyên dùng nhất là chặn đĩa than Lucxar.

Với tác dụng ổn định cho đĩa than, ép đĩa xuống mâm đĩa than, chặn đĩa than Lucxar sẽ giúp cho mũi kim tiếp xúc thẳng góc với đường rãnh trên đĩa than, giảm thiểu tối đa hiện tượng nhiễu rung. Từ đó việc trích xuất tín hiệu âm thanh trên đĩa than trở nên chuẩn xác, chi tiết hơn. Hiệu suất hoạt động trong quá trình đọc đĩa than vì thế mà dạtđến mức tối đa.

Thay vì có dạng hình tròn như nhiều cục chặn khác, chặn đĩa than Lucxar có kiểu dáng vô cùng độc đáo và được làm bằng chất liệu nhôm cao cấp. Nhờ vậy mà khi đặt cục chặn lên, chiếc đầu đĩa than của bạn sẽ trở nên sang trọng và hiend hơn. Kiểu dáng gọn gàng, cùng trọng lượng không quá lớn, cục chặn đĩa than sẽ không tạo ra áp lực cho phần động cơ xoay của đầu đĩa than. Với ba lựa chọn về màu sắc là niken bóng, niken đen bóng và vàng, chặn đĩa than Lucxar dễ dàng tương thích với mọi đầu đĩa than.

Khi sử dụng, chặn đĩa than Lucxar sẽ tạo nên sự cân bằng hoàn hảo. Nhờ vậy mà âm thanh stereo sẽ trở nên chân thật, tự nhiên và thanh sạch hơn. Các nốt nhạc khi cất lên dường như được gột sạch mọi nhiễu âm. Các dải âm hòa quyện lại với nhau một cách hài hòa và đồng đều hơn. Đặc biệt khi nghe nhạc hòa tấu, nhạc độc tấu, từng thanh âm trở nên vang hơn, ngân hơn, rung hơn và không hề có một chút tạp âm. Nếu bạn đã và đang sở hữu một chiếc đầu đĩa than, thì việc đầu tư một cục chặn đĩa than Lucxar là cần thiết. Chắc chắn nó sẽ giúp trải nghiệm nghe nhạc của bạn trở nên tuyệt vời hơn.

Nguồn: Loacaocap.com

Đây là một nhận định hoàn toàn sai lầm, đặc biệt là với thú chơi nghe nhạc qua mâm đĩa than. Ít ai biết rằng, đĩa than nếu không được bảo quản tốt sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nhạc. Nói cách khác, nếu đĩa than bị cong vênh hay chỉ đơn giản là bị bám bụi sẽ khiến cho âm thanh bị mất đi tính trung thực, rõ ràng. Các hạt bụi bám trên rãnh của đĩa than sẽ tăng độ ma sát với kim đĩa than và tạo nên tiếng nổ lộp bộp. Đây cũng chính là nguyên nhân khiến cho chất âm bị suy giảm đi đáng kể. Thậm chí nó còn khiến cho đầu kim của kim đĩa than nhanh bị hao mòn.

Vì thế mà các chuyên gia về âm thanh khuyên người dùng nên lau sạch đĩa than trước và sau khi sử dụng. Là thương hiệu sản xuất mâm đĩa than hi-end hàng đầu tại Châu Âu, Lucxar còn trình làng ra thị trường các phụ kiện dành riêng cho đĩa than và mâm đĩa than. Bán chạy nhất trong số này là chiếc chổi đĩa than Lucxar với thiết kế đậm chất hi-end.

Chổi đĩa than Lucxar sở hữu thiết kế vô cùng độc và lạ

Không giống như các mẫu chổi đĩa than đến từ thương hiệu Clear Audio hay AudioQuest, chổi đĩa than Lucxar được thiết kế trông giống như một chiếc tay cần cho mâm đĩa than. Vì vậy mà thay vì phải dùng tay cầm chổi để vệ sinh đĩa than, người dùng chỉ cần đặt chổi đĩa than Lucxar bên cạnh mâm đĩa than. Sau đó di chuyển đầu cọ lên bề mặt đĩa than. Trong quá trình chạy đĩa, đầu cọ này sẽ liên tục làm sạch bề mặt của đĩa than. Nhờ vậy mà chất lượng âm thanh sẽ không bị suy giảm trong quá trình chạy đĩa. Việc làm sạch bề mặt đĩa trước khi cartridge đi qua góp phần điều tiết áp suất một cách hiệu quả hơn. Thậm chí người dùng không cần phải vệ sinh đĩa sau khi chạy đĩa. Thật tiện lợi phải không nào!

Với 3 tùy chọn về màu sắc là niken đen bóng, niken bóng và vàng, người dùng có thể dễ dàng lựa chọn một chiếc chổi đĩa than Lucxar phù hợp với mâm đĩa than của mình. Ngoài trừ phần đầu cọ, các phần còn lại của chổi đĩa than Lucxar đều được làm bằng chất liệu nhôm có độ bền cao cùng trọng lượng rất nhẹ. Phần chân đế của chổi chắc chắn giúp nó đứng vững trên mọi mặt phẳng và không hề bị ảnh hưởng bởi rung chấn. Ấn tượng nhất là phần thân thuôn dài và trông rất mảnh nhưng lại có độ bền bỉ cao.

Khi chiếc chổi đĩa than này được đặt trên mâm đĩa than, thiết bị trở nên sang trọng, bắt mắt và cuốn hút hơn rất nhiều. Nó giúp nâng tầm hiend cho mâm đĩa than của bạn. Qua trải nghiệm thực tế, chổi đĩa than Lucxar có đóng góp không hề nhỏ trong những màn trình diễn âm thanh trung thực và tinh tế.

Nguồn: loacaocap.com

Bụi không phải là thứ duy nhất làm bẩn đầu kim đĩa than. Ma sát giữa đầu kim và rãnh đĩa sinh ra nhiệt, đủ để làm nóng chảy phần vinyl ở vách rãnh đĩa. Phần vinyl bị chảy ra này sẽ dính vào đầu kim và gây ra những hậu quả rõ rệt. Hầu hết dung dịch lau đầu kim hiện nay không thể loại hết được lớp vinyl này. Tuy nhiên có một cách cực kỳ đơn giản có thể loại bỏ được những vụn vinyl bám chắc nhất khỏi đầu kim. Trước hết, dùng khăn giấy lót đầu kim lại, sau đó cạo vùng cọ xát của đầu kim theo hướng từ trước ra sau (cùng hướng với chuyển động của đầu kim khi đĩa than di chuyển). Việc này sẽ giúp cạo sạch lớp vinyl ở đầu mũi kim. Tuy nhiên, khi làm điều này người dùng cần phải thật cẩn thận, tránh làm gãy cantilever khỏi cartridge.

