Dàn loa lớn thường có khả năng thể hiện được âm trầm tốt hơn.(Ảnh: Audiostore.vn)

Dải tần đáp ứng

Theo Canadahifi, khả năng tái tạo âm thanh chính xác ở các dải một cách đồng đều, luôn là một trong những yếu tố quan trọng và được biết đến nhiều nhất của hệ thống nghe nhạc. Tuy nhiên, khi xuống đến dải tần cực thấp, các màng loa nhỏ thường không còn đủ độ chắc chắn khi nhận được xung điện lớn để thể hiện âm bass sâu. Hoặc nếu nhận xung phù hợp với màng loa, thì thường không đủ lực.

Một cách đơn giản và trực quan để đánh giá yếu tố này là thử nghe những bản nhạc có dải tần thay đổi đa dạng. Bản thu All For You của Diana Krall, hoặc album Brothers in Arms của Dire Straits đều là các ví dụ điển hình với những tiếng chũm chọe cao chói tai, âm bass mạnh mẽ và xuống đến cực sâu.

Tông nhạc chính xác

Để phân biệt được tiếng guitar nào là của Fender Stratocaster hay Gibson Les Paul, tiếng violon nào là của Amati hay Stradivarius, cần hiểu và nghe được hòa âm đặc trưng của mỗi một nghệ sĩ, hơn là những nốt nhạc cơ bản mà bất kỳ cá nhân nào cũng có thể thực hiện được. Ngoài ra, yếu tố này cũng cần một loa tép thật tốt.

Nếu đó là một giọng hát, người nghe cũng có thể dễ dàng phân biệt được theo thời gian đâu là một nữ ca sĩ trẻ trung 20 tuổi giọng khỏe khoắn, nhiệt huyết, hay một giọng ca 40 tuổi điêu luyện, mặn mà và đằm thắm.

Âm trường

Không gian trong âm thanh giữa những người nhạc công hay ca sỹ cũng bao gồm những chiều cơ bản như chiều sâu, chiều rộng và chiều cao (rất khó để đạt được, và chỉ có ở những bộ dàn đầu bảng với mức giá không hề rẻ). Hơn nữa, “hình ảnh” được ghi nhận này phải cố định khi người nghe di chuyển xung quanh phòng nhạc.

Để cảm nhận được âm trường một cách rõ ràng, việc đầu tiên cần làm là tìm một nguồn nhạc stereo chất lượng cao, thậm chí các bản thu đời đầu cũng không thể vẽ ra trường âm thanh ba chiều rõ ràng, ngay cả trên bộ thiết bị đắt tiền nhất. Một ví dụ đơn giản như bản You Oughta Know trong album Jagged Little Pill Acoustic của Alanis Morissette có thể cho người nghe thấy được vị trí của ca sỹ ở ngay bên phải sân khấu, chiếc guitar acoustic bố trí bên trái, trong khi bộ trống được đặt ngay phía sau giọng hát.

Độ phân giải (bit-rate)

Độ phân giải càng lớn, âm thanh càng rõ ràng, chi tiết hơn và cũng dễ dàng hơn cho trí não ghi nhớ/nhận ra âm thanh này. Điều này tương tự với một bức ảnh với độ phân giải thấp rất khó cho người xem nhận biết những chi tiết nhỏ, chẳng hạn thời gian hiển thị trên một mặt đồng hồ hay dòng chữ in trên bìa trong giá sách.

Vấn đề về độ phân giải thấp càng nghiêm trọng khi có nhiều giọng hát hay nhạc cụ kèm theo. Khi đó, giọng ca của từng người trong một dàn hợp xướng sẽ dễ bị nhập làm một, thậm chí giọng chính cũng có thể biến thành tiếng đệm du dương cuốn theo điệu nhạc ở một mức bit-rate quá thấp.

Dải động

Sự khác biệt (được tính bằng đơn vị decibel) giữa mức “output” đỉnh của hệ thống và mức yên tĩnh nhất – tiếng noise âm thanh sàn được xem là dải động của một dàn âm thanh hi-fi. Đây là yếu tố mà người nghe thường phải chi nhiều tiền nhất để có được sự chuẩn xác về âm thanh trên mỗi bước dải tần đáp ứng, ở mỗi mức âm lượng khác nhau.

