Thứ hai, 20 Tháng 5, 2013
   

Example of Section Blog layout (FAQ section)

Lịch sử nghe nhìn thế giới

HFVN - Từ chiếc máy phát nhạc đầu tiên trên thế giới cấu tạo bằng ống trụ bọc thiếc mỏng của Thomas Alva Edison cho đến những chiếc đĩa Blu-ray gắn liền với công nghệ HD độ nét cao ngày nay là cả một quá trình phát triển không ngừng dài hơn 130 năm của ngành công nghiệp điện tử nghe nhìn. Là một trong những ngành nghề được xem là có lịch sử phát triển nhanh nhất bởi nó gắn liền với những nhu cầu giải trí của con người, mà nhu cầu này luôn được chính chúng ta đẩy từ giới hạn này sang giới hạn khác một cách không ngừng nghĩ. Sản phẩm nghe nhìn rất đặc biệt nó không chỉ là thành quả của lao động trí óc, lao động nghệ thuật mà còn phản ánh rõ nét góc độ văn hóa.
Những cột mốc lịch sử quan trọng của ngành công nghiệp nghe nhìn
Lịch sử nghe nhìn thế giới được bắt đầu bằng cái sự “nghe”, chiếc máy thu/phát âm thanh đầu tiên ra đời vào năm 1877, là phát minh đầu tay của thiên tài Thomas Alva Edison, ông chế tạo dựa trên một thiết kế đơn giản gồm một trục xy lanh nằm ngang phủ thiếc mỏng xung quanh, chiếc phonograph này có chất lượng âm thanh rất kém và chỉ dùng để phát được vài lần, sau này những mô hình tương tự được phát triển với chất lượng tốt hơn. Một năm sau đó, bản thu hoàn chỉnh đầu tiên cũng xuất hiện với Jules Levy thể hiện tác phẩm “Yankee Doodle”.
Thomas Alva Edison cùng chiếc máy thu/phát nhạc đầu tiên
Giai đoạn vào những năm 1930 xuất hiện của một loạt thiết bị âm thanh hình ảnh khá hoàn chỉnh và được xem là nền cho các thiết bị điện tử sau này. Trước tiên phải kể đến sự ra đời của các thiết kế loa có dải tần tương đối hoàn chỉnh, trong đó có mẫu loa Shearer Horn Model 75W5 của Lansing. Đây là mẫu loa có thiết kế rất lớn gồm 2 còi loa cò hình thân ốc sên và 4 loa bass đường kính 18in. Kể từ sau Shearer Horn, ngành công nghiệp chế tạo loa phá triển rất mạnh, đặc biệt tại Mỹ với các thương hiệu Altec Lansing, JBL, Western Electric... Tiếp đến, là một phát minh vô cùng quan trọng của Alan Blumlein, ông làm việc ho hãng EMI (Electrical and Musical Industries) tại London. Ông là người đầu tiên ứng dụng kỹ thuật khoét rãnh 45-45 trên đĩa nhựa vinyl để tạo hiệu ứng stereo 2 kênh. Cũng trong những năm 30, phần “nhìn” đã bắt đầu trổi dậy với việc thương mại hóa những chiếc tivi CRT, loại tivi bóng đèn hình được sử dụng rộng rãi sau này.

Shearer Horn - Mẫu loa đầu tiên có dải tần khá hoàn chỉnh

Altec Lansing A7

Hệ thống loa JBL Monitor - Một trong những dòng loa
cổ vẫn hoạt động tốt cho đến ngày nay và có giá bán rất cao
Với sự phát triển khá mạnh mẽ của công nghiệp chế tạo loa, ampli khuếch đại dùng đèn điện tử cũng trở nên bùng phát trong thời điểm đó. Tuy nhiên, đến năm 1970, sự ra đời của bán dẫn transistor với những ưu điểm như thiết kế nhỏ gọn, công suất lớn, đã nhanh chóng làm suy giảm đáng kể các nhà máy sản xuất ampli đèn điện tử.

Đèn điện tử
Ampli dùng đèn điện tử vẫn đang được sử dụng rộng rãi
Năm 1981, hãng Philips phát minh đĩa Compact Disc – CD, một năm sau đó, Sony là nhà sản xuất thiết bị nghe nhìn đầu tiên trên thế giới thương mại hóa đầu đọc đĩa CD với tên mã Sony CDP-101. Sự xuất hiện của đĩa CD đánh dấu bước phát triển mới của phương tiện lưu trữ thay cho các loại băng từ, băng magiê. Bên cạnh đó, sự phát triển của CD còn gắn liền với sự phát triển của lĩnh vực kỹ thuật số digital là nền tảng cho những phương thức nén, các công nghệ nhạc số sau này.

