Sau khi ra mắt dòng tai nghe true wireless đầu tay – ATH-CKR7TW, Audio Technica đã tiếp tục đem tới cho người dùng một bất ngờ lớn hơn với việc mở bán 6 mẫu cartridge MM mới nhất thuộc VM95 Series – dòng sản phẩm dành thuộc phân khúc nhập môn. Đặc biệt, một thành viên trong đó lại là phiên bản tiếp theo của AT95E – mẫu cartridge được trang bị trên mâm đĩa than AT-LP5, từng được nhận 5 sao trong bài đánh giá từ tạp chí What Hifi.

Theo Audio Technica, AT-VM95E – phiên bản tiếp theo của AT95E, mang nhiều cải tiến mới về khả năng xuất tín hiệu, dải động và tần số đáp ứng. Mẫu cartridge này có cantilever bằng nhôm, stylus dạng elip và cuộn coil được tái thiết kế để tăng dòng điện đầu ra lên tới 4mV.

AT-VM95C là mẫu cartridge cơ bản nhất, có stylus dạng nón tròn, trang bị cantilever nhôm và một cuộn coil hoàn toàn mới.

Ở AT-VM95EN (ảnh trên) và AT-VM95ML (ảnh dưới), Audio Technica cho biết 2 mẫu cartridge này sử dụng lần lượt đầu stylus dạng elip và đầu stylus Line Contact MicroLineear.

Thành viên tiếp theo và cũng là mẫu cartridge có giá đắt nhất trong VM95 Series – AT-VM95SH, được trang bị đầu stylus Line Contact Shibata.

Đối với thành viên cuối cùng – AT-VM95SP, theo giới thiệu từ nhà sản xuất, đây là mẫu cartridge được đặc chế để sử dụng cùng với chuẩn đĩa than 78rpm SP.

Nguồn: Fit Gear

Ý tưởng đầu tiên đã xuất hiện cách đây 140 năm tuổi nhờ thiết kế phonograph (máy hát đĩa) của Edison và những bản thu đầu tiên cũng đã đã xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1948 nhờ Columbia với chiếc đĩa than 12inch đầu tiên trên thế giới. Lần đầu tiên được giới thiệu trước công chúng đó là vào ngày 20 tháng 6 năm 1948 tại Waldorf-Astoria Hotel, New York. Và từ đó cho đến nay là nhiều những công nghệ mới và cơ chế mới, tuy nhiên công nghệ âm thanh vinyl vẫn còn tồn tại qua bao thế hệ với cơ chế cơ khí chính xác đến từng chi tiết những âm thanh của các mâm turntable vẫn làm say đắm biết bao thế hệ audiophile.

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=GuCdsyCWmt8?wmode=opaque]

1/ Các khe rãnh trên đĩa than
Các rãnh trên đĩa than có dạnh vòng xoắn nhẹ hướng về trung tâm đĩa và thường có độ rộng rãnh nhỏ chỉ khoảng 0.04-0.08mm (tùy thuộc vào cường độ của âm thanh). Nếu các bạng rải thẳng các rãnh xoắn ốc trên sẽ có độ dài lên đến khoảng 500m.

Hai mặt của khe rãnh sẽ nằm đối diện với nhau và nhấp nhô khác nhau, mỗi mặt của rãnh này sẽ mang tín hiệu âm thah của một kênh của âm thanh (2 mặt rãnh = 2 kênh trái phải). Mặt cạnh gần bên ngoài vòng đĩa than nhất là mặt giữ thông tin của kênh bên phải, và những thông tin này có thể được thể hiện thông qua những khu vực nhỏ chỉ khoảng một micron (1 phần ngàn của một millimeter), vì thế các bạn có thể thấy một chiếc đĩa như vậy nhưng lại chứa được rất nhiều thông tin âm thanh. Và cũng là lý do mà các bạn có thể hiểu tại sao các mâm đĩa than, hoặc các máy ghi đĩa than đều cực kỳ nhạy cảm với các rung động từ bên ngoài và các yếu tố khác.

2/ Cartridge (Kim)
Nhiệm vụ của kim cartridge để track, truyền lại những rung động trên các khe rãnh trên đĩa than một cách chính xác nhất. Cụ thể hơn là nhiệm vụ của của đầu stylus (đầu kim), đầu kim thường được sử dụng các thành phần có độ cứng cực kỳ cao và thông thường là kim cương công nghiệp nếu so với kim cương trong các sản phẩm nữ trang thì không có được độ tinh khiết và trong trẻo giống như trên nữ trang nhưng có độ cứng tương đương.