Bản thu của Zepplin, Since I’ve Been Loving You hay bản giao hưởng số hai của Mahler mang tên Resurrection đều là những ví dụ tốt để thử nghiệm dải động của một dàn âm thanh.

Độ động

Một chi tiết cơ khí như màng loa sau khi đã rung lên, tạo âm thanh, cần có thời gian để phục hồi lại vị trí ban đầu để tiếp tục hoạt động. Quãng thời gian này phải đủ nhanh, nếu không hệ thống sẽ bỏ lỡ một nhịp âm thanh quan trọng. Đây cũng là một yếu tố được xem xét khi đánh giá bất cứ dàn loa hi-fi nào.

Bất kỳ một bản thu nào có tiết tấu cực nhanh cũng có thể là đối tượng để thử nghiệm độ động. Trong đó có thể kể đến Concerto for Orchestra của Bartok, Am I Wrong của Keb Mo hay bản Overture trong album Tommy của The Who.

Nguồn: Audiostore.vn

CHỌN VỊ TRÍ TỐI ƯU
Tiếng trầm không định hướng của loa sub không đồng nghĩa với việc người chơi có thể đặt bất kỳ đâu trong phòng nghe đều cho kết quả tương đương. Chọn được điểm đặt loa sub phù hợp có thể tạo nên sự khác biệt rõ ràng trong màn trình diễn âm trầm của loa. Nhiều người chọn giải pháp khá tiện lợi là đặt loa sub vào góc phòng, bởi theo cách này tiếng bass sẽ dày và lớn nhất. Nhưng việc đặt loa sub ở vị trí đó sẽ không cho âm bass chi tiết.

Với loa sub nhỏ (đường kính dưới 20cm), vị trí tốt nhất là đặt trước cặp loa chính khoảng 0,9-1,2m. Việc đặt loa sub quá xa loa chính khó mang lại cảm giác âm bass được tạo ra từ hệ thống loa chính. Trong quá trình định vị loa sub, người chơi nên vặn âm lượng lớn để có thể tìm ra điểm nào cho âm bass lớn, nhưng vẫn giàu chi tiết nhất.

Người chơi nên chọn ra một số điểm đặt loa khả quan nhất và sử dụng CD thử có nhiều âm trầm sâu, chơi lặp lại đoạn nhạc nhiều âm bass đó trong quá trình đảo loa sub qua các vị trí khác nhau trong phòng nghe. Mục đích của quá trình này nhằm tìm ra vị trí mà ở đó loa sub tái tạo âm bass sâu nhất, nhưng vẫn giữ được sự cân đối với dải trầm và trung trầm.

Trong một số trường hợp, sau khi đã kê đặt ở nhiều vị trí mà âm bass vẫn không chi tiết như mong muốn, người chơi có thể cân nhắc giải pháp sau: nhấc ghế nghe ra khỏi vị trí và đặt loa sub vào đó, bật một bộ phim hoặc bản nhạc có nhiều âm bass với âm lượng lớn. Tiếp theo, hãy đi quanh phòng đến điểm mà người chơi muốn đặt loa tại đó nhất (theo chủ quan). Cuối cùng là di chuyển loa sub trên đường thẳng từ vị trí ngồi nghe đến điểm đó. Khi dịch chuyển loa, hãy lắng nghe để xác định vị trí mà loa bass có thể cho chất âm mạnh mẽ và chi tiết nhất, rồi cố định loa tại đó.

ĐẦU NỐI VÀ CÂN CHỈNH
Thông thường phía sau loa subwoofer có khá nhiều nút chỉnh, lỗ cắm với đủ loại thông số. Sự bố trí này có thể khiến người “ngoại đạo” với audio bối rối trong giây lát. Song nếu quan sát kỹ có thể thấy các chức năng khá rõ ràng và đơn giản. Cách đấu đơn giản và hiệu quả nhất là nối dây tín hiệu từ ampli/preampli đến đường “Sub in” phía sau loa sub (hoặc trên một số loa sub đề là LFE/Direct/Bypass…)

