Trong giới chuyên môn, người ta gọi Martin là “tonmeister” và theo ông, đó là sự kết hợp giữa “1 nhà sản xuất âm nhạc và một kỹ sư thu âm”. Thật ra khái niệm tonmeister bắt đầu từ những năm 1960 tại Đức và cách duy nhất để trở thành một người như vậy là nghề dạy nghề.

geoffmartin.
Geoff Martin – tonmeister tại Bang & Olufsen​

Với tư cách là một tonmeister tại Bang & Olufsen, Martin đã giúp công ty thiết kế ra nhiều chiếc loa và hệ thống âm thanh tiên tiến. Tuy nhiên, công việc hiện tại của ông là vạch ra định hướng cho tương lai, xác định những sản phẩm nào mà người dùng sẽ mong muốn trong vòng 10 năm tới và xa hơn nữa.

Để làm được điều đó, ông phải nghiên cứu xem môi trường âm thanh đang thay đổi như thế nào và môi trường đó sẽ thay đổi mối quan hệ giữa con người với tiếng ồn và âm thanh ra sao?

Sự khác nhau giữa âm thanh và tiếng ồn

Hình sóng của nhiễu tạp – âm thanh mà các bạn nghe trong đài radio, cũng là một tín hiệu đầy đủ nhưng không chứa thông tin hữu ích​

Âm thanh (Sound) và tiếng ồn (noise) là 2 khái niệm khác nhau. Theo Martin, từ tiếng ồn thường để chỉ những âm thanh không mong muốn, thí dụ như tiếng chói trong một bản thu âm. Đôi khi, tiếng ồn còn để chỉ những âm thanh mà dạng sóng của nó không hàm chứa thông tin hữu ích, thí dụ như tạp nhiễu sóng radio – những tiếng rè rè rẹt rẹt luôn tục phát ra khi bạn nghe đài.

(Sóng radio được dùng để truyền âm thanh, thí dụ như bài hát mà bạn yêu thích, bằng cách mã hóa âm thanh dưới dạng các mô hình sóng. Tạp nhiễu là khiếm khuyết của mô hình âm thanh và nó cũng là một tín hiệu hoàn chỉnh).

Đối với các kỹ sư âm thanh, tiếng ồn có nhiều màu sắc khác nhau và nó phụ thuộc vào đặc điểm phổ của nó. Một cách nôm na là mỗi tiếng ồn truyền tới tai người, gởi về não bộ và tạo nên những hình ảnh về kết cấu khác nhau của âm thanh, tương ứng với các hình ảnh đó người đã sẽ gán các màu tương ứng.

Các màu của tiếng ồn là màu trắng, hồng, đỏ, tím, lam và thậm chí chí là đen. Tuy nhiên, những tiếng ồn này không dễ phân biệt đối với những người chưa qua tập luyện. MỖi âm thanh đều có một dấu chỉ riêng, biểu thị tất cả những tần số cấu thành nên nó. (Phần lớn âm thanh đều là một hỗn hợp phức tạp của các rung động cơ học với nhiều tần số khác nhau.)

Tiếng ồn hồng: bạn thân của những nhà làm loa!

Biểu đồ tần số của tiếng ồn trắng (bên trái) và tiếng ồn hồng (bên phải)​

Đối với các tonmeister, tiếng ồn là “bạn thân” của họ. Để kiểm tra thiết kế của một chiếc loa, Martin sử dụng “tiếng ồn hồng”. Nó tương tự như tiếng ồn trắng – âm thanh nhiễu hột mà chúng ta thường nghe trong radio, trong các kênh truyền hình không có tín hiệu và trong đó có chứa những tần số thuộc phạm vi nghe được của tai người (20 Hz tới 20 kHz).

Tuy nhiên khác với tiếng ồn trắng, tiếng ồn hồng không phải hoàn toàn là ngẫu nhiên. Nó nằm ở giữa sự trật tự cứng nhắc và sự hỗn loạn hoàn toàn. Mô hình tiếng ồn hồng có thể nhìn thấy thông qua nhịp tim, DNA, lưu lượng giao thông, trong hầu hết các thiết bị điện tử và trong những giai điệu âm nhạc.

Do đó, “Tiếng ồn hồng được dùng để thử nghiệm các mẫu thiết bị âm thanh. Nó có phổ nội dung tương tự như âm nhạc nhưng lại tuân theo những mô hình lặp lại (ít biến thiên hơn) so với sử dụng những bài hát của ca sĩ hát.” Nhưng tiếng ồn lại là một điều phiền toái với phần lớn người dùng. Sự phiền của nó giống như ô nhiễm ánh sáng khiến ta không thể nhìn thấy bầu trời sao ban đêm.