Đầu kim cương thường thường được mài nhọn thành một điểm rất nhỏ, mỗi hãng làm kim đều có một thiết kế kiểu dáng đầu kim khác nhau nhưng cần phải có thể track được những thông tin trên khe rãnh chính xác nhất có thể.

Những chuyển động và cường độ di chuyển của đầu stylus là những gì được truyền tải thành các tần số và cường độ âm lượng, nói chung là những âm thanh mà bạn nghe được thông qua đều được bắt đầu thông qua đầu kim stylus trước. Những chuyển động của đầu kim được truyền tải qua cây cantilever, đây là ống dẫn được đặt đầu kim stylus và cũng sẽ rung động theo đầu kim và truyền tải rung động đến phần bên trong của thân cartridge.

Đến đây thì các bạn sẽ thấy sự khác biệt giữa 2 loại đầu kim là: Moving Magnet (MM) và Moving Coil (MC), mặc dù cả hai đầu cartridge đều sử dụng nguyên tắc vật lý tái tạo dòng điện dựa trên chuyển động trong trường điện từ.

Giống như tên gọi thì Moving Magnet, thì phần nam châm của kim MM sẽ nằm ở cây cantilever di chuyển để tái tạo dòng điện trong khi đó hai phần coil trên cartridge sẽ được cố định. Còn trường hợp của Moving Coil, thì phần đuôi của cantilever sẽ có một coil được gắn ở phần đuôi và phần nam châm sẽ được cố định.

Tuy nhiên theo dân gian thì đầu MM sẽ đầu kim thông thường với khả năng dễ dàng thay đổi đầu stylus và độ bền cao hơn so với MC, cũng như cường độ dòng điện cũng cao hơn so với các MC. Còn đầu MC đắt hơn, không thay thế stylus được, mong manh dễ vỡ hơn và cường độ dòng điện cũng nhỏ hơn so với kim MM vì thế cần đến một step-up transformer để tăng cường độ dòng điện lên để phù hợp với phonostage tuy nhiên độ chính xác cao hơn các MM thông thường.

Về nguyên tắc hoạt động khi thì từ trường biến thiên khi thông các vòng coil nhỏ sẽ tạo ra các tín hiệu dòng điện có cường độ nhỏ biến thiên. Cường độ dòng điện sẽ được khuếch đại và truyền đến ampli để phát ra loa. Trong khá nhiều trường hợp các bạn cần phải sử dụng đến một phonostage làm cầu nối trung gian giữa mâm than turntable và ampli/ pre-amp.

3/ Phonostage
Một hạn chế khi sử dụng đĩa than đó là tín hiệu gốc của đĩa than đã được ảnh hưởng và xử lý trước khi được thu và in lại trên đĩa, vì thế thông thường tần số thấp ở dải trầm bị giảm đi nhiều và các tần số cao được đẩy lên. Điều này được quản lý bởi RIAA (Record Industry Association of America) và dải EQ đã trở thành quy định chung. Nếu các bạn đã từng thử cắm đầu output của Turntable trực tiếp vào line-level input của amply thì thông thường các bạn sẽ có một âm thanh rất nhỏ và có chất lượng âm thanh mỏng, sáng và không có dải trầm.

Mỗi chiếc phono stage đều có một analog EQ để làm đảo ngược quá trình này vì thế sẽ đẩy dải bass và giảm treb để chất âm được cân bằng. Và phonostage cũng là một mạch khuếch đại với cường độ dòng điện chỉ một vài phần ngàn Volt trong khi đó đầu ra tiêu chuẩn của các DAC, CD sẽ từ 2V – 2,5V vì thế tín hiệu đầu ra của mâm đĩa than cần phải được khuếch đại trước khi truyền đến chiếc amply của bạn.

Đến đây chắc các bạn cũng có thể hiểu được cơ chế căn bản của việc phát nhạc qua đĩa than, toàn bộ analog mà không có được sự ảnh hưởng bởi các thành phần digital. Tuy nhiên việc để setup một mâm turntable là điều đòi hỏi kiến thức và sự tỉ mỉ đến từng chi tiết, và các bạn cũng có thể hiểu được tại sao các chiếc kim cartridge nhỏ bé như vậy nhưng lại có giá khá cao và được bảo quản cực kỳ kỹ càng. Bài viết này vẫn còn nhiều điểm khá sơ sài để cho những bạn đang sử dụng digital audio có thể hiểu được sơ về thế giới của âm thanh analog, còn với những bạn đã biết rồi thì sẽ có những bài viết sắp tới cụ thể và chuyên sâu hơn.