Tiếp theo, đẩy núm chỉnh điểm cắt tần lên mức cao nhất. Ở một số dòng loa sub cho phép thay đổi dải tần ở khoảng rất rộng từ 40Hz đến 200Hz. Người chơi cần nghiên cứu kỹ các thông số kỹ thuật của cặp loa chính và loa sub. Một cách ước lượng tương đối để lựa chọn mức cắt tần trên loa sub sao cho phù hợp với loa chính như sau: Ngưỡng 150-200 Hz khi loa chính có đường kính loa bass 5-8cm; Ngưỡng 80Hz hoặc 100Hz với loa chính có đường kính loa bass 10-13cm; Ngưỡng 60Hz hoặc 80Hz với loa bookshelf cỡ lớn hoặc loa cột thanh mảnh.Việc chọn điểm cắt tần rất quan trọng, bởi đây là một trong những yếu tố quyết định đến sự phối hợp hài hòa giữa loa sub và cặp loa chính, cần cân chỉnh sao cho người nghe không nhận biết được sự thiếu hụt hoặc chồng chéo tần số giữa hai loại loa này.

Nút chỉnh pha (phase) cũng là một trong những nút điều chỉnh quan trọng trên loa sub, bởi loa sub và loa chính của hệ thống chỉ có thể “hát hay” khi chúng đồng pha – đồng nghĩa với việc các loa woofers của của cặp loa chính và loa subwoofer chuyển động ra/vào đồng thời. Để kiểm tra các loa có hoạt động đồng pha với nhau không, hãy bật nhạc thật lớn với phần mềm có nhiều âm bass và lắng nghe ở “điểm ngọt” trong khoảng một phút. Đồng thời, bố trí người ngồi chỉnh nhẹ nút chỉnh pha 0/180 tại chỗ đặt loa sub. Điểm chuấn là khi người nghe nhận thấy tại đó hệ thống cho nhiều âm bass nhất. Trong trường hợp người nghe không cảm thấy sự khác biệt khi chỉnh ở bất kỳ điểm nào từ 0 đến 180, hãy để nút ở vị trí 0.

Bước cuối cùng là điều chỉnh âm lượng của sub. Một số người “nghiện” âm bass (bass treak) có thể đẩy tiếng sub lớn hơn một chút so với mức âm lượng chung của hệ thống loa chính. Khi đó, hệ thống sẽ mất đi sự cân bằng về các dải tần và thiên về âm bass. Với những người ưa sự hài hòa, âm lượng của lao sub sẽ được điều chỉnh cho phù hợp với âm lượng của cặp loa chính. Trong trường hợp này, âm thanh của hệ thống có thể đạt đến sự cân bằng và hài hòa nhất. Nếu muốn điều chỉnh tuyệt đối chính xác, người chơi cần đến sự hỗ trợ của dụng cụ đo âm lượng chuyên nghiệp trong các phòng thu hoặc phòng thí nghiệm.

Nguồn: Sài Gòn HD 

Âm trầm (Bass) là gì: Trong âm nhạc tiếng Bass là dãy âm tần dễ nhận biết nhất nhưng cũng thường bị đánh giá sai nhiều nhất, bao gồm 3 loại bass sau đây:

+ Bass sâu (Deep Bass) ta sẽ hay gặp từ này trên vỏ hộp khi mua tai nghe có Bass tốt.

+ Bass trung (Midbass).

+ Bass cao (Upper Bass).

Nhiều người vẫn hay lầm tưởng rằng tiếng Bass càng nhiều, càng hùng hồn là Bass hay. Tuy nhiên thực tế hoàn toàn trái ngược, Bass nhiều và mạnh mẽ chưa hẳn đã hay.

Chúng ta nghe âm Bass là để cảm nhận cái hay, nét tinh tế và chất lượng chứ không đơn thuần chỉ nghe số lượng nhiều ít của Bass bởi tiếng Bass khi được tái tạo trung thực sẽ mang đến cho âm nhạc rất nhiều màu sắc và cảm xúc.

Tiếng Bass là cái sườn của giai điệu và nhịp điệu trong âm nhạc.Nhưng không may, rất khó để tái tạo hoàn hảo dãy âm tần này bởi vì tiếng Bass phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố như: Phòng nghe, Ampli, Loa, Dây truyền dẫn tín hiệu  thậm chí cả nguồn phát nhạc.

– Thuật ngữ phổ biến khi ta nghe và mô tả âm bass hay: sâu, căng, tròn, êm, chặt chẽ, chính xác, nhanh, có lực.

– Thuật ngữ phổ biến khi ta nghe và mô tả âm bass dở: ù, nặng nề, mỏng, ngắn, chậm chạp, thiếu lực.