Sony CDP 101 - Đầu đọc CD đầu tiên trên thế giới
Có vài chuẩn đĩa hình dựa trên công nghệ laser được phát triển vào những năm 90 như VCD, LD nhưng các định dạng này không tồn tại lâu. Năm 1997, chuẩn DVD ra đời cho hình ảnh chất lượng cao và đặc biệt là lần đầu tiên mang đến trải nghiệm giải trí với 6 kênh theo chuẩn âm thanh vòm tạo hiệu ứng đặc biệt. Kể từ sự xuất hiện của DVD, nền công nghiệp nghe nhìn phát triển thêm một kênh riêng gắn liền với cụm từ “home theater” tạm gọi là rạp hát tại gia.
Quay trở lại với phần nhìn, trên đường đua các thiết bị hiển thị bắt đầu sự xuất hiện đối lập của hai công nghệ màn hình chính là LCD và Plasma. Đều là những màn hình có kích thước mỏng nhưng LCD dành lấy phân khúc dưới 40in trong khi Plasma được xem là lý tưởng cho các màn hình kích thước lớn. Nhưng đó cũng đã là câu chuyện trước đây, các thế hệ LCD ngày nay vẫn có kích thước lớn lên đến 60, 70in và gần như thống lĩnh thị trường.

Tivi CRT thời sơ khai
Nhu cầu giải trí và óc sáng tạo của con người gần như không có giới hạn, chúng ta đang tiếp tục với định dạng đĩa mới nhất Blu-ray với khả năng hiển thị hình ảnh độ phân giải cao lên đến hơn 2 triệu điểm ảnh (Full HD 1920x1080p) và âm thanh ngày càng trung thực hơn lên đến 7.1 kênh. Các con số này sẽ tiếp tục tăng, định dạng Quad HD có độ phân giải cao gấp 4 lần cũng đã được đưa vào thử nghiệm tại Nhật Bản, những rạp hát tại gia 9.1 hay 11.1 kênh đã bắt đầu xuất hiện.

Blu-ray - Định dạng đĩa quang mới nhất hiện nay
Văn hóa “nghe”
Nếu như sự phát triển của công nghệ hình ảnh có tính ổn định tương tự như các ngành khác, công nghệ mới tốt hơn thay thế hẳn công nghệ cũ, thì ngược lại đối với các ngành công nghiệp audio nó không tuân theo quy luật loại trừ này mà tồn tại với nhiều cách “chơi”, nhiều gu và phong cách thưởng thức khác nhau, chính điều này tạo nên một văn hóa “nghe” đa dạng và hấp dẫn.
Mặc dù kỷ nguyên dùng bán dẫn trở nên thống trị làng audio từ những năm 1970 nhưng audiophile – những người đam mê âm thanh – vẫn tìm lại những cái “vị” âm thanh mộc mạc, tinh tế của những thiết bị trước kia, họ nhận ra rằng chính những thiết bị trước đây mới đạt độ trung thực tốt nhất. Người chơi âm thanh chọn những thiết kế ampli đèn cổ với các thương hiệu nổi tiếng trước kia như Leak, Western Electric...; những dòng loa xưa như JBL Monitor, Tannoy cổ, Altec Lansing... và đặc biệt là sự trở lại mạnh mẽ của đĩa nhựa vinyl và đầu băng cối.

Ampli LEAK Point One - Một trong những model ampli cổ nằm trong danh sách "đỏ"

Hệ thống loa Western Electric 26A

Báu vật audio ampli Western Electric 86A

Thorens Reference được xem là đầu đĩa than cổ đắt giá nhất hiện nay, khoảng 50.000USD++

Đầu băng cối đang được audiophile săn lùng mọi lúc mọi nơi. Ảnh Studer A812
Với thú chơi audio cao cấp hay còn gọi là “high end audio”, văn hóa “nghe” càng thể hiện rõ nét. Triết lý thiết kế âm thanh ở những vùng khác nhau thể hiện rõ ở cách thiết kế thiết bị cũng như chất âm của nó. Người ta có thể nhận ra xuất xứ của một thiết bị âm thanh qua chất âm mà thiết bị này thể hiện.
Bên cạnh những cải tiến đáng kể về kỹ thuật, vật chất liệu giúp tạo ra những sản phẩm âm thanh có chất lượng xuất sắc, vẫn có nhiều nhà thiết kế chọn một lối đi riêng của mình. Họ phát triển những mẫu ampli dùng bóng đèn điện tử, các nhà sản xuất loa lại chuyển từ các dòng loa dùng nam châm hiện đại nhỏ gọn sang các hệ thống loa còi, dùng những củ loa chạy nam châm điện tương tự các thiết kế của những năm 50, 60....
Tuấn Lương
 

Dây tín hiệu cho bộ dàn Stereo

 

BLACK RHODIUM – MELODY
Giá  tham khảo: 52USD
Dài: 1m
Đây là dây có giá trị nhất trong nhóm nhưng trình diễn lại không hề kém cỏi chút nào. Tuy nhiên. âm thanh của nó chưa thực sự căng đầy như âm thanh của dây Chord Cobra 3.
CHORD COMPANY – COBRA 3
Giá  tham khảo: 90USD
Dài: 1m
HFVN-Dây Cobra 3 là đối tác tốt của dây loa Chord Carnival Silver. Âm thanh cân bằng và giàu nhạc tính, chi tiết tốt. Lúc đầu, tiếng có thể hơi sáng, nhưng sau một thời gian chạy rà, âm thanh sẽ trở nên mềm mại hơn.