Những kim đĩa than loại moving coil sẽ sử dụng cuộn dây để bắt tín hiệu. Lâu ngày cuộn dây này cũng sẽ bị nhiễm từ do chúng bị đẩy lên qua gần với cục nam châm gắn cố định trên kim, làm mất đi độ trung thực vốn có. Giải pháp cho vấn đề này là khử từ cho kim đĩa than bằng một thiết bị chạy bằng pin kết nối với tonearm thông qua dây RCA. Một vài tầng phono cũng được thiết kế với mạch khử từ tích hợp. Người dùng chỉ cần ấn một nút ở mặt trước là kim sẽ được khử từ. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng cartridge loại moving magnet không cần khử từ, thậm chí có thể bị hỏng nếu người dùng cố khử từ cho chúng.

Trong quá trình sử dụng đĩa than, người dùng thỉnh thoảng cần làm sạch sâu cho đĩa với chổi chuyên dụng và dung dịch làm sạch, hoặc sử dụng máy làm sạch đĩa than. Nếu không muốn máy hút chân không vốn quá đắt đỏ tốn kém, chổi và dung dịch chuyên dụng sẽ là những lựa chọn tốt. Cách thực hiện rất đơn giản, bôi dung dịch lên, chùi đĩa than, sau đó rửa sạch rồi hong khô. Phương pháp tốt hơn tất nhiên vẫn là dùng máy rửa chân không. Sau khi đặt đĩa than lên mâm xoay của máy, người dùng sẽ bôi dung dịch lên đĩa rồi chạy máy. Đầu tiên máy sẽ dùng chổi để làm bong bụi bẩn bám trên rãnh khi quay đĩa, sau đó chuyển sang tay hút chân không để hút hết các bụi bẩn này (người dùng cũng cần thường xuyên làm sạch chổi của máy vệ sinh bằng một cái chổi khác và dung dịch làm sạch.) Bên cạnh đó, việc giữ sạch cho máy cũng rất quan trọng, vì nếu bị bẩn thì khi làm sạch một mặt rồi chuyển sang mặt bên kia, mặt vừa làm sạch sẽ lại tiếp xúc với bụi bẩn. Chú ý rằng không nên dùng tấm lót nỉ cho máy vệ sinh, bởi chúng có thể nhiễm từ khi chà xát và dễ tích bụi bẩn, rất khó để làm sạch.

Nếu dùng máy vệ sinh chân không để làm sạch đĩa, kết quả sẽ rất tuyệt vời. Đĩa thu giờ sẽ chạy yên tĩnh hơn và với âm nền tối hơn. Ngay cả những đĩa mới cũng sẽ chơi tốt hơn nếu được vệ sinh thường xuyên, bởi đĩa mới không chỉ dính bụi từ nhà máy ép mà chúng còn bị phủ một loại hóa chất để có thể dễ tháo ra khỏi khuôn ép hơn.

Biện pháp tiếp theo cũng là biện pháp tốt nhất, đó là dùng máy làm sạch siêu âm. Các thiết bị này dùng sóng siêu âm thay vì tác động vật lý để làm bong, tróc bụi bẩn từ rãnh đĩa. Công nghệ làm sạch bằng siêu âm thường được áp dụng để vệ sinh các thiết bị điện tử, kim cương và đồ dùng y tế, và nó chắc chắn hiệu quả hơn làm sạch bằng chổi quét vì trong rãnh đĩa có những hạt bụi nhỏ li ti, nhỏ đến mức những sợi chổi mịn nhất cũng lớn hơn chúng khá nhiều. Kết quả là chổi không thể quét sạch được những hạt bụi đó. Sóng âm tạo ra từ siêu âm không gặp phải những hạn chế đó, do vậy nó có thể làm sạch bụi bẩn ở bất cứ vị trí nào, với bất cứ kích thước nào trên rãnh đĩa.

Trên thực tế, máy làm sạch bằng siêu âm còn được lắp thêm bồn nước để ngâm một phần đĩa than vào. Trong quá trình chạy máy, đĩa trong bồn sẽ được quay từ từ. Không như hầu hết các máy vệ sử dụng chất tẩy hoặc dung dịch đặc dụng, giải pháp của máy rửa siêu âm chỉ là sử dụng nước cất mà thôi. Một vài máy rửa siêu âm còn có một chai dung dịch nhỏ, cho phép người dùng đổ thêm nước cất để giảm áp lực bề mặt nước, từ đó tăng hiệu quả của việc vệ sinh.

Sau khi đĩa quay trong bồn rửa được ba phút, bồn sẽ tháo nước và máy thổi bắt đầu hoạt động để làm khô đĩa. Toàn bộ quá trình này thực hiện tự động, và mỗi đĩa than chỉ cần 5 phút để làm sạch. Với những máy rửa chân không giá rẻ, người dùng sẽ tự nhấc đĩa ra khỏi bồn rửa rồi để khô. Một vài máy có bồn rửa cỡ lớn, có thể rửa tới 6 đĩa cùng một lúc.

Nguồn: tapchihifi.com/Nguyễn Hào

Chất lượng âm thanh của hệ thống đĩa than bị ảnh hưởng khá nhiều bởi cách mà người sử dụng chăm sóc, vệ sinh cho đĩa than. Rất nhiều tạp âm trong quá trình chơi (các tiếng tạch, bụp, nhảy âm) là hậu quả của việc chăm sóc đĩa than không đúng cách. Thế nhưng cũng có những đĩa than được sản xuất từ cách đây hơn 40 năm, chơi rất nhiều lần nhưng vẫn ở trong tình trạng sử dụng rất tốt. Do đó, hãy xây dựng cho mình một vài thói quen đơn giản khi sử dụng đĩa than và chắc chắn người nghe sẽ phát huy được hết chất âm của nó. Để được hướng dẫn rõ hơn, người dùng có thể tìm đĩa It’s a Vinyl World, After All: Michael Fremer’s Guide to Record Cleaning, Storage, Handling, Collecting & Manufacturing. Cũng với đĩa DVD này, người dùng cũng sẽ được giới thiệu giai đoạn hậu kỳ của quá trình làm đĩa than, từ những khâu như master bản thu cho đến sản xuất đĩa cứng.