Riêng khoảng đầu kim cũng được chia làm 2 dòng cơ bản: Nam châm động (MM) – rẻ tiền và phổ thông, cuộn dây động (MC) – chất lượng âm thanh tốt hơn nhưng giá thành cũng cao hơn nhiều. Chúng tôi xin giới thiệu một số cartridge tầm tiền từ 200 – 600 USD để bạn đọc tham khảo.

DYNAVECTOR DV-10X5 (MC)

Thiết kế
Trong cả chuỗi sản phẩm đầu kim Dynavector (Nhật) thì DV-10X5 có giá rẻ nhất. Tiền thân của đầu kim này ra đời từ thời hoàng kim (chính xác là năm 1978) của đĩa than. Nó đã trải qua 5 lần cải tiến và nay có thiết kế tân tiến với mũi kim hình e-lip và cần lực đè thông dụng hơn cho chiếc đầu kim cuộn dây động chỉ có 2g này. Điện áp đầu ra 1,5mV nên người sử dụng không cần preampli phono MC có độ nhạy cao. Điều này rất kinh tế cho những ai mới vào nghề. Việc lắp và căn chỉnh đầu kim DV-10X5 hơi lủng củng và cần có một vài công cụ lắp ráp.

Chất âm
Rất may mắn là âm thanh do DV-10X5 tái tạo chính xác, mạnh mẽ, đầy sức thuyết phục. Nó kết hợp được giữa phần chi tiết âm thanh và cân xứng về âm sắc, nhạy cảm trường động nhưng không góc cạnh. Tất cả đủ sức làm siêu lòng người nghe.

Giá tham khảo: 500 USD
Tham khảo: www.dynavector.co.jp
Đánh giá: Cartridge MC trở kháng cao, âm thanh mạnh mẽ, sắc sảo. Nhưng phiền toái của việc lắp đầu kim sẽ được bù đắp xứng đáng ngay sau khi nghe bản nhạc đầu tiên.

DENON DL-103 (MC)

Thiết kế
Hình thức của đầu kim DL-103 gợi nhớ tới nguồn gốc của hãng, chính xác là phòng thiết kế của Denon thời những năm 1963. Từ đó tới nay, lãnh địa của đĩa than ít thay đổi, kể cả sức hấp dẫn với mức giá rất đáng yêu. Denon 103 có khá nhiều phiên bản, được cải tiến bằng cách thay đổi phương pháp gia công cuộn dây nhằm tăng hiệu quả tái tạo âm thanh nhưng phiên bản tiêu chuẩn vẫn kiên cường tồn tại. Điện áp đầu ra 0,3mV vừa đủ cho một đầu kim thông dụng dạng cuộn dây động. Nó cũng hi sinh dáng vẻ cổ kính để đủ trọng lượng tì cần thiết 2,5g và điều này tạo thuận lợi cho việc kết nối với những tay cần đồ sộ hơn. Mũi kim tất nhiên là hình cầu, có nghĩa không quá nhạy tới khó căn chỉnh và dễ dàng kiểm tra bằng tay, gắn thay dạng rãnh sâu kiểu cũ để người sử dụng thuận tiện kết nối ằng vít hợp kim nhôm kèm theo.

Chất âm
Phối ghép cùng SME IV, đầu kim DL-103 thể hiện âm thanh mượt mà và khá mạnh mẽ dẫu treble có phần hơi bí. Nhờ đó, người nghe có thể thư thái thưởng thức, ví như âm thanh của piano rất ngọt tai. Phải thừa nhận rằng, Denon DL-103 thiếu nhạy bén về trường độ so với các thiết kế đương thời. Bù lại, nó đạt được mức tính lọc hiếm hoi đối với dạng đầu kim dùng cuộn dây động. Thêm nữa, người nghe còn cảm nhận dải trung và ấn tượng của tiếng bass. Bí quyết trường thọ của đầu kim DL-103 chính là khả năng tạo ra dòng âm thanh du dương của âm nhạc.

Giá tham khảo: 200 USD
Tham khảo: www.denon.com
Đánh giá: dạng đầu kim cổ điển giá thành khiêm tốn, có thể nói là một trong những cartridge MC giá rẻ nhất. Song cần có một preampli phono MC thích hợp.