Martin cho biết: “Thật khó để tới một nơi mà tất cả những gì mà bạn nghe đều đến từ tự nhiên. Ngay cả khi bạn đi tới một khu rừng hoang dã, bạn vẫn có thể nghe tiếng máy bay phản lực ở trên đầu.” Do đó, khi bước vào những tòa nhà hiện đại thì thứ đầu tiên mà bạn sẽ nghe (nếu để ý) là tiếng kêu của điều hòa nhiệt độ và đèn chiếu sáng. Chúng luôn có cùng một tầng số: 60Hz tại Bắc Mỹ, khoảng 50Hz tại Châu Âu và nó tương đương với hợp âm Si giáng (Bb).

Trên thực tế, Martin đã dùng lập luận này để giải thích tại sao một nhạc sĩ sống tại thành phố Vancouver luôn viết ra những bản nhạc ở cung Si giáng. Nhưng hiện tại, bản chất tự nhiên của sự phổ biến tiếng ồn đang thay đổi và theo Martin, “Chúng ta đang nhận ra ranh giới giữa những gì chúng ta nghĩ là thật và những thật sự thật ngày càng mong manh hơn.”

Toàn bộ những trường âm thanh đều được thiết kế cho chúng ta chứ không phải tạo ra một cách ngẫu nhiên nữa. Những âm thanh này bao gồm cả những âm thanh nhân tạo, được tạo ra một cách cẩn thận, tinh để để phù hợp với những gì người ta muốn nghe. Để làm được điều đó, người ta còn phải chú ý tới âm thanh từ máy sấy tóc, từ tiếng nhạc chuông điện thoại, tiếng mở khóa, khóa màn hình, tiếng pô xe,… Tỉ như âm thanh khi bạn đóng cửa xe hơi lại, bạn nghĩ rằng xe nào cũng giống nhau? Chưa chắc, các hãng luôn đau đầu tìm cách sửa đổi những âm thanh đó để dễ chịu hơn khi nghe.

Tương lai của ngành công nghiệp thu âm: Tai nghe hay loa? Cái gì cũng có cái giá của nó!

Như đã nói ở trên, cách chúng ta nghe nhạc đã, đang và sẽ luôn thay đổi. Chỉ trong vòng 10 – 15 năm trở lại đâu, hầu hết mọi người đều nghe nhạc chủ yếu từ loa. Giờ đây, những chiếc tai nghe thể thao đã ngày càng phổ biến (hoàn cảnh nước ngoài). Thiết bị này có thể cho phép người dùng nhận cuộc gọi, nghe nhạc từ smartphone, từ thiết bị thông minh của họ. Hơn nữa, nó còn có công nghệ chống ồn chủ động, giúp bạn loại bỏ được âm thanh từ môi trường xung quanh để tập trung nghe nhạc hơn.

Tuy nhiên, sự tiện lợi đó phải đánh đổi bằng một cái giá: không phải bản nhạc nào cũng được thu âm, thiết kế dành cho tai nghe. Hãy tưởng tượng điều gì sẽ xảy ra khi bạn xem một bộ phim chất lượng cao, được thiết kế cho màn ảnh rộng trên một một chiếc TV cỡ nhỏ. Cái giá phải trả là bạn sẽ mất đi nhiều chi tiết. Tương tự như vậy trong âm thanh, bạn sẽ không trọn vẹn thưởng thức được những bản nhạc được thiết kế dành cho loa bằng tai nghe.

Do đó, Martin nhận định điều này dần sẽ tạo nên sự chuyển biến trong ngành công nghiệp thu âm. Thay vì thu những bản nhạc bằng micro thông thường, chắc hẳn các phòng thu phải chuyển sang dùng loại mic để thu lại được âm thanh sẽ tái tạo bên trong đầu con người khi họ nghe bằng tai nghe. Nhưng một nghịch lý ở đây là điều gì sẽ xảy ra khi bạn dùng chính bản thu đó để phát trên loa hoặc một dàn âm thanh surround? Chẳng lẽ bạn chấp nhận xem một bộ phim truyền hình chiếu bằng màn ảnh rộng trong rạp?

Martin cho biết: “Nếu bạn có một bản thu âm được làm ra dành cho tai nghe, bạn sẽ bị mất rất nhiều thông tin. Dù thời đại của chúng ta chưa xuất hiện điều đó, nhưng nó là một viễn cảnh dễ nhận ra, một thế giới mà ngày càng có nhiều người gắn bó cuộc sống của họ với những chiếc tai nghe trên đầu.”

Nguồn : Sài Gòn HD

Các thiết bị âm thanh trong Yamaha collection đều sở hữu thiết kế đẹp mắt, trang nhã, cùng những tính năng tuyệt vời giúp nâng tầm trải nghiệm giải trí của người dùng.

Dàn loa lớn thường có khả năng thể hiện được âm trầm tốt hơn.

Dải tần đáp ứng

Theo Canadahifi, khả năng tái tạo âm thanh chính xác ở các dải một cách đồng đều, luôn là một trong những yếu tố quan trọng và được biết đến nhiều nhất của hệ thống nghe nhạc. Tuy nhiên, khi xuống đến dải tần cực thấp, các màng loa nhỏ thường không còn đủ độ chắc chắn khi nhận được xung điện lớn để thể hiện âm bass sâu. Hoặc nếu nhận xung phù hợp với màng loa, thì thường không đủ lực.