Nhìn chung, các đĩa than nên được xếp dọc, dựa vào nhau đủ chắc chắn có thể xếp thành khối đứng được trên sàn nhà mà không bị nghiêng, nhưng không ép vào nhau quá chặt. Nếu như nhìn thấy vỏ ngoài đĩa than có một vòng tròn trắng ở chính giữa thì đó là dấu hiệu cho thấy đĩa bị xếp quá chặt, điều này sẽ khiến vùng nhô ra quanh nhãn đĩa nhanh bị mòn, rách hơn các phần còn lại. Áp lực cũng sẽ ép vụn giấy từ vỏ giấy lót bên trong lọt vào rãnh đĩa, từ đó mới tạo thành những tiếng bụp bụp, tạch tạch.

Đĩa than nên được đặt tránh xa các nguồn phát nhiệt và không nên đặt trực tiếp dưới ánh mặt trời. Với mức nhiệt độ trung bình, nếu như đĩa than tì vào một góc nhỏ hơn 90 độ một chút, nó sẽ mất đi độ phẳng của mình. Người dùng có thể sử dụng máy làm phẳng đĩa than. Máy này sẽ tỏa ra một lượng nhiêt nhẹ, đồng thời áp một lực đồng đều lên toàn bộ bề mặt đĩa. Nó hoạt động giống như bàn là, chỉ khác ở chỗ là bề mặt bên trong sẽ phẳng hoàn toàn.

Yêu cầu quan trọng nhất khi chăm sóc cho đĩa than là không chạm vào phần bề mặt sẽ chơi của đĩa, kể cả là rìa ngoài. Thay vào đó, lấy cả đĩa và vỏ giấy lót ra cùng lúc ra khỏi vỏ cứng, sau đó rê tay lên vỏ giấy lót cho đến khi ngón tay có thể chạm vào phần nhãn đĩa mà không chạm vào bề mặt đĩa sẽ chơi. Dùng lòng bàn tay và ngón cái để cố định, sau đó dốc đĩa ra vỏ giấy lót giấy và nhanh chóng giữ đĩa bằng cả hai lòng bàn tay khi vỏ giấy đã được tháo hoàn toàn. Rất nhiều người lấy đĩa ra bằng cách nắm vào phần rãnh vào của đĩa. Việc này sẽ khiến dầu trên tay dây ra rãnh ngoài cùng. Khi sử dụng, đầu kim sẽ bôi dầu này ra khắp bề mặt còn lại của đĩa. Tệ hơn, dầu này sẽ giữ lại bụi cùng các mảnh vụn trên đĩa cũng như trên đầu kim.

Một vài nhà sản xuất có ý tưởng khá hay, đó là thay vỏ lót giấy hoặc vỏ lót plastic bằng vỏ lót làm bằng giấy gạo. Thông thường vỏ lót giấy sẽ để lại những sợi li ti trên bề mặt đĩa, còn vỏ lót plastic dễ bị rã theo thời gian, để lại những vụn nhỏ trên đĩa. Giấy gạo không phải sản phẩm gốc từ gỗ nên nó sẽ không rụng sợi ra bề mặt đĩa.

Trước khi chơi đĩa than, người dùng nên phủi bụi khỏi đĩa bằng một khăn lau vi sợi.  Sau khi đã đặt đĩa lên mâm đĩa than, người dùng có thể quét qua bề mặt bằng chổi sợi carbon để loại bỏ những bụi li ti. Giữ chổi đĩa than nhẹ nhàng, đặt lên bề mặt đĩa và giữ nguyên trong khi đĩa đang quay. Cứ như vậy vài vòng thì dừng lại.

Lý tưởng nhất là làm sạch cả đầu kim đĩa than trước khi chơi ở bất cứ mặt nào của đĩa. Đầu kim cũng bị dính bụi khi chạy quanh rãnh đĩa, điều đó sẽ làm thay đổi hình dạng của nó và từ đó làm giảm chất lượng âm thanh, khiến rãnh đĩa nhanh bị mòn hơn. Người dùng nên làm sạch đầu kim với và dung dịch làm sạch chuyên dụng. Bất cứ sản phẩm nào đang có mặt trên thị trường cũng sẽ làm tốt nhiệm vụ này.

Khi làm sạch đầu kim, nên lau từ đằng sau ra trước, từ phần đuôi của cantilever ra đến đầu kim. Lưu ý rằng có những nhà sản xuất kim đĩa than khuyến cáo không dùng dung dịch để làm sạch, trong khi những nhà sản xuất khác lại khuyến khích dùng dung dịch để loại bỏ bụi khỏi đầu kim một cách hiệu quả. Tranh cãi về việc loại chổi vệ sinh kim đĩa than nào tốt nhất cũng chả thiếu, vì thế tốt nhất người dùng nên làm theo hướng dẫn vệ sinh của nhà sản xuất.

Nguồn: tapchihifi.com/Nguyễn Hào

Nếu bạn từng nghĩ bản thu vinyl chỉ có 3 loại gồm 7-inch, 10-inch và 12-inch thì bạn đã nhầm, chí ít là không luôn luôn như vậy. Vào những năm 1930, trước sự ra đời của những chiếc đĩa vinyl, người ta đã làm ra những mẫu đĩa có kích thước lên đến 16-inch bằng nhôm và được sử dụng trong các đài phát thanh. Trong những năm ’50 bắt đầu xuất hiện dạng đĩa 6-inch và 8-inch 78rpm thường dùng để ghi các bản hát ru hay các câu chuyện kể cho trẻ em. Những chiếc đĩa này đôi khi được gia công từ nhựa vinyl splatter hay sunburst.

​

Cuối những năm ’60 bắt đầu xuất hiện dạng đĩa Pocket Discs với kích thước nhỏ nhắn chỉ 4-inch, lưu trữ được khoảng 3.4~4 phút (đủ cho 1 bài hát) và có thể cho vào túi hay gởi chuyển phát bưu điện mà không sợ bể vỡ. Những chiếc đĩa này quay với tốc độ 33rpm và được bán bởi các quầy đĩa hay máy bán hàng tự động với giá khoảng 50 cent.