ORTOFON RONDO RED (MC)

Thiết kế
Cartridge Red dòng cơ bản trong thế hệ đầu kim Rondo của hãng Ortofon nhưng nó vẫn là đầu kim tối tân nhất. đắt tiền nhất, trong số đầu kim được giới thiệu ở đây. Điểm nổi bật về diện mạo của đầu kim Real là chất liệu gỗ thịt và resin. Nó được bố trí nút căn chỉnh bằng hợp kim nhôm và mũi kim hình e-lip với dòng đầu ra 0,5mV. Do vậy rất cần có preampli phono MC tương thích. Trọng lượng đè là 2,3g nên rất phù hợp với các tay cần mức trên trung bình.

Chất âm
Cartridge Ortofon Red thể hiện âm thanh vừa có sức mạnh vừa có độ dứt khoát nhờ hiệu ứng trong trẻo. Sức mạnh của nó nằm trong dải âm rộng, xa vời. Tiếng treble rất thanh thoát, bass chắc khỏe, có độ mạnh mẽ.

Có thể nói rằng đầu kim Red đã chắt lọc được những chi tiết âm thanh đắt giá ở giọng ca và nhạc cụ. Đây chắc chắn là đầu kim rất nên trang bị cho đầu máy quay đĩa than xứng tầm.

Giá tham khảo: 600 USD
Tham khảo: www.ortofon.com
Đánh giá: Đúng nghĩa “tiền nào, của nấy”. Âm thanh chi tiết, mạnh mẽ, dứt khoát và hài hòa. Đầu kim Red là đại diện xứng đáng cho những sản phẩm cùng mức giá.

ORTOFON 2M BRONZE (MM)

Thiết kế
Đầu kim MM thuộc dòng sản phẩm mới của hãng Ortofon với diện mạo khiến người ta liên tưởng tới viên kim cương đã qua chế tác. Trong khi đó, đầu kim 2M Bronze còn có mũi đính kim cương. Đây là mẫu cartridge đỉnh trong dòng 2M và có sự khai thác có nguyên liệu nhựa Noryl/ thủy tinh với màu đen phủ trên. Nó cũng có lỗ cắm phân cực và dây dẫn đồng mạ bạc. Lỗ cắm phân cực là sáng chế của hãng Ortofon nhằm giảm hiệu thế phụ đồng thời được giới thiệu là cung cấp âm thanh cân xứng hơn. Lực đè của đầu kim này khá nhẹ bởi chỉ có 1,5g và rất dễ hòa đồng với các tay cần hiện hành. Điện áp đầu ra tới 5mV nên hoạt động ở mọi môi trường nam châm động.

Chất âm
Thử nghiệm thực tế trên đầu máy quay đĩa và tay cần DPS2/SME IV, đầu kim 2M Bronze cho âm thanh rất sống động, đa tài như để bù đắp cho khoảng thiếu vắng độ tinh tế. Trường độ âm thanh rất vững vàng giống như phần dải âm trung nhưng dải âm treble thì không thật trong trẻo so với một vài đầu kim tương tự. Bass tuy du dương nhưng lại thiếu độ sâu, đầm cần thiết. Trong hàng đầu máy đĩa than hiếm tìm được sự cân xứng âm thanh nhưng Ortofon đã thành công về trường độ và cường độ khi tái tạo âm nhạc. Đây thực sự là đầu kim đáng quan tâm cho những ai đang có ý định nâng cấp chiếc máy quay đĩa than khiêm tốn.

Giá tham khảo: 400 USD
Tham khảo: www.ortofon.com
Đánh giá: Kiểu dáng hấp dẫn và sinh động, bắt nhịp tốt và phù hợp với các máy quay đĩa tầm trung.

Tiến Anh – ĐTTD

HFVN – Anh Cương, nhân vật được giới thiệu qua các bài viết về âm thanh đặc biệt với cách chơi âm thanh nhiều đường tiếng độc đáo, ngoài ra anh còn là nhà sưu tập cartridge với tổng cộng 15 chiếc kim đủ loại, đặc biệt có những kim cực quý với số lượng hạn chế mà trên thế giới tồn tại khoảng 16 chiếc.