KIMBER KABLE TIMBRE
Giá tham khảo: 90USD
Dài: 1m
Nhìn Timbre, người ta dễ nghĩ nó là dây rẻ tiền. Nhưng bạn chớ nhầm, âm thanh của nó rất quan trọng, khoẻ, biến hóa và giàu nhạc tính. Dy Timbre không hợp với các thiết bị nghe có âm sắc thiên sáng.

QED QUNEX – SILVER SPIRAL
Giá  tham khảo: 135USD
Dài: 1m
Silver Spiral xử lý âm thanh rất cân bằng với không gian hợp lý, độ phân giải cao và tiếng bass chắc gọn. Nó chỉ có một nhược điểm duy nhất là thiếu độ động (sự mạnh mẽ) so với các dây tốt nhất trong nhóm.

AUDIOQUEST – DIAMONDBACK
Giá  tham khảo: 142USD
Dài: 1m
Dây được thiết kế khá đẹp, nhìn rất bắt mắt. âm thanh nghe ấm, đặc trưng của dịng AudioQuest, nhưng trường âm hơi hẹp và độ động còn thua dây QED nên đã bị hạ mất hai sao.

WIREWORLD – OASIA 5
Giá  tham khảo: 150USD
Dài: 1m
Xét về tính không gian âm thanh và độ động, dây Wireworld Oasia 5 có khá hơn dây AudioQuest, song âm thanh vẫn thiếu chi tiết. Với mức giá 150USD, bạn có nhiều cơ hội chọn những sợi dây tốt hơn.

VAN DEN HUL – INTEGRATION
Giá  tham khảo: 210USD
Dài: 0,8m
Những ai thích chất âm mềm như lụa nên nghe thử sản phẩm của Van den Hul. Dy Integration thể hiện rất đặc trưng này với tiếng treble ngọt, tiếng bass lớn mà vẫn êm. Tuy nhiên, giá cao là hạn chế của sợi dây này.

ECOSSE – THE SUMPHONY
Giá tham khảo: 365USD
Dài: 1m
The Symphony là dây đắt nhất trong nhóm, và cũng có lối trình diễn đặc biệt nhất. Âm thanh của The Symphony có thể nói là khá hoàn hảo, song nếu nhà sản xuất có thể giảm giá khoảng 15%, thì dy sẽ được đánh giá Năm sao.

 

Dàn âm thanh nhã nhặn mà quyến rũ

HFVN - Với “ngân quỹ” khoảng 2.000USD, làm thế nào để “xây dựng” một bộ dàn âm thanh vừa ý? Đầu đọc nào, ampli rời hay tích hợp, hiệu loa nào hay, và trên hết là ghép chúng với nhau như thế nào cho hiệu quả… là câu hỏi của không ít người mua. Nghe Nhìn Việt Nam sẽ cùng các bạn chọn một bộ dàn nghe nhạc được coi là có phong cách trong tầm tiền đó.

Với mục tiêu sắm một bộ dàn nghe nhạc stereo đời mới, 2.000USD là số tiền đủ để chúng ta cân nhắc và lựa chọn một số phương án. Hiện nay trên thị trường Việt Nam, các sản phẩm hi-fi đã bắt đầu phong phú hơn trước. Ngoài những tên tuổi như: Sony, Denon, Marantz, Jamo, B&W… đã trở nên quen thuộc và chiếm được tình cảm của nhiều người nghe nhạc, một số thương hiệu mới cũng xuất hiện. Một trong những sản phẩm có mặt trên thị trường vào cuối năm 2005 là đầu đĩa CD và ampli của hãng Rotel, nhà sản xuất thiết bị âm thanh từ Anh Quốc với lịch sử hơn 40 năm.

Thoạt nhìn, những sản phẩm Rotel cũng bề ngồi rất đơn giản. Hai sản phẩm mà chúng tôi lựa chọn lần này là đầu đĩa RD-02 và ampli tích hợp RA-02. Chúng đều có hình dung mảnh mai, với độ dày chỉ có 7cm. Mặt máy màu sáng kim loại với các nút điều khiển truyền thống. Kết cấu tuy giản dị, dễ điều khiển nhưng lại không có các điểm nhấn trong design nên đôi khi sản phẩm Rotel không “giữ” được ánh mắt của những khách hàng khi chúng được bày trên cùng giá máy với những thương hiệu như Denon, Marantz… vốn dày dặn và nhiều chi tiết bắt mắt hơn.