Người Nhật cũng rất tài ba trong việc thu nhỏ kích thước của những chiếc đĩa vinyl và sản xuất những chiếc máy “8-Ban” để chơi bản thu 3-inch, thường dùng để thu các bản nhạc phim hoạt hình hay siêu nhân cho trẻ em (Ultraman, Super Sentai,…). Máy “8-Ban” còn được biết với tên gọi Triple Inchophone và sau này được Jack White phát hành phiên bản White Stripes để chơi các bản thu mini-single được bán trong các tour diễn. Bạn hiện vẫn có thể mua chúng từ Third Man Record nếu muốn sưu tầm.

​Dĩ nhiên cũng có thêm nhiều mẫu đĩa độc lạ khác được sản xuất để thử nghiệm thị trường. Vào những năm ’80, nhãn thu A&M giới thiệu mẫu đĩa 5-inch của ban nhạc Squeeze and Stiff, tuy nhiên vẫn sản xuất thêm các phiên bản đĩa 6-inch, 7-inch và 12-inch cho Big Shot Momentarily(Jona Lewie). Trên bìa đĩa có ghi dòng lưu ý như sau: “Bản thu này có thể sẽ không tương thích với các dàn máy tự động, do đó hãy chuyển sang chế độ điều khiển bằng tay (Manual) nếu cần. Nếu phương thức này cũng không hiệu quả, chúng tôi khuyến nghị bạn nên mua phiên bản đĩa 7-inch”. Dưới các dòng này còn có thêm lưu ý khá lạ: “Đừng mua với giá trên 60 pence”.

​Một mẫu đĩa 6-inch khác xuất hiện vào cuối những năm ’70 (và cũng có phiên bản 7-inch) đến từ ban nhạc Radio Stars. From A Rabbit sở hữu phiên bản Special Hip Pocket Edition với sticker và nhãn mini được dán trên đĩa.

Ban nhạc E.A.R. (Sonic Boom) cũng sản xuất các mẫu đĩa 5-inch (Pocket Symphony ) và 8-inch vào giữa những năm ’90 qua nhãn thu Sympathy For The Record Industry, cũng như các mẫu đĩa 9-inch với nhãn thu Ochre Records. Nine Inch Nails cũng sở hữu mẫu đĩa 9-inch cho phiên bản giới hạn của single Sin phát hành tại Anh.

​Vậy là chúng ta đã điểm qua các dạng đĩa 3-inch, 4-inch, 5-inch,6-inch và 8-inch ngoài các kích thước thông dụng là 7-inch, 10-inch và 12-inch. Mẫu đĩa 11-inch duy nhất trong bộ sưu tập của DJ Food là bản single của Wagon Christ phát hành bởi nhãn thu Electro Bunker Cologne (Đức) vào cuối những năm ’90. Bản thu này còn được làm phản quang, phát sáng trong bóng tối nhìn rất đã.

Nhiều nghệ sỹ theo đuổi dòng nhạc contemporary gần đây cũng phát hành những chiếc đĩa 5-inch qua các nhãn thu như Oh No/MF Doom, UNKLE, Bonobo, Tom Vek và Equinox để làm đĩa promo (nhằm giới thiệu tác phẩm đến công chúng). Các bài hát trong đĩa thường được cắt ghép giảm thời lượng để có thể chép đủ lên đĩa.

Fantomas và Melt Banana cũng từng ra mắt 1 bản single được cắt ghép trên đĩa 5-inch phát hành bởi Unhip Records nhằm gợi nhớ lại chuẩn đĩa Hip Pocket của 50 năm trước.

Nguồn: Tinh Tế

Ý tưởng đầu tiên đã xuất hiện cách đây 140 năm tuổi nhờ thiết kế phonograph (máy hát đĩa) của Edison và những bản thu đầu tiên cũng đã đã xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1948 nhờ Columbia với chiếc đĩa than 12inch đầu tiên trên thế giới. Lần đầu tiên được giới thiệu trước công chúng đó là vào ngày 20 tháng 6 năm 1948 tại Waldorf-Astoria Hotel, New York. Và từ đó cho đến nay là nhiều những công nghệ mới và cơ chế mới, tuy nhiên công nghệ âm thanh vinyl vẫn còn tồn tại qua bao thế hệ với cơ chế cơ khí chính xác đến từng chi tiết những âm thanh của các mâm turntable vẫn làm say đắm biết bao thế hệ audiophile.

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=GuCdsyCWmt8?wmode=opaque]

1/ Các khe rãnh trên đĩa than
Các rãnh trên đĩa than có dạnh vòng xoắn nhẹ hướng về trung tâm đĩa và thường có độ rộng rãnh nhỏ chỉ khoảng 0.04-0.08mm (tùy thuộc vào cường độ của âm thanh). Nếu các bạng rải thẳng các rãnh xoắn ốc trên sẽ có độ dài lên đến khoảng 500m.

Hai mặt của khe rãnh sẽ nằm đối diện với nhau và nhấp nhô khác nhau, mỗi mặt của rãnh này sẽ mang tín hiệu âm thah của một kênh của âm thanh (2 mặt rãnh = 2 kênh trái phải). Mặt cạnh gần bên ngoài vòng đĩa than nhất là mặt giữ thông tin của kênh bên phải, và những thông tin này có thể được thể hiện thông qua những khu vực nhỏ chỉ khoảng một micron (1 phần ngàn của một millimeter), vì thế các bạn có thể thấy một chiếc đĩa như vậy nhưng lại chứa được rất nhiều thông tin âm thanh. Và cũng là lý do mà các bạn có thể hiểu tại sao các mâm đĩa than, hoặc các máy ghi đĩa than đều cực kỳ nhạy cảm với các rung động từ bên ngoài và các yếu tố khác.

2/ Cartridge (Kim)
Nhiệm vụ của kim cartridge để track, truyền lại những rung động trên các khe rãnh trên đĩa than một cách chính xác nhất. Cụ thể hơn là nhiệm vụ của của đầu stylus (đầu kim), đầu kim thường được sử dụng các thành phần có độ cứng cực kỳ cao và thông thường là kim cương công nghiệp nếu so với kim cương trong các sản phẩm nữ trang thì không có được độ tinh khiết và trong trẻo giống như trên nữ trang nhưng có độ cứng tương đương.

Đầu kim cương thường thường được mài nhọn thành một điểm rất nhỏ, mỗi hãng làm kim đều có một thiết kế kiểu dáng đầu kim khác nhau nhưng cần phải có thể track được những thông tin trên khe rãnh chính xác nhất có thể.