ANALOG HAY DIGITAL, CẢM XÚC NGƯỜI NGHE MỚI LÀ QUYẾT ĐỊNH

Với hệ thống nguồn analog khá đồ sộ gồm đầ những đầu đĩa thanh quý như Micro Seiki SX8000, Thorens Prestige và một bộ sưu tập kim hoành tráng nhưng anh Cương không cho mình là tín đồ của analog mà đói với anh có một triết lý rất rõ ràng “cái gì có lý thì nó tồn tại”. Anh cho biết: “Đĩa than, băng cối (đại diện cho analog) và CD, DVD-Audio, SACD… (dại diện digital) vẫn đang tồn tại, vậy phải có cái lý của nó. Cái lý đói với tôi là có những bản thu tốt nhất là ở phiên bản đĩa than, có những bản thu khác tốt nhất là ở băng cối và tương tự như vậy đối với nguồn âm CD. Cụ thể, nếu muốn nghe nhạc cổ điển, tôi nghe những bản thu âm trên đĩa than từ khoảng năm 50 đến cuối những năm 70. Nếu nghe nhạc Việt Nam giai đoạn 60 – 80, tôi thích nghe băng cối. Còn đói với nhạc đương đại: jazz, country, pop… tôi thích nghe digital. Có thể tôi chưa được tiếp cận với những định dạng khác nên chưa biết thế nào. Nó cũng giống như “món ăn nào thì sử dụng nước chấm ấy”. Như vậy, anh không bị mắc vào cuộc chiến giữa hai định dạng analog-digital như những tín đồ “quá khích” khác mà biết tận dụng thế mạnh của chúng vào từng dòng nhạc cụ thể. Quả đúng như vậy, có những cá nhân hoặc nhóm audiophile đã tẩy chay hẳn CD, vì cho nó là quá khô khan, quá kỹ thuật số để rồi tự giới hạn mình trong số lượng bản thu đĩa than, băng cối rất hạn chế. Khác với những gì tôi nghĩ trong đầu, anh không hô hào hay tung hứng analog mà rất “tỉnh táo” trong cách chơi của một người nghe nhạc thật sự. Đã tham khảo qua rất nhiều tài liệu cũng như những tranh luận trong giới audiophile về việc so sánh giữa analog và digital, nhưng đối với anh, chúng đều có vai trò riêng của nó. “… Tôi thấy nghe nhạc có hay hay không (ngoài bộ dàn đừng để mắc những lỗi cơ bản làm đôi tai ta mất hứng) thì tâm trạng của người nghe gần như quyết định. Có những đĩa bạn nghe rồi bỏ xó, chẳng bao giờ rờ tới. Nhưng một ngày kia bạn gặp một sự kiện đặc biệt, bạn buồn, bạn nhớ đến một câu hát… và bạn về lục chiếc đĩa đó ra, rót một ly cognac (hay rượu thuốc), bạn thưởng thức… ôi sao nó hay đến thế… sao người nhạc sĩ tài thế, hiểu được tâm trạng của mình… sao cô ca sĩ này tuyệt vời thế, thể hiện bài hát mang đúng tâm trạng… Tôi coi đó là sự thăng hoa của tâm hồn, rất tiếc trong thời đại “vội vã” hiện nay, chúng ta không có được nhiều phút giây như thế. Nếu bạn vẫn cố gắng bắt tôi phải bỏ phiếu cho digital hay analog, tôi sẽ cố thống kê xem bao nhiêu thời gian tôi nghe đĩa than, bao nhiêu thời gian tôi nghe CD. Đương nhiên tôi sẽ bỏ phiểu cho định dạng nào tôi nghe nhiều hơn. Nhưng đã là thống kê thì nó khác nhau theo thời điểm. “Có thể năm nay là analog, năm sau lại là digital…”, anh Cương tâm sự.

Sưu tầm cartridge trước hết để nghe đĩa than. Sưu tầm một cái thú không thể phủ nhận trong cuộc sống đương đại. Những bộ sưu tập khác có thể lên đến hàng chục nghìn vật phẩm, tuy nhiên đối với đầu kim cartridge sở hữu đến 15 chiếc hoàn toàn xứng đáng được gọi là một bộ sưu tập hẳn hoi. Tôi đến với cartridge trước hết vì nó sử dụng để nghe đĩa than! Có những thứ sưu tập chỉ để ngắm, nhưng sưu tập cartridge nói riêng và thiết bị âm thanh nói chung  cho ta nhiều hơn thế. Ngoài mặt lịch sử, xuất xứ, chế tác, đầu kim cũng chứa đựng triết lý, văn hóa của nhà sản xuất thể hiện qua chất âm. Hoàn toàn có thể thấy sự khác biệt giữa đầu kim của Đức với Nhật cũng như các nước Đan Mạch, Anh, Mỹ…

Để nghe đĩa than tốt, chúng ta nên hiểu biết cấu trúc tái tạo âm thanh từ đầu kim ra đến hệ thống loa và những yếu tố ảnh hưởng đến nó. Mặc dù nguyên lý cực kỳ đơn giản cơ – điện – cơ, nhưng đằng sau nó thì cực kỳ phức tạp và tinh hoa.