Đọc thêm: Dàn âm thanh nhã nhặn mà quyến rũ

   

Chọn & thẩm định dây

HFVN-Dây loa và tín hiệu khi được phối ghép một cách hợp lý với từng bộ dàn sẽ tạo ra những hiệu quả âm thanh khá bất ngờ. Chúng ta đã tìm hiểu những kiến thức căn bản về “cầu nối âm thanh” này trong Nghe Trong Việt Nam tháng 4/2005. Hôm nay, Tai Già sẽ trao đổi với các cách chọn cũng như đánh giá chất lượng dây để có được sự phối ghép thành công.

 dây loa

CHỌN DÂY
-Nguyên tắc tối thượng: Tương hợp
Nếu các thiết bị trong một hệ thống âm thanh, gồm cả dây loa và tín hiệu, luôn đứng ở vị trí hòan tòan trung lập và không áp đặt bất kỳ đặc tính nào lên âm thanh thì quả là tuyệt vời. Song đây lại là một điều không tưởng nên chúng ta bắt buộc phải chọn dây sao cho phong cách trình diễn và âm sắc của nó tương hợp với tòan hệ thống để chúng bôquyết cho nhau và cùng tạo nên âm thanh hài hòa, cân đối.
Ví dụ: nếu hẹ thống trình diễn tiếng treble hơi sáng và chi tiết quá thì dây dẫn phù hợp với nó phải khả năng dung hòa nhược điểm này, giúp người nghe cảm nhận âm thanh thú vị hơn; còn nếu tiếng bass quá mạnh, quá “béo”, thì kiểu dây cho âm thanh chắc gọn lại khắc phục được điều này. Hoặc như một hệ thống mà tiếng trung hiếu “sự hiện diện”, tức là không làm người nghe cảm nhận được độ nổi và vị trí của ca sĩ, thì bộ dàn đó rất cần những dây dẫn giúp âm nhạc hướng về phía trứơc, tức là làm cho âm thanh nổi lên.

-Chọn dây sau khi chọn dàn
Như vậy, sự tương hợp trong trình diễn giữa dây và các thiết bị là điểm đặc biệt quan trọng song không nên mua sẵn dây trước khi bạn chọn loa, ampli, đầu đọc…, hãy coi đây là công việc cuối cùng của quy trình xây dựng dàn bởi vì dây dẫn dù tốt đến mấy cũng không thể khắc phục những bất đồng căn bản giữa các thiết bị của hệ thống. Chẳng hạn nếu ampli có dòng ra nhỏ mà lại ohải kéo loa trở kháng thấp thì tiếng bass sẽ rất yếu và chậm chạp. Dây loa không thể giải quyết được mâu thuẫn này. Bạn có thể hạn chế nhược đuểm thiếu trọng lượng của tiếng bass bằng cách chọn lựa dây loa thích hợp, nhưng khắc phục ở nguyên nhân gốc rễ của nó vẫn là cách tốt và hiệu quả nhất. Hãy phối ghép lại loa và ampli. Dây loa và tín hiệu không thể là giải pháp vạn năng, mà chỉ nên là “ nhân vật” cuối cùng bước vào “gia đình hi-fi” của bạn để tôn thêm những nét đẹp âm thanh sẵn có.
Một lý do khác khiến ta nên chọn dây ở khâu cuối cùng là: dây dẫn tốt chỉ tạo đuều kiện cho thiết bị phát huy hết thế mạnh của chúng mà thôi, nó không thể làm cho một hệ thống kém chất lượng trình diễn hay lên được. Nên bạn hãy bắt đầu một hệ thống được chọn lựa can thận, sau đó, tìm đến những dây loa và tín hiệu giúp hệ thống trình diễn tối ưu. Những chiếc dây chất lượng tốt không thể tạo ra biến chuyển căn bản nào trong âm thanh của dàn mà chỉ có thể giảm thiểu ảnh hưởng xấu của chúng lên âm thanh mà thôi.

-Những vấn đề cần lưu ý
Một hệ thống hi-fi bình thường cần có một cặp dây loa (nếu đấu bi-wire, phải dùng hai cặp), một cặp dây tín hiệu giữa preampli và ampli công suất, và vài cặp dây tín hiệu giữa thiết bị nguồn âm và pre-ampli. Nếu ampli công suất nằm gần loa, dây loa sẽ ngắn, dây tín hiệu giữa preampli và ampli sẽ dài. Ngược lại, nếu ampli công suất gần thiết bị nguồn, và preampli, dây tín hiệu sẽ ngắn, còn dây loa sẽ dài. Khi bạn đã hình dung ra cấu hình hệ thống âm thanh của mình, hãy lập danh sách những dây bạn cần kèm theo chiều dài của chúng và tính tóan sao cho dây càng ngắn càng tốt nhưng nhớ trừ ra một đọan khỏang nửa mét phòng trường hợp di chuyển vị trí loa, ampli hoặc những thay đổi khác.
Tính tóan số tiền dành cho dây sao cho hợp lý là điều không kém quan trọng. Kinh nghiệm là nênd8ầu tư kha khá vào dây tín hiệu phần nguồn mà bạn sử dụng thường xuyên nhất. Ví dụ: bạn “kết” nghe CD hơn MD hoặc tuner, hãy ưu tiên cho dây tín hiệu giữa d8ầu CD và preampli thay vì dây giữa MD và preampli. Và vì tất cả các thiết bị nguồn đều kết nối với ampli công suất thông qua dây tín hiệu giữa preampli và ampli công suất, nên dây giữa preampli và ampli công suất cũng cần phải được quan tâm hơn. Bất kỳ chất lượng âm thanh của thiết bị nào cũng đều ít nhiều phụ thuộc chất lượng của dây tín hiệu.