Những chuyển động và cường độ di chuyển của đầu stylus là những gì được truyền tải thành các tần số và cường độ âm lượng, nói chung là những âm thanh mà bạn nghe được thông qua đều được bắt đầu thông qua đầu kim stylus trước. Những chuyển động của đầu kim được truyền tải qua cây cantilever, đây là ống dẫn được đặt đầu kim stylus và cũng sẽ rung động theo đầu kim và truyền tải rung động đến phần bên trong của thân cartridge.

Đến đây thì các bạn sẽ thấy sự khác biệt giữa 2 loại đầu kim là: Moving Magnet (MM) và Moving Coil (MC), mặc dù cả hai đầu cartridge đều sử dụng nguyên tắc vật lý tái tạo dòng điện dựa trên chuyển động trong trường điện từ.

Giống như tên gọi thì Moving Magnet, thì phần nam châm của kim MM sẽ nằm ở cây cantilever di chuyển để tái tạo dòng điện trong khi đó hai phần coil trên cartridge sẽ được cố định. Còn trường hợp của Moving Coil, thì phần đuôi của cantilever sẽ có một coil được gắn ở phần đuôi và phần nam châm sẽ được cố định.

Tuy nhiên theo dân gian thì đầu MM sẽ đầu kim thông thường với khả năng dễ dàng thay đổi đầu stylus và độ bền cao hơn so với MC, cũng như cường độ dòng điện cũng cao hơn so với các MC. Còn đầu MC đắt hơn, không thay thế stylus được, mong manh dễ vỡ hơn và cường độ dòng điện cũng nhỏ hơn so với kim MM vì thế cần đến một step-up transformer để tăng cường độ dòng điện lên để phù hợp với phonostage tuy nhiên độ chính xác cao hơn các MM thông thường.

Về nguyên tắc hoạt động khi thì từ trường biến thiên khi thông các vòng coil nhỏ sẽ tạo ra các tín hiệu dòng điện có cường độ nhỏ biến thiên. Cường độ dòng điện sẽ được khuếch đại và truyền đến ampli để phát ra loa. Trong khá nhiều trường hợp các bạn cần phải sử dụng đến một phonostage làm cầu nối trung gian giữa mâm than turntable và ampli/ pre-amp.

3/ Phonostage
Một hạn chế khi sử dụng đĩa than đó là tín hiệu gốc của đĩa than đã được ảnh hưởng và xử lý trước khi được thu và in lại trên đĩa, vì thế thông thường tần số thấp ở dải trầm bị giảm đi nhiều và các tần số cao được đẩy lên. Điều này được quản lý bởi RIAA (Record Industry Association of America) và dải EQ đã trở thành quy định chung. Nếu các bạn đã từng thử cắm đầu output của Turntable trực tiếp vào line-level input của amply thì thông thường các bạn sẽ có một âm thanh rất nhỏ và có chất lượng âm thanh mỏng, sáng và không có dải trầm.

Mỗi chiếc phono stage đều có một analog EQ để làm đảo ngược quá trình này vì thế sẽ đẩy dải bass và giảm treb để chất âm được cân bằng. Và phonostage cũng là một mạch khuếch đại với cường độ dòng điện chỉ một vài phần ngàn Volt trong khi đó đầu ra tiêu chuẩn của các DAC, CD sẽ từ 2V – 2,5V vì thế tín hiệu đầu ra của mâm đĩa than cần phải được khuếch đại trước khi truyền đến chiếc amply của bạn.

Đến đây chắc các bạn cũng có thể hiểu được cơ chế căn bản của việc phát nhạc qua đĩa than, toàn bộ analog mà không có được sự ảnh hưởng bởi các thành phần digital. Tuy nhiên việc để setup một mâm turntable là điều đòi hỏi kiến thức và sự tỉ mỉ đến từng chi tiết, và các bạn cũng có thể hiểu được tại sao các chiếc kim cartridge nhỏ bé như vậy nhưng lại có giá khá cao và được bảo quản cực kỳ kỹ càng. Bài viết này vẫn còn nhiều điểm khá sơ sài để cho những bạn đang sử dụng digital audio có thể hiểu được sơ về thế giới của âm thanh analog, còn với những bạn đã biết rồi thì sẽ có những bài viết sắp tới cụ thể và chuyên sâu hơn.

Riêng khoảng đầu kim cũng được chia làm 2 dòng cơ bản: Nam châm động (MM) – rẻ tiền và phổ thông, cuộn dây động (MC) – chất lượng âm thanh tốt hơn nhưng giá thành cũng cao hơn nhiều. Chúng tôi xin giới thiệu một số cartridge tầm tiền từ 200 – 600 USD để bạn đọc tham khảo.

DYNAVECTOR DV-10X5 (MC)

Thiết kế
Trong cả chuỗi sản phẩm đầu kim Dynavector (Nhật) thì DV-10X5 có giá rẻ nhất. Tiền thân của đầu kim này ra đời từ thời hoàng kim (chính xác là năm 1978) của đĩa than. Nó đã trải qua 5 lần cải tiến và nay có thiết kế tân tiến với mũi kim hình e-lip và cần lực đè thông dụng hơn cho chiếc đầu kim cuộn dây động chỉ có 2g này. Điện áp đầu ra 1,5mV nên người sử dụng không cần preampli phono MC có độ nhạy cao. Điều này rất kinh tế cho những ai mới vào nghề. Việc lắp và căn chỉnh đầu kim DV-10X5 hơi lủng củng và cần có một vài công cụ lắp ráp.

Chất âm
Rất may mắn là âm thanh do DV-10X5 tái tạo chính xác, mạnh mẽ, đầy sức thuyết phục. Nó kết hợp được giữa phần chi tiết âm thanh và cân xứng về âm sắc, nhạy cảm trường động nhưng không góc cạnh. Tất cả đủ sức làm siêu lòng người nghe.

Giá tham khảo: 500 USD
Tham khảo: www.dynavector.co.jp
Đánh giá: Cartridge MC trở kháng cao, âm thanh mạnh mẽ, sắc sảo. Nhưng phiền toái của việc lắp đầu kim sẽ được bù đắp xứng đáng ngay sau khi nghe bản nhạc đầu tiên.