“Quý vật tầm quý nhân”, cũng như các thứ sưu tập khác, chủ nhân tìm được vật quý đều do cái duyên. “Bạn cứ có lòng đi, rồi ngày nào đó đồ hay, đồ quý, nó sẽ tìm đến với bạn. Cái nào có duyên với bạn nó sẽ ở lại, còn không nó sẽ ra đi”, anh Cương nghiệm ra triết lý như vậy.

15 chiếc cartridge đến với anh Cương theo khá nhiêu đường. Những chiếc kim  mới thì mua ở hãng sản xuất trong những dịp đi công tác nước ngoài hoặc qua các website  mua bán trực tuyến. Nhưng đối với cartridge cổ thì phải kỳ công hơn. Có thể săn kim cổ qua eBay, Audiogon hoặc một cách hữu hiệu hơn là nhờ người thân hoặc bạn bè mua trên trang đấu giá Yahoo Auction của Nhật. Nói chung để sở hữu những chiếc kim hay, kim quý cần đến công thức: tài chính + thời gian + duyên. Chiếc kim “ngốn” nhiều thời gian và công sức nhất của anh nhất là chiếc Ortofon SPU Gold Limited. Đây là chiếc kim SPU sản xuất vào những năm 1970 của Ortofon xuất sang thị trường Đức với số lượng hạn chế 2000 chiếc (có số series từ 1 đến 2000). Điểm đặc biệt của nó sỏ hữu cuộn dây bằng bạc được ủ lâu ngày (aged silver), kim được mài bằng tay theo dạng hình elip cực kỳ tinh xảo, được bán kèm theo với  thẻ bảo hành chỉ dành riêng cho thị trường Đức. Những chiếc Ortofon loai này có số series trên 2000 chỉ sử dụng cuộn dây bằng đồng. Anh không sao tìm mua được chiếc kim này trong cả một thời gian dài lục lọi, săn đuổi bằng mọi cách nhưng cuối cùng nó lại đến với anh qua một người bạn, không phải vì tài chính, đơn giản vì người bạn ấy thấy anh quá có lòng với Ortofon SPU Gold Limited.

Ortofon SPU Gold Limited Living Stereo- “đầu đàn” trong bộ sưu tập
Ortofon SPU Gold Limited Living Stereo là cartridge quý hiếm nhất trong bộ sưu tập kim của anh Cương.  Đây là chiếc kim xuất phát từ chiếc kim Ortofon SPU Gold Limited bán ở thị trường Đức được ông D.Brakermier mang về nâng cấp và đặt tên cho nó là Living Stereo. Ông Brakermier là người chơi nổi tiếng trong giới audiophile của Đức. Ông là nhà sưu tầm đĩa than và là tác giả của cuốn sách Living Stereo nói về giá trị của tất cả các loại đĩa  than có trên thị trường. Cuốn sách này rất tiếc không được phổ biến rộng rãi và được xuất bản với số lượng rất ít do sự tranh chấp của Brakermier và RCA ở Đức về thương hiệu Living Stereo với kết quả phần thua thuộc về Brakermier, Brakermier cùng chế tạo ra hệ thống loa Brakermier Prometheus Speaker System và đầu đĩa than huyền thoại Apolyt sử dụng hệ thống chuyển động cơ học hoàn toàn bằng khí cả chiều ngang lẫn chiều thẳng đứng (Anh Cương cũng là chủ nhân của đầu đĩa than Micro Seiki SX8000 sử dụng đệm không khí theo chiều ngang).