 

 dây tín hiệu

-Có nhất thiết phải chọn tất cả các dây loa và tín hiệu do cùng một hãng sản xuất hay phối hợp từ nhiều hãng khác nhau?
Có người cho rằng tất cả dây dẫn của một hệ thống nên có nguồn gốc từ một hãng vì ngay từ khi sản xuất, tác giả của chúng đã có dụng ý thiết kế sao cho chúng hợp tác với nhau ăn ý để có thể tạo ra hiệu quả âm thanh tối ưu. Song người nghĩ dây từ nhiều nguồn khác nhau vẫn tốt hơn. Họ lập luận rằng dây của mỗi hãng tác động đến âm thanh theo một cách riêng. Nếu sử dụng dây của cùng một hãng cho tòan bộ hệ thống thì sẽ khiến cho đặc tính âm thanh của hãng đó trong tòan bộ hệ thống càng trở nên “đậm đặc”. Tổng hợp dây từ nhiều nhà sản xuất khác nhau sẽ khắc phục được hiện tượng này. Quan điểm chọn dây khá giống với cách tư duy cả những người làm nghề thu âm. Họ thường ghi qua bàn trộn của nhà sản xuất này, sau đó, hòa âm bằng bàn của hãng khác để âm thanh cuối cùng không bị mang một đặc trưng của riêng một hãng nào.
Kinh nhiệm cho thấy cách duy nhất xác định dây dẫn tốt nhất cho hệ thống là lắng nghe. Trong một số trường hợp, dây của cùng một nhà sản xuất lại mang kết quả tốt nhất, nhưng cũng có khi, sử dụng phối hợp lại phát huy hiệu quả cao. Nói chung, không thể phỏng đóan được nếu không tiến hành lựa chọn, thử nghiệm và lắng nghe bằng chính đôi tai mình. Đa phần các cửa hàng đều cho bạn đưa vài dây về nhà nghe thử. Hãy tận dụng điều này.

THẨM ĐỊNH DÂY
Chất lượng dây cần phải được đánh giá trong chính hệ thống mà bạn định dùng cho nó. Am thanh của dây phụ thuộc rất nhiều vào hệ thống. Có những dây trình diễn rất hay ở bộ dàn này mà lại rất kém ở dàn khác và ngược lại. Hơn nữa, gu nghe nhạc của mỗi người là thước đo chính để đánh giá chất lượng của dây. Đừng để quan niệm của bạn bị phụ thuộc vào những quan niệm hay thông số mang tính kỹ thuật về các lọai dây dẫn. Phần lớn những nhận định này là nhằm mục đích quảng cáo, nó rất ít và hầu như chẳng nói gì đến chất lượng trình diễn âm thanh của dây khi phối ghép với hệ thống của bạn. Hãy gửi niềm tin vào chính đôi tai của mình.
Trước khi đánh giá âm thanh của dây, bạn nhất thiết phải cho dây chạy rà. Trong lúc chạy rà, dây mới thường nghe hơi chói, cứng, hoặc uể ỏai, gò bó và thiếu chiều sâu. Những tồn tại này thường sẽ biến mất sau vài giờ đến vài chục giờ dây họat động. Có dây cần vài ngày, thậm chí vài tuần chạy rà. Hãy nhớ không phải cứ chạy rà xong là dây sẽ nghe hay mãi mãi, chỉ cần bạn để một thời gian dài không sử dụng, dây sẽ không thể nghe hay như nó vừa được chạy rà xong.

Khi đã ghi nhớ những lưu ý đó, giờ bạn có thể sẵn sàng nghe để đánh giá chất lượng dây. Lắng nghe dây đầu tiên trong khỏang từ 15-30 phút, rồi chuyển sang dây thứ hai. Cách chọn lựa là tự đòi hỏi chính mình dây nào khiến bạn thấy nhạc nghe hay hơn, thú vị hơn. Bạn không cần phải phân tích những gì mà bạn đang nghe, chỉ cần chọn chiếc dây mang lại cho bạn cảm giác hứng thú hơn khi thưởng thức âm thanh là được. Phương cách khác để thẩm định là nghe để phân tích am thanh của từng dây rồi xác định thế mạnh và hạn chế của chúng. Bạn sẽ thấy rằng mỗi dây đều có ưu điểm và nhược điểm riêng, không có chiếc nào hòan hảo. Và một lần nữa, lắng nghe một cách cận thận sự phối hợp giữa dây và hệ thống của chính bạn là cách duy nhất để chọn ứng cử viên xuất sắc.