DENON DL-103 (MC)

Thiết kế
Hình thức của đầu kim DL-103 gợi nhớ tới nguồn gốc của hãng, chính xác là phòng thiết kế của Denon thời những năm 1963. Từ đó tới nay, lãnh địa của đĩa than ít thay đổi, kể cả sức hấp dẫn với mức giá rất đáng yêu. Denon 103 có khá nhiều phiên bản, được cải tiến bằng cách thay đổi phương pháp gia công cuộn dây nhằm tăng hiệu quả tái tạo âm thanh nhưng phiên bản tiêu chuẩn vẫn kiên cường tồn tại. Điện áp đầu ra 0,3mV vừa đủ cho một đầu kim thông dụng dạng cuộn dây động. Nó cũng hi sinh dáng vẻ cổ kính để đủ trọng lượng tì cần thiết 2,5g và điều này tạo thuận lợi cho việc kết nối với những tay cần đồ sộ hơn. Mũi kim tất nhiên là hình cầu, có nghĩa không quá nhạy tới khó căn chỉnh và dễ dàng kiểm tra bằng tay, gắn thay dạng rãnh sâu kiểu cũ để người sử dụng thuận tiện kết nối ằng vít hợp kim nhôm kèm theo.

Chất âm
Phối ghép cùng SME IV, đầu kim DL-103 thể hiện âm thanh mượt mà và khá mạnh mẽ dẫu treble có phần hơi bí. Nhờ đó, người nghe có thể thư thái thưởng thức, ví như âm thanh của piano rất ngọt tai. Phải thừa nhận rằng, Denon DL-103 thiếu nhạy bén về trường độ so với các thiết kế đương thời. Bù lại, nó đạt được mức tính lọc hiếm hoi đối với dạng đầu kim dùng cuộn dây động. Thêm nữa, người nghe còn cảm nhận dải trung và ấn tượng của tiếng bass. Bí quyết trường thọ của đầu kim DL-103 chính là khả năng tạo ra dòng âm thanh du dương của âm nhạc.

Giá tham khảo: 200 USD
Tham khảo: www.denon.com
Đánh giá: dạng đầu kim cổ điển giá thành khiêm tốn, có thể nói là một trong những cartridge MC giá rẻ nhất. Song cần có một preampli phono MC thích hợp.

ORTOFON RONDO RED (MC)

Thiết kế
Cartridge Red dòng cơ bản trong thế hệ đầu kim Rondo của hãng Ortofon nhưng nó vẫn là đầu kim tối tân nhất. đắt tiền nhất, trong số đầu kim được giới thiệu ở đây. Điểm nổi bật về diện mạo của đầu kim Real là chất liệu gỗ thịt và resin. Nó được bố trí nút căn chỉnh bằng hợp kim nhôm và mũi kim hình e-lip với dòng đầu ra 0,5mV. Do vậy rất cần có preampli phono MC tương thích. Trọng lượng đè là 2,3g nên rất phù hợp với các tay cần mức trên trung bình.

Chất âm
Cartridge Ortofon Red thể hiện âm thanh vừa có sức mạnh vừa có độ dứt khoát nhờ hiệu ứng trong trẻo. Sức mạnh của nó nằm trong dải âm rộng, xa vời. Tiếng treble rất thanh thoát, bass chắc khỏe, có độ mạnh mẽ.

Có thể nói rằng đầu kim Red đã chắt lọc được những chi tiết âm thanh đắt giá ở giọng ca và nhạc cụ. Đây chắc chắn là đầu kim rất nên trang bị cho đầu máy quay đĩa than xứng tầm.

Giá tham khảo: 600 USD
Tham khảo: www.ortofon.com
Đánh giá: Đúng nghĩa “tiền nào, của nấy”. Âm thanh chi tiết, mạnh mẽ, dứt khoát và hài hòa. Đầu kim Red là đại diện xứng đáng cho những sản phẩm cùng mức giá.

ORTOFON 2M BRONZE (MM)

Thiết kế
Đầu kim MM thuộc dòng sản phẩm mới của hãng Ortofon với diện mạo khiến người ta liên tưởng tới viên kim cương đã qua chế tác. Trong khi đó, đầu kim 2M Bronze còn có mũi đính kim cương. Đây là mẫu cartridge đỉnh trong dòng 2M và có sự khai thác có nguyên liệu nhựa Noryl/ thủy tinh với màu đen phủ trên. Nó cũng có lỗ cắm phân cực và dây dẫn đồng mạ bạc. Lỗ cắm phân cực là sáng chế của hãng Ortofon nhằm giảm hiệu thế phụ đồng thời được giới thiệu là cung cấp âm thanh cân xứng hơn. Lực đè của đầu kim này khá nhẹ bởi chỉ có 1,5g và rất dễ hòa đồng với các tay cần hiện hành. Điện áp đầu ra tới 5mV nên hoạt động ở mọi môi trường nam châm động.

Chất âm
Thử nghiệm thực tế trên đầu máy quay đĩa và tay cần DPS2/SME IV, đầu kim 2M Bronze cho âm thanh rất sống động, đa tài như để bù đắp cho khoảng thiếu vắng độ tinh tế. Trường độ âm thanh rất vững vàng giống như phần dải âm trung nhưng dải âm treble thì không thật trong trẻo so với một vài đầu kim tương tự. Bass tuy du dương nhưng lại thiếu độ sâu, đầm cần thiết. Trong hàng đầu máy đĩa than hiếm tìm được sự cân xứng âm thanh nhưng Ortofon đã thành công về trường độ và cường độ khi tái tạo âm nhạc. Đây thực sự là đầu kim đáng quan tâm cho những ai đang có ý định nâng cấp chiếc máy quay đĩa than khiêm tốn.

Giá tham khảo: 400 USD
Tham khảo: www.ortofon.com
Đánh giá: Kiểu dáng hấp dẫn và sinh động, bắt nhịp tốt và phù hợp với các máy quay đĩa tầm trung.

Tiến Anh – ĐTTD

Đĩa than – nét “mộc” trong âm nhạc

Đĩa than còn được gọi là Phonograph hay Vinyl, chính thức ra đời vào năm cuối thế kỷ XIX, được sử dụng rộng rãi vào thế kỷ XX cho đến khi các sản phẩm lưu trữ âm thanh kỹ thuật số ra đời. Đĩa than là hình thức đồng bộ và lưu trữ các tín hiệu âm thanh trên chất liệu Polyvinyl Clorua. Đây là sản phẩm được sáng tạo và hoạt động dựa trên nguyên lý của nhà khoa học người Mỹ nổi tiếng Thomas A. Edison về lưu trữ âm thanh. Theo đó, các sóng âm thanh sẽ được lưu trữ thông qua bộ phận tiếp nhận các tần số rung động trong không khí đến một chiếc kim tạo khắc lại âm thanh trên các rãnh vòng đĩa than. Khi cần nghe lại, người ta sẽ dùng chiếc kim để đọc lại và âm nhạc sẽ được khuếch qua loa.