Những thuật ngữ vừa nói trên là sự cô đọng lại với đôi tai mỗi người, nó mang tính trừu tượng và cực kỳ miên man không thể diễn tả được 1 cách chính xác nhất.

Nếu âm Treble là da, âm trung là thịt thì âm Bass chính là bộ xương cho khuôn mẫu hoàn hảo đó, xương tốt khi xương có tủy.

Âm trung (Mid) là gì: Nói 1 cách máy móc nhưng dễ hiểu nhất thì âm trung chính là giọng hát của ca sĩ (vocal), từ ngàn xưa đã tồn tại âm mid: tiếng nói của con người, tiếng lào xào của lá cây và tiếng kêu của muông thú… Điều thú vị mà hiếm khi những người nghe nhạc quan tâm đó là hầu hết năng lượng của âm nhạc đều tập trung ở tiếng Mid và đôi tai của con người cũng cực kỳ nhạy cảm với âm này, bạn có công nhận rằng tiếng gió thổi đôi tai bạn cảm nhận rất tốt không. Nhiều bạn khi đến đây sẽ đặt câu hỏi “trong các bản hòa tấu thì đâu sẽ là âm Mid”.

Câu trả lời đó là độ nhuyễn của nhạc cụ, độ nhuyễn này không phải là âm thanh ta nghe được khi các nhạc cụ trình diễn mà là cái nền tổng quát khi chúng phối hợp với nhau.

Ví dụ sau đây sẽ chỉ rõ cho chúng ta cách cảm nhận “màu sắc” tiếng Mid: Khi ta nắm bàn tay lại tạo thành hình dáng như một chiếc cốc, sau đó đặt tay lên miệng và thử hát một đoạn nhạc, vừa hát vừa đóng và mở bàn tay. Lúc này ta sẽ có cảm giác giọng hát của mình có sự thay đổi, lúc to lúc nhỏ, khi lên cao khi xuống thấp (về cường độ và tần số), sự biến đổi này được gọi là “Màu Sắc” của tiếng Mid.

– Thuật ngữ phổ biến khi ta nghe và mô tả âm trung hay: ngọt, mượt, đầy đặn.

– Thuật ngữ phổ biến khi ta nghe và mô tả âm trung dở: khô, thô.

+ Âm mid hay (đạt tiêu chuẩn) là khi người nghe có cảm giác âm tần này rõ ràng, ấm, dễ chịu… Một nhà đánh giá thiết bị âm nhạc nôi tiếng (quên tên rồi) đã từng phát biểu: Không có tiếng Mid âm nhạc không là gì cả.

Âm Cao (treble) là gì: Định nghĩa máy móc, ngắn gọn và xúc tích thì âm Treble là tiếng “leng keng của kim loại” hay với chất giọng của con người: có giọng trầm (ồm ồm), giọng bình thường, nhẹ nhàng (đi vào lòng người). Và cuối cùng là giọng thánh thót hoặc chua, hoặc hét (thì đây là Treble) tức là âm thanh có âm tần cao!

Tiếng Treble được cho là nền tảng tạo ra chất lượng âm thanh hay, điểm nhấn của 1 bản nhạc hoặc 1 ca khúc. Nếu Bass là dẫn dắt, Mid là hài hòa thì tất cả 2 âm trên sẽ làm nền cho Treble biểu diễn. Điều này quan trọng đến nỗi nhiều thiết bị âm nhạc đắt tiền, cao cấp nhưng vẫn bị cho là tầm thường vì thể hiện âm Treble không xuất sắc.

– Thuật ngữ phổ biến khi ta nghe và mô tả âm Treble hay: trong, sáng, mượt, ngọt, êm, mịn, nhẹ, dịu… 1 số người cảm nhận rằng khi Treble quá mượt thì sẽ cho ta cảm giác ướt át, ủy mị (tức là yếu đuối), nhưng với quan điểm của cá nhân tôi đó mới là âm Treble đỉnh cao, 1 thứ gì đó gọi là “Phiêu”. Một âm tần cao biểu diễn mượt mà đến mức yếu đuối đó mới là chất riêng!

– Thuật ngữ phổ biến khi ta nghe và mô tả âm Treble dở: chói, khô, cứng.

Nguồn Cơn Bão Số