Tuy nhiên, bạn nên nhớ một điều: dây dân tốt đôi khi lại làm lộ nhược điểm mà từ trước đến giờ bạn chưa bao giờ thấy trong hệ thống của bạn. Dây loa và tính hiệu cũng có thể gây ra một số âm méo rất khó chịu cho âm thanh của hệ thống. Xin nêu một số nhược điểm “đáng ghét” nhất: Tiếng treble sạn và cứng: nhiều dây loa khiến tiếng treble trở nên rất “chát”, âm thanh gồ ghề thay vì mềm mại và trôi chảy.
Tiếng treble sáng và sắc: Ấy là khi bạn thấy tiếng dàn xanh-ban nghe như một mớ tiếng ồn chói tai chứ không phải là những âm thanh lung linh, có độ rung ngân vang của một nhạc cụ bằng đồng. Chúng cũng có xu hướng “bắn tung tóe” trên sân khấu chứ không phải là những âm hình gọn gàng, có hình khối rõ ràng. Nếu bạn thấynhững âm gió b5i nhấn mạnh thái quá, khiến cho tiếng treble rấtchói hay xì xọet… thì có thể tin rằng dây này có bệnh về tiếng treble.song cũng có những dây trình diễn tiếng treble rất tối và bó hẹp. Tiếng của dây loa cần phải mở rộng, dàn trải, có không gian trong dải tần số cao mà lại không được quá sắc.

Sự mệt mỏi khi nghe nhạc:  Dây loa kém sẽ khiến người nghe nhanh chóng thấy mỏi mệt. Dấu hiệu của sự mỏi mệt là đau đầu, và bạn cảm thấy nhẹ nhõm hơn khi tắt nhạc, bạn muốn làm việc gì đó hơn nghe nhạc.hậu quả tồi tệ nhất mà nó có thể gây ra là đôi tai bạn như căng lên. Với dây tốt (trong một hệ thống tốt), bạn nghe nhạc ở cường độ âm thanh lớn trong một hời gian dài mà không mệt mỏi. Nếu dây sinh ra hiện tượng hiệu ứng trên, bạn hãy tránh xa nó dù có bất cứ thế mạnh nào.
Thiếu không gian và chiều sâu: Sử dụng một bản nhạc có chiều sâu và không gian tự nhiên, lắng nghe xem dây dẫn tác động đến chiều sâu và cảm giác nhạc cụ như được “treo” trong không gian ba chiều như thế nào.
Phân giải thấp: Một số dây trình diễn rất mượt mà, nhưng đôi khi, lại khiến cho âm thanh thiếu chi tiết. Đối lập với kiểu dây trình diễn âm thanh êm nhẹ, mượt mà là những dây “phơi bay thô bạo” mọi chi tiết âm thanh. Dây tốt phải thể hiện rõ các chi tiết âm thanh nhưng không được quá lộ liễu. Dây cần tạo ra cân bằng giữa các mức độ phân giải âm thanh và gợi cảm giác thư giãn, dễ chịu cho người nghe.
Tiếng bass “xốp” hoặc cao độ không rõ nét: Dây loa và tín hiệu kém chất lượng có thể khiến tiếng bass trở nên chậm chạp, bị “xốp”, bị mềm “oạt ẹo” hoặc thiếu sự sắc nét trong cao độ. Với những dây dẫn như vậy, tiếng bass trở nên rất nặng nề, ủy mị chứ không chắc chắn và căng tròn. Cao độ bị mờ nhạt, khiến phần trầm nghe như âm thanh của subwooder rẽ tiền chứ không là một màng âm thanh sắc nét của những nốt nhạc riêng biệt. Trên đây là những kinh nghiệm được đúc kết từ thực tế chơi âm thanh nhiều năm của những người chơi có kinh nghiệm. Tai Già xin được trao đổi cùng các bạn, hy vọng giúp bạn tìm được những dây loa và tín hiệu “tâm đầu ý hợp” nhất với hệ thống âm thanh hiện có.

(Nghe Nhìn Việt Nam)

 

Vài kinh nghiệm xử lý âm học phòng nghe

HFVN - Xử lý một phòng nghe nhạc có thể đơn giản chỉ là treo một tấm vải lên tường, xê dịch các tấm thảm hoặc kê lại đồ đạc… cũng có thể dùng biện pháp phức tạp hơn là lắp các thiết bị âm học nhà nghề. Đôi khi, chỉ cần dùng những cách thức đơn giản mà bạn đã có thể tạo ra những chuyển biến lớn trong âm thanh phòng nghe. Sau đây, Tai Già xin trao đổi với các bạn về một số “căn bệnh” về âm học trong các phòng nghe và cách xử lý những vấn đề này.