Đĩa than là hình thức đồng bộ và lưu trữ âm thanh dưới dạng đĩa

Kỹ thuật ghi và đọc của đĩa than là kỹ thuật truyền tín hiệu Analog. Nếu xét nghĩa thuần túy, kỹ thuật Analog có nghĩa là biến thiên liên tục, đảm bảo đọc lại những tín hiệu tương tự về bản chất. Do đó, âm thanh của đĩa than có độ trung thực mà người ta thường gọi là âm “mộc” đặc trưng riêng. Đây vẫn là thứ cảm xúc gây tranh cãi khi so sánh với những sản phẩm kỹ thuật số hiện đại.

Đĩa than sở hữu một âm thanh “mộc” tuyệt vời

Âm thanh hay những tác phẩm nhạc được phát lên từ đĩa than có những sắc thái mà ta chỉ có thể hưởng thụ khi nghe trực tiếp. Điều kỳ diệu là từ một mặt đĩa đơn sơ là vậy mà ta vẫn cảm thấy từng loại nhạc cụ, giọng ca của người nghệ sĩ đậm vang lên. Người thưởng thức âm nhạc như chạm đến được những cung bậc chân thật nhất trong giọng hát, trong từng hơi thở hay cách lấy hơi của người ca sĩ. Để rồi cùng họ bồng bềnh theo những âm điệu cảm xúc, khi sôi nổi, khi hạnh phúc, khi ưu tư và khi buồn bã.

Đĩa than mang đến những âm điệu chân thật nhất trong giọng hát của người ca sĩ

Vì sao đĩa than chưa từng rơi vào quá vãng?

Trước tốc độ phát triển đến chóng mặt của nhiều hình thức lưu trữ âm thanh kỹ thuật số, tuy không còn được sử dụng rầm rộ như thời hoàng kim, song đĩa than vẫn giữ một chỗ đứng rất đặc biệt, nhất là trong lòng những người yêu thứ âm nhạc “mộc” hoàn hảo. Đĩa than phát triển mạnh vào những thập kỷ 50 của thế kỷ XX. Đến đầu thập kỷ 80, đĩa CD ra đời với dung lượng lớn hơn khiến thị trường đĩa than dần bị thu hẹp.

Thời hoàng kim của đĩa than là vào những thập kỷ 50 của thế kỷ XX

Song đến thập kỷ 90, khuynh hướng sử dụng đĩa than quay trở lại cùng với các loại Ampli điện tử. Sau bao thăng trầm, cuộc chiến giữa Analog và Digital dường như vẫn chưa đến hồi kết. Đĩa than tưởng chừng đã rơi vào thời quá vãng lại dần dần được hồi sinh. Đĩa than giờ đây trở thành một thú chơi, một niềm yêu thích âm nhạc “mộc” mang hơi hướng sang trọng rất riêng. Không chỉ ở âm thanh, mà còn ở hình thức chiếc máy phát đĩa cổ điển, từng vòng quay đĩa than cứ đều đều, nhẹ nhàng, êm ả rót một thứ âm nhạc sâu lắng, như chạm đến và khơi gợi những cảm xúc kín đáo nhất của người nghe.

Những vòng đĩa than đều đều quay như rót thứ âm nhạc sâu lắng và cảm xúc

Đĩa than phù hợp với những dòng nhạc nào?

Vẻ cổ điển cùng ưu điểm truyền tải âm nhạc chân thật, đĩa than rất phù hợp với những dòng nhạc có sự nhẹ nhàng, một chút sâu lắng, trầm ngâm, ngân nga như các dòng nhạc Jazz, Blue, Acoustic và nhạc cổ điển… Hình ảnh chiếc đĩa than thường gắn liền với nhiều album hay nhạc khúc của những nghệ sĩ huyền thoại. Một số chiếc đĩa than giá trị nhất thế giới được nhiều nhà sưu tầm và giới mộ điệu âm nhạc quan tâm như God Save The Queen của Sex Pistols, Please Please Me của ban nhạc The Beatles, một số album khác của The Beatles và Abba…

Đĩa than “Please Please Me” của ban nhạc The Beatles nổi tiếng

Hiện nay, đĩa than vẫn được sản xuất đều đặn thường niên. Mỗi năm tại Mỹ nói riêng và trên thế giới nói chung, hàng triệu đĩa than và album nhạc đĩa than được phát hành rộng rãi. Ở Việt Nam, hiện cũng rộ lên trào lưu phát hành các album bằng hình thức Analog dạng đĩa như: Vinh quang Việt Nam (Hồng Vy – Trần Mạnh Hùng – Dàn nhạc giao hưởng), Mùa thu không trở lại (Lê Dung), Hà Nội mùa vắng những cơn mưa, Lệ Quyên Acoustic (Lệ Quyên), Requiem (Đức Tuấn), Yêu – Những tình khúc vượt thời gian (Mỹ Linh, Trần Thu Hà, Thanh Lam, Hồng Nhung)…

Dù đã bước sang thế kỷ XXI – thế kỷ của Digital, nhưng đĩa than với thứ âm nhạc chân mộc hoàn hảo vẫn luôn luôn có một vị thế riêng biệt trong làng nhạc thế giới. Và chưa bao giờ, có lẽ cũng không bao giờ đĩa than sẽ rơi vào quá vãng.

Nguồn: cuong.audio

Tạ đĩa than

Chổi quét đĩa than

Nguồn: dongthanh-hoaphuc.vn

Phong trào chơi thiết bị âm thanh đỉnh cao (còn gọi là hi-end) phát triển rất nhanh trong vòng 5 năm trở lại đây.

Điểm mặt “quần hùng”

Bộ ampli đèn của ông Triều Phương

Ông Lê Triều Phương (đường 41, quận 7, TP HCM) được coi là tay chơi không mệt mỏi theo tự nhận của ông. “Tính tôi đua đòi. Thấy người ta có cái gì mà mình không có là không chịu được”. Nói vui như thế, nhưng kỳ thực ông Phương luôn muốn có sự cảm nhận của chính mình, thay vì qua kinh nghiệm của người khác, ông đã tuần tự trải qua đầy đủ các giai đoạn của cuộc chơi như từ việc sắm loa ba đường tiếng, đến việc mua loa rời về phối ghép, tự chế bộ phân tần (chạy đèn điện tử).