Mân đĩa than Thorens Reference Serial No. 20 và cần SME 3012 series A

Brakermier có nâng cấp hai loại kim. Ông tuyển chọn những kim Ortofon SPU Meister (cuộn dây bằng đồng) để nâng cấp lên kim Living Stereo. Không phải kim Meister nào cũng có thể nâng cấp được vì phải đạt rất nhiều tiêu chuẩn, trong đó có tiêu chuẩn về độ thẳng giữa chiếc mũi kim và phần thân. Với chiếc kim Ortofon SPU Gold Limited, Brakermier có “nguyên liệu” tốt nhất cho việc nâng cấp của mình. Tuy nhiên, bản thân chiếc SPU Gold Limited đã khó kiếm, cộng với việc thua kiện của Brakermier nê hiện nay trên thế giới chỉ có khoảng 14 đến 16 chiếc. Theo anh Cương, Harry Pearson (tạp chí Absolute Sound) đang sở hữu một chiếc và Heiner Jakobi (tác giả bài báo về EMT 927 & 930 đăng trên tạp chí Sound Practice) cũng có một chiếc.

Vậy Brakermier đã làm gì với SPU Gold Limited? Ông ta đã bỏ hoàn toàn vỏ kim loại màu vàng của kim và thay vào đó thân titan. Ông ta cũng mài bớt phần bảo vệ dây nối từ cuộn dây đến 4 cực của cây kim. Một số vấn đề nữa là ông ta cắt bỏ toàn bộ đầu kim và gắn vào đó theo kiểu chân giả một chiếc đầu kim do ông  ta chế tạo bằng kim cương tự nhiên hình đầu con chim với phần mỏ là để phần tracking. Với phần mỏ này, trong khi cây kim nguyên thủy có thể để lực tì từ 3-5g (vốn là lực tì có biên độ dao động tương đối lớn) được tăng lên từ 3-6g. Theo Brakermier, tracking của SPU nguyên thủy chưa được hoàn thiện và việc có quá nhiều lớp vỏ bên ngoài đã làm cho âm thanh bị nghẹn lại và cảm giác bị bí. Ông cũng khuyến cáo khi sử dụng kim này, nên sử dụng với headshell Orsonic AV-1 để tận dụng khả năng dễ cân chỉnh của chiếc  shell và có thể cân chỉnh với mức độ hoàn thiện cao nhất. Ông còn khuyến cáo nên đi dây bên ngoài tonearm thay vì để dây bên trong tonearm cũng sẽ làm nghẹn âm thanh. Jean Hiagra, một Audiophlie nổi tiếng người Pháp đã làm điều này.

Bộ sưu tập Analogue của Anh Cương

Nhận biết về chất âm của cây kim SPU Gold Limited so với cây kim nguyên thủy, anh Cương nho biết: “Độ ồn do ma sát của kim với rãnh đĩa giảm đi, có thể nói là 50%. Tôi được nghe những tiếng piano, violon, percussion… gần như hoàn toàn nguyên chất. Trong tương lai, tôi sẽ đi dây bên ngoài tonearm để thử xem sao. Còn độ bền của đĩa do kim này mang lại, tôi chưa có thời gian để thử vì phải mua hai cái đĩa mới tinh, giống nhau, nghe bằng hai cây kim khác nhau với thời lượng như nhau. Rất tốn thời gian và công sức để làm phép thử này, nhưng nếu tạp chí Nghe Nhìn có ý tài trợ thì tôi sẽ tiến hành ngay… (cười)”. Có thể nói sưu tập luôn là thú chơi vừa mất thời gian, công sức, tổn hao tài chính nhưng đã là sưu tập thì người ta khổng thể dừng lại được. Hai chiếc cartridge Ortofon SPU C (mono) cổ và Neumann DST62 là 2 báu vật tiếp theo nằm trong kế hoạch sưu tập của anh Cương. Ortofon SPU C là cây kim mono có lực tì khá nhẹ nên sẽ không hại nhiều đến đĩa. Sở hữu những bản thu âm đĩa than mono rất quý nên khi có được Ortofon SPU C, anh sẽ sử dụng cây kim này để nghe những đĩa độc tấu mono được thu từ những năm 1950 của các nhạc công đại thụ. Nghe mono cũng rất hay vì không phải tìm điểm ngọt nếu dùng kim stereo phát đĩa mono vẫn được nhưng sinh nhiều tiếng ồn. Đối với Neumann DST62, đây vốn là cây kim được sử dụng để nghe kiểm tra các phôi đĩa do máy cắt của Neumann tạo ra.

PV: Theo anh đâu là một chiếc đầu kim hay?
Anh Cương: Theo tôi, một chiếc đầu kim hay trước hết tracking phải tốt, vừa ổn định, vừa không làm hại đĩa. Bộ nhún (suspension) phải bền, ít bị lão hóa. Tôi rất thihcs kim Koetsu, nhưng rất tiếc, kim này có bộ nhún không được bền lắm. Đó là lý do tại sao cho đến nay tôi vẫn chưa thể sở hữu 1 cây kim Koetsu.

Cũng nói về chất âm thì kim hay là phải tái tạo trung thực được chất giọng của ca sĩ, tái tạo được chất tự nhiên cảu từng loại nhạc cụ, tái tạo được không gian sân khấu, kết cấu cần phải bền vững cả luc tiết tấu chậm lẫn khi tiết tấu nhanh… mà tất cả những điều này thì không chỉ phụ thuộc vào đầu kim. Chúng còn phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố còn lại trong hệ thống của bạn.

Theo ý kiến của riêng mình, tôi cho rằng hầu hết những đầu kim hay đều do người châu Âu chế tạo. Đây cũng là cái nôi của nhạc cổ điển, trung tâm của văn minh nhân loại. Cuối cùng không thể phủ nhận một đầu kim hay là một đầu kim quý hiếm, khó tìm.

PV: Theo kinh nghiệm của anh, một người chơi cần tối thiểu bao nhiêu cây cartridge để có thể tối ưu hóa những dòng nhạc?
Anh Cương: Với tôi, nếu mục đích chỉ là thưởng thức âm nhạc, không phải phân tích cái hay cải dở của mỗi cây kim, thì Benz Micro LP là đủ. Còn nếu thiên về chi phí thì cây Denon DL – 103 với transformers lấy từ máy bán dẫn cũ. Thấp hơn nữa thì Shure V15 Type III, đỡ phải tìm transformers.

PV: Ngoài những chiếc kim đắt tiền, trong bộ sưu tập, anh cũng có những chiếc kim giá vừa phải nhưng thuộc hàng không có đối thủ trong tầm giá như Denon 103 chẳng hạn, anh có khi nào lắp chúng để nghe lại không?
Anh Cương: tôi nghe Denon 103. Chất âm của Denon 103 rất chi tiết và ấm áp. Tuy nhiên, mọi nhạc cụ có vẻ mất đi một số tần số cao nhất. Tôi cho rằng, Denon 103 rất phủ hợp với hững bản ballad. Với mức giá cả thì thật không có đối thủ. Việc tìm step-up nào cho Denon 103 cũng khá thú vị vì step-up hay thì giá gấp mấy lần cây kim. Tôi thích tìm những mc transformers trong các ampli bán dẫn đời cổ của Sansui, Pioneer… để mua với giá cả rất phải chăng và đặc biệt chúng rất hợp với Denon 103.

PV: Ngoài bộ sưu tập cartridge anh cũng sở hữu những cần tonearm quý?
Anh Cương: Cũng như cây kim Living Stereo, tôi có cần SME 3012 series A, là một trong 72 chiếc hàng mẫu đầu tiên của hãng SME. Đây cũng là cây cần duy nhấtcos thể sử dụng cho cả đầu headshell studio (hình chữ thập) lẫn EIA (hình vuông). Ngoài ra tôi còn có Thorens TP-97 và Fidelity Research FR 66s, Grado Signature và EMT 997 Banana đời cổ. Khác với nững cần thông thường chỉ cân bằng động, điểm đặc biệt của 997 Banana là vằ cân bằng động, vừa cân bằng tình nên cho dù turntable có bị nghiêng tới 30o nó vẫn hoạt độngt ốt như thường. Không hiểu sao tôi không thích những cây cần mới dù về mặt thông số kỹ thuật thì có vẻ hơn hẳn những cây cần cũ. Nhưng tôi nghĩ nên dành chủ đề cần cho dịp khác.

DANH SÁCH 15 CHIẾC KIM CỦA ANH CƯƠNG:

• 1.    Audio Technica AT95E;
• 2.    Shure MX97;
• 3.    Denon 130;
• 4.    Clearaudio Virtuoso Wood;
• 5.    Clearaudio Melody;
• 6.    Ortofon MC10;
• 7.    Ortofon MC20;
• 8.    Ortofon SPU Meister Silver Mk2;
• 9.    Ortofon SPU Gold Limited;
• 10.    Benz Micro L2 Wood;
• 11.    Benz Micro Ruby3;
• 12.    Benz Micro LP;
• 13.    Grado Reference;
• 14.    EMT XSD 15;
• 15.    Ortofon SPU Gold Limited Living Sterreo.