1) CÁC BỀ MẶT NHẴN SONG SONG KHÔNG ĐƯỢC CHE PHỦ.
Có lẽ sự cố thường gặp và cũng nghiêm trọng nhất trong các phòng nghe là các bức tường song song không được xử lý. Hai bức tường nhẵn đối diện nhau có thể gây ra hiện tượng âm thanh dội đi dội lại nhiều lần ngay cả khi âm thanh phát ra trực tiếp từ loa đã dùng hẳn. Hiện tượng này tương tự như khi bạn đứng trong một căn phòng trống không có thảm  treo trên tường và vỗ tay, bạn có cảm giác âm thanh như lưu lại trong không gian một lúc lâu sau khi bạn đã dừng việc đó lại. Bạn cũng có thể hình dung tác hại của hiện tượng này đối với âm thanh như bạn đứng giữa hai tấm gương phẳng đối diện nhau. Chúng gây ảo giác không gian trở nên rộng lên gấp nhiều lần. Tương tự, hiện tượng dội âm gây những cảm giác sai lệch về âm thanh, khiến chúng bị méo mó, khác hẳn âm thanh gốc.
Hiện tượng dội âm rất dễ khắc phục. Chỉ cần đặt vật tiêu âm hoặc âm lên một trong hai bề mặt. Vật đó có thể là những tấm rèm vải dày, rèm nhung hoặc các tấm tiêu âm làm bằng gỗ, bằng tre nứa, bằng mút gai (mút trứng). Bạn chỉ cần mất công đi mua vật liệu với giá khá rẻ, thuê thợ hoặc nếu kéo tay, bạn có thể tự làm theo mẫu có sẵn (tham khảo tạp chí Nghe Nhìn Việt Nam số tháng 6-2004)

2) ÂM DỘI TỪ SÀN VÀ TƯỜNG
Một điều không thể tràng khỏi là chúng ta thường phải đặt loa gần tường và sát với sàn nhà nên âm thanh mà bạn nghe được không chỉ phát ra trực tiếp từ loa mà còn bị phản xạ từ tường, sàn và trần. Những âm thanh này đo tới tai nghe chậm hơn âm thanh đi thẳng, và còn bị méo. Chúng làm cho âm thanh tổng thể không được trong trẻo và trung thực với bản gốc.
Âm thanh phản xạ ảnh hưởng rất xấu tới sự nghe của chúng ta… Đặc tính hấp thụ âm thanh của các bức tường ở hai bên loa cũng ảnh hưởng tới cường độ và “chất âm phản xạ. Vì thế, âm thanh phản xạ không chính xác như âm thanh trực tiếp phát ra mặt trước loa. Thêm nữa, khi âm thanh trực tiếp và âm thanh phản xạ kết hợp với nhau, ta sẽ thấy một mớ âm thanh hỗn hợp từ hai nguồn âm này. Âm phản xạ đi tới tai nghe thường chậm trễ hơn âm trực tiếp, sinh ra hiện tượng lệch pha khiến cho âm thanh bị méo. Chính vì thế mà phản xạ âm từ hai bên tường là một trong những nguyên nhân lý giải tại sao cùng một cặp loa nhưng đặt trong các căn phòng khác nhau thì tiếng cũng rất khác.
Hiện tượng phản xạ trên không chỉ ảnh hưởng đến tính cân bằng của âm thanh mà còn mất độ chính xác của âm hình. Nhưng theo kinh nhgiệm của Tai Già, nếu duy trì được mức ohản xạ vừa phải thì lại làm tăng độ rộng mở của sân khấu, song, nếu thái quá, nó gợi lên cảm gíc rõ rệt về khỏang cách giữa các loa. Điều này xóa nhòa ranh giới giữa các âm hình và khiến cho sân khấu âm thanh thiếu tập trung và chính xác.
Âm thanh cũng phản xạ từ sàn và trần. Phản xạ âm sàn ít ảnh hưởng tới sự nghe hơn phản xạ từ trần vì khỏang cách giữa loa tới sàn nhỏ hơn giữa loa và trần, nên đường truyền âm thanh cũng ngắn hơn, sự sai pha sẽ ít hơn. Và trần hơi nghiêng sẽ có lợi hơn nếu bạn đặt loa ở phía trần bị nghiêng xuống. Góc nghiêng của trần sẽ hướng những âm thanh phản xạ từ trần đi chệch khỏi tai người nghe. Rất may là việc sử lý âm thanh phản xa từ trần khá đơn giản: chỉ cần đặt một vật tán hoặc tiêu âm lên hai bức tường, nhất là mảng tường giữa loa và người nghe. Xử lý phản xạ còn dễ hơn nhiều: một tấm thảm đặt trên sàn sẽ hấp thu hầu hết âm dội. Một điều khá thú vị là mỗi lọai thảm có tác động khác nhau lên âm thanh. Theo kinh nghiệm của nhiều dân chơi âm thanh ngoại quốc, thảm len sẽ làm cho âm thanh cân bằng và tự nhiên hơn thảm làm từ sợi tổng hợp. Đó là do các sợi trong thảm len đều có chiều dài và độ dày khác nhau. Như vậy thảm len sẽ hấp thu được các tần số khác nhau. Ngược lại, thảm tổng hợp được dệt từ các sợi có hình dáng và kích cỡ giống y như nhau nên chỉ hấp thụ dải tần hẹp. Ở ta, việc kiếm được thảm len dày để làm tiêu âm không phải là dễ. Bạn có thể dùng tạm các tấm mút gai cùng với các tán âm bằng gỗ cũng có hiệu quả khá. Nhiều bạn nghe nhạc có kinh nghiệm còn cho biết, dùng các giá sách có chứa sách đặt trong phòng nghe cũng đem lại hiệu quả tốt.