Phòng nghe nhạc tại gia đã có hàng chục loại ampli đèn cả single end lẫn push pull, tất cả đều do ông tự lắp ráp. Lúc đầu, ông làm theo mạch thiết kế sẵn, gần đây ông tiến thêm một bước là tự thiết kế mạch. Phương rất tự hào vì đã có một số bạn bè tín nhiệm, lắp ampli theo mạch ông thiết kế. Hiện ông đang phổ biến cho mọi người cùng làm bộ phân tần chủ động cho loa với các thông số kỹ thuật đều được chỉnh sửa sao cho dễ tìm linh kiện.

Anh Thuật (quận Phú Nhuận, TP HCM) được “anh em” gán cho biệt hiệu “người kiến tạo những bất ngờ”. Gọi như thế bởi anh rất kỹ tính, làm món nào ra món đó, khiến mọi người “bật ngửa”. Sản phẩm nổi tiếng nhất của anh là TDA 7294 với chi phí lắp ráp chỉ khoảng 500.000 đồng, nhưng đã khiến một tay thợ khá nổi tiếng ở chợ Nhật Tảo phải thốt lên: “Trình độ làm ampli đèn cỡ mình, coi chừng nó “giết”!”. Sản phẩm này của anh đã được giới chơi audio nhân bản rộng không chỉ ở TP HCM mà cả Bến Tre, Đồng Nai, Vũng Tàu, Đà Nẵng, Hà Nội… “Thừa thắng xông lên”, anh Thuật đang tiếp tục phổ biến sản phẩm mới Gain Clone LM 3886 cho cộng đồng.

Hệ thống âm thanh và loa nhiều tầng Altec Landsing của anh Quốc Hảo

Anh Nguyễn Văn Trung ở Tân Bình lại có tính “thích hướng dẫn người khác” để nhân rộng phong trào. Cứ gặp newbie (người mới chơi) là anh “xí phần” giúp đỡ. Không chỉ hướng dẫn kỹ thuật, anh Trung còn làm giúp “free” những linh kiện… “khó nhai” như biến thế nguồn, biến thế xuất âm, cuộn cảm… Thậm chí, anh lấy ngày phép ra tận Đà Nẵng để làm giúp những công đoạn khó cho Vũ, một người chơi mới vào cuộc chưa biết gì.

Tuấn ở quận Thủ Đức, TP HCM, luôn than phiền: “Mấy năm rồi, em chẳng làm được món gì”. Kỳ thực, anh Tuấn vốn là kỹ sư, nên thích làm những thứ người khác không làm được. Nhưng ở đời quả là ít thứ mà “người khác không làm được”, anh lại lúc nào cũng có người nhờ làm những linh kiện khó nhai như OPT cho đèn công suất lớn. Vì vậy khi nhìn lại, anh vẫn chưa có sản phẩm cho riêng mình.

Mới cách đây 3 năm, anh Lê Quốc Hảo (quận Tân Bình, TP HCM) còn trong tình trang “cái gì cũng phải hỏi”. Nay anh đã trở thành một trong những người dẫn dắt kỹ thuật cho loa kèn.

“Xoá mù” kỹ thuật

Đĩa than, một thú chơi cầu kỳ

Ông Ngọc Thiện (quận Tân Bình, TP HCM), một trong 10 sáng lập viên trang web vnav.net của giới chơi hi-end tâm sự: “Người đam mê có nhu cầu chia sẻ sự đam mê của họ. Do vậy, chúng tôi luôn mong muốn phổ biến sự đam mê của mình cho nhiều người. Người biết ít thì có nhu cầu học hỏi, kẻ biết nhiều lại có nhu cầu chia sẻ hiểu biết cho người khác. Cứ thế, phong trào lan rộng. Gần đây, cùng với sự ra đời của vnav.net, đã có thêm những thành viên từ Hàn Quốc, Đức, Mỹ… tham gia tư vấn với thông tin kỹ thuật nhiều chiều, có lợi có người chơi”.

Tình trạng người chơi do thiếu thông tin nên mua nhằm hàng không ưng ý không phải là không có. Ông Hồng Thanh Phong, chủ quán cà phê Hi-end trên đường Nguyễn Văn Thủ (TP HCM), cho biết: “Trước đây, người chơi audio rất mệt mỏi do thiếu thông tin. Mua thiết bị về nghe một tuần thì phát hiện nhược điểm. Mang ra sửa thì bị “phán” muốn khắc phục thì thêm tiền lấy món khác. Cứ thế, người chơi bị dẫn dắt…”.

Dàn âm thanh ở quán cà phê Hi-end (TP HCM)

Ông Tùng ở TP HCM mua loa Tannoy Westminter, sản phẩm “đỉnh” trong dòng loa Royal của Tannoy, với giá 20.000 USD/cặp để “đỡ khỏi nâng cấp nhiều lần”. Nhưng nay, ông đang rao bán lại cặp loa trên với giá 11.000 USD, coi như mất đứt 9.000 USD chỉ trong 2 năm sử dụng. “Loa đỉnh, nhưng không đúng gu nghe của tôi”, ông Tùng giải thích, “không phải cứ mua thiết bị cao cấp về là có thể nghe vừa ý”.

Hiện ông Tùng đang lọ mọ chuyển sang chơi theo kiểu DIY (Do It Yourself, tức tự lắp ráp thiết bị). Nguyên lý của thú DIY là muốn lắp ráp được một thiết bị tốt, phải nghiên cứu kỹ thuật để biết nguyên nhân tại sao hay, tại sao dở. Khác với việc chơi thiết bị làm sẵn, chơi DIY là phải tìm thiết bị phối ghép cho hợp. Anh Kim Thạch (Hà Nội) giải thích: “Tìm những thiết bị hợp với nhau rất khó, mà mỗi lần đổi thiết bị lại là một lần tốn kém. Trong khi đó, nhờ có kiến thức về thiết bị, người chơi có thể lắp được những sản phẩm phù hợp với gu nghe của riêng mình”.

Tất nhiên, mỗi thứ đều có ưu nhược điểm. Chơi DIY sẽ phải tốn nhiều công sức trong việc nghiên cứu kỹ thuật, chọn linh kiện… và khám phá âm thanh. Trong khi đó, mua hàng sẵn thì phải chấp nhận âm thanh do người khác thiết kế, không thay đổi được, nhưng đỡ tốn thời gian, công sức.

Nguồn: audiostore.vn