Một cách đơn giản và trực quan để đánh giá yếu tố này là thử nghe những bản nhạc có dải tần thay đổi đa dạng. Bản thu All For You của Diana Krall, hoặc album Brothers in Arms của Dire Straits đều là các ví dụ điển hình với những tiếng chũm chọe cao chói tai, âm bass mạnh mẽ và xuống đến cực sâu.

Tông nhạc chính xác

Để phân biệt được tiếng guitar nào là của Fender Stratocaster hay Gibson Les Paul, tiếng violon nào là của Amati hay Stradivarius, cần hiểu và nghe được hòa âm đặc trưng của mỗi một nghệ sĩ, hơn là những nốt nhạc cơ bản mà bất kỳ cá nhân nào cũng có thể thực hiện được. Ngoài ra, yếu tố này cũng cần một loa tép thật tốt.

Nếu đó là một giọng hát, người nghe cũng có thể dễ dàng phân biệt được theo thời gian đâu là một nữ ca sĩ trẻ trung 20 tuổi giọng khỏe khoắn, nhiệt huyết, hay một giọng ca 40 tuổi điêu luyện, mặn mà và đằm thắm.

                           Vị trí của nhạc công và ca sỹ là một đặc trưng của dàn nhạc cổ điển.

Âm trường

Không gian trong âm thanh giữa những người nhạc công hay ca sỹ cũng bao gồm những chiều cơ bản như chiều sâu, chiều rộng và chiều cao (rất khó để đạt được, và chỉ có ở những bộ dàn đầu bảng với mức giá không hề rẻ). Hơn nữa, “hình ảnh” được ghi nhận này phải cố định khi người nghe di chuyển xung quanh phòng nhạc.

Để cảm nhận được âm trường một cách rõ ràng, việc đầu tiên cần làm là tìm một nguồn nhạc stereo chất lượng cao, thậm chí các bản thu đời đầu cũng không thể vẽ ra trường âm thanh ba chiều rõ ràng, ngay cả trên bộ thiết bị đắt tiền nhất. Một ví dụ đơn giản như bản You Oughta Know trong album Jagged Little Pill Acoustic của Alanis Morissette có thể cho người nghe thấy được vị trí của ca sỹ ở ngay bên phải sân khấu, chiếc guitar acoustic bố trí bên trái, trong khi bộ trống được đặt ngay phía sau giọng hát.

Độ phân giải (bit-rate)

Độ phân giải càng lớn, âm thanh càng rõ ràng, chi tiết hơn và cũng dễ dàng hơn cho trí não ghi nhớ/nhận ra âm thanh này. Điều này tương tự với một bức ảnh với độ phân giải thấp rất khó cho người xem nhận biết những chi tiết nhỏ, chẳng hạn thời gian hiển thị trên một mặt đồng hồ hay dòng chữ in trên bìa trong giá sách.

Vấn đề về độ phân giải thấp càng nghiêm trọng khi có nhiều giọng hát hay nhạc cụ kèm theo. Khi đó, giọng ca của từng người trong một dàn hợp xướng sẽ dễ bị nhập làm một, thậm chí giọng chính cũng có thể biến thành tiếng đệm du dương cuốn theo điệu nhạc ở một mức bit-rate quá thấp.

                          
                             Người nghe thường phải tốn nhiều chi phí để hoàn thiện dải động.

Dải động

Sự khác biệt (được tính bằng đơn vị decibel) giữa mức “output” đỉnh của hệ thống và mức yên tĩnh nhất – tiếng noise âm thanh sàn được xem là dải động của một dàn âm thanh hi-fi. Đây là yếu tố mà người nghe thường phải chi nhiều tiền nhất để có được sự chuẩn xác về âm thanh trên mỗi bước dải tần đáp ứng, ở mỗi mức âm lượng khác nhau.

Bản thu của Zepplin, Since I’ve Been Loving You hay bản giao hưởng số hai của Mahler mang tên Resurrection đều là những ví dụ tốt để thử nghiệm dải động của một dàn âm thanh.

Độ động

Một chi tiết cơ khí như màng loa sau khi đã rung lên, tạo âm thanh, cần có thời gian để phục hồi lại vị trí ban đầu để tiếp tục hoạt động. Quãng thời gian này phải đủ nhanh, nếu không hệ thống sẽ bỏ lỡ một nhịp âm thanh quan trọng. Đây cũng là một yếu tố được xem xét khi đánh giá bất cứ dàn loa hi-fi nào.

Bất kỳ một bản thu nào có tiết tấu cực nhanh cũng có thể là đối tượng để thử nghiệm độ động. Trong đó có thể kể đến Concerto for Orchestra của Bartok, Am I Wrong của Keb Mo hay bản Overture trong album Tommy của The Who.

Theo Minh Trang- Số hóa