3)ÂM BASS DÀY VÀ NẶNG
Tiếng bass bị dày và nặng là một vấn đề nan giải mà nguyên nhân thường là do sự bất hợp lý về chế độ cộng hưởng của phòng, về vị trí và chất lượng của loa, hoặc độ hấp thu tiếng bass của phòng quá thấp. Và ngay cả vị trí ngồi nghe cũng liên quan đến độ dày và nặng của tiếng bass. Thông thường, chúng ta có thể khắc phục bằng cách đơn giản mà hiệu quà là dịch chuyển loa. Nhưng nếu làm vậy mà chưa cải thiện được tình hình, nhiều người nghĩ ngay đến chuyện “thay loa”. Song Tai Già cho rằng, bạn hãy dùng giải pháp lắp các tấm tiêu âm bass. Chúng sẽ hút các tần số thấp và biến các tần số này thành nhiệt truyền vào trong các chất liệu sợi ở bên trong các tấm tiêu âm này. Bạn cũng nên làm thêm các cột “chân voi” đặt ở góc phòng để triệt tiêu sóng âm tần số thấp. Trong trường hợp tiếng bass quá dội, bạn có thể làm các hộp cộng hưởng Hemholtz là hiệu quả nhất.

4) CÁC VẬT PHẢN XẠ ÂM THANH ĐẶT GẦN LOA
Tất cả các đồ vật có tính phản xạ âm thanh đứng gần loa đều có thể làm âm hình biến dạng, thiếu chiều sâu. Ít người biết rằng chính chiếc TV với màn hình thủy tinh có tính phản xạ âm thanh mạnh đặt giữa hai loa lại là thủ phạm làm xấu âm thanh rất nhiều. Chính vì thế, các bạn nên dịch chuyển chiếc TV này cũng như các vật cản khác (ampli công suất, loa sub-woofer…) ra càng xa loa càng tốt. Tai Già đã từng thấy chất lượng trình diễn của nhiều bộ dàn chuyển biến rất nhiều khi những “nhân vật” đứng sai vị trí được chuyển ra rìa phòng. Âm hình trở nên tập trung hơn, tiếng cũng sâu hơn. Nếu đồ vật không thể dịch chuyển, hãy phủ tấm vải hút âm lên chúng. Bạn cũng đừng quên kéo rèm cửa sổ phía sau lại mỗi khi nghe nhạc.

5) TÌM VỊ TRÍ LOA
Giống như các tay môi giới nhà đất lão luyện-những người luôn tâm niệm “địa thế đẹp” là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ lý tưởng của một căn nhà thì với âm thanh trong phòng, vị trí đặt loa là yếu tố mang tính quyết định. Tìm bị trí thích hợp cho loa là việc đầu tiên bạn nên làm trước khi dùng đến biện pháp xử lý âm học phòng nghe như chúng tôi trình bày ở trên. Bạn có thể tham khảo thông tin cho tiết về vấn đề này ở mục Tư Vấn – Giải đáp trên tạp trí Nghe Nhìn Việt Nam tháng 6 – 2005.

6) CÂN BẰNG GIỮA VẬT HẤP THU TẦN SỐ CAO VỚI VẬT HẤP THU TẦN SỐ THẤP.
Hầu hết các phòng đều có đặc tính tiêu âm tần số cao mà không hấp thu tần số thấp. Ngòai thảm, rèm và các đồ làm bằng chất liệu mềm, có thể sử dụng thêm các cột “chân voi” hoặc các thiết bị tiêu âm tự chế dạng tấm để giữ độ cân bằng về thời gian dội âm. Âm bass nặng nề, chậm chạp là do những bất cân bằng này.

7) DỊCH CHUYỂN VỊ TRÍ NGHE ĐỂ CÓ ĐỘ CÂN BẰNG TỐI ƯU VỀ TIẾNG BASS.
Sóng đứng tần số thấp sẽ tạo ra những vị trí có áp suất âm thanh (thanh áp) khác nhau. Chuyển vị trí ngồi sẽ tạo ra độ cân bằng phù hợp nhất. Vớyi các phòng nghe dư tiếng bass, bạn tránh ngồi sát vào tường sau vì tiếng bass ở đó nghe rất nặng nề. Ngươc lại nếu các bạn cảm thấy hơi thiếu bass, có thể lùi vị trí nghe gần với tường sau để cân bằng trở lại với dải âm cao

(Theo Nghe Nhìn Việt Nam)

 

   

Trang 5 trong tổng số 9 trang.


